അഷ്ടാവക്രഗീതാ

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ മുക്തിം ഇച്ഛസി ചേത്താത വിഷയാന് വിഷവത്ത്യജ। ക്ഷമാര്ജവദയാതോഷസത്യം പീയൂഷവദ് ഭജ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മകനേ, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളെ വിഷം പോലെ വിട്ടുകളയണം; ക്ഷമ, നേരം, ദയ, സന്തോഷം, സത്യം എന്നിവ അമൃതംപോലെ ആസ്വദിക്കണം.

ന പൃഥ്വീ ന ജലം നാഗ്നിര്ന വായുര്ദ്യൌര്ന വാ ഭവാന്। ഏഷാം സാക്ഷിണമാത്മാനം ചിദ്രൂപം വിദ്ധി മുക്തയേ

നീ ഭൂമി അല്ല, ജലം അല്ല, അഗ്‌നി അല്ല, വായു അല്ല, ആകാശം പോലും അല്ല; ഇവയുടെ സാക്ഷിയായുള്ള ചൈതന്യമാണ് നീ. മോക്ഷത്തിനായി ഇതറിയണം.

യദി ദേഹം പൃഥക് കൃത്യ ചിതി വിശ്രാമ്യ തിഷ്ഠസി। അധുനൈവ സുഖീ ശാന്തോ ബന്ധമുക്തോ ഭവിഷ്യസി

ശരീരത്തിൽ നിന്നു വേർപിരിഞ്ഞ്, നീ ചൈതന്യത്തിൽ വിശ്രമിച്ചാൽ, ഇപ്പോഴുതന്നെ നീ സന്തോഷവും ശാന്തിയും ബന്ധനമില്ലായ്മയും അനുഭവിക്കും.

ന ത്വം വിപ്രാദികോ വര്ണോ നാശ്രമീ നാക്ഷഗോചരഃ। അസങ്ഗോഽസി നിരാകാരോ വിശ്വസാക്ഷീ സുഖീ ഭവ

നിനക്ക് ജാതിയോ ആശ്രമമോ ഇല്ല, നീ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു പിടിയിലായ ഒന്നുമല്ല; നീ അസംഗിയും രൂപരഹിതനും ലോകത്തിനൊക്കെയും സാക്ഷിയുമാണ്. സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക.

ധര്മാധര്മൌ സുഖം ദുഃഖം മാനസാനി ന തേ വിഭോ। ന കര്താസി ന ഭോക്താസി മുക്ത ഏവാസി സര്വദാ

ധർമ്മം, അധർമ്മം, സുഖം, ദുഃഖം—ഇവയെല്ലാം മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയാണ്, നിന്റെതല്ല, മഹാനേ; നീ ചെയ്യുന്നതോ അനുഭവിക്കുന്നതോ ഒന്നുമല്ല, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വതന്ത്രനാണ്.

ഏകോ ദ്രഷ്ടാസി സര്വസ്യ മുക്തപ്രായോഽസി സര്വദാ। അയമേവ ഹി തേ ബന്ധോ ദ്രഷ്ടാരം പശ്യസീതരമ്

നീ എല്ലാറ്റിനും ഏക സാക്ഷിയാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും മോക്ഷത്തിനു സമീപം നിൽക്കുന്നു; പക്ഷേ, സാക്ഷിയെ വേറെയൊരാളായി കാണുന്നത് തന്നെയാണ് നിന്റെ ബന്ധനം.

അഹം കര്തേത്യഹംമാനമഹാകൃഷ്ണാഹിദംശിതഃ। നാഹം കര്തേതി വിശ്വാസാമൃതം പീത്വാ സുഖീ ഭവ

'ഞാനാണ് ചെയ്യുന്നത്' എന്ന അഹംഭാവം എന്ന കറുത്ത പാമ്പ് കടിച്ചിരിക്കുന്നു; 'ഞാനല്ല ചെയ്യുന്നത്' എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ അമൃതം കുടിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക.

ഏകോ വിശുദ്ധബോധോഽഹം ഇതി നിശ്ചയവഹ്നിനാ। പ്രജ്വാല്യാജ്ഞാനഗഹനം വീതശോകഃ സുഖീ ഭവ

'ഞാനൊരു ശുദ്ധമായ ബോധമാണ്' എന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാടു കത്തിച്ചു, ദുഃഖം വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക.

യത്ര വിശ്വമിദം ഭാതി കല്പിതം രജ്ജുസര്പവത്। ആനന്ദപരമാനന്ദഃ സ ബോധസ്ത്വം സുഖം ഭവ

ഈ ലോകം കയറ്റം പോലെ, കയറ്റത്തിൽ പാമ്പ് കാണുന്നതുപോലെ, ഭ്രമമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നിടത്ത് പരമാനന്ദവും സന്തോഷവും ഉണ്ട്; ആ ബോധം തന്നെയാണ് നീ—സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക.

മുക്താഭിമാനീ മുക്തോ ഹി ബദ്ധോ ബദ്ധാഭിമാന്യപി। കിംവദന്തീഹ സത്യേയം യാ മതിഃ സാ ഗതിര്ഭവേത്

താൻ മോചിതനാണെന്ന് കരുതുന്നവൻ മോചിതനാണ്; താൻ ബന്ധനത്തിലാണെന്ന് കരുതുന്നവൻ ബന്ധനത്തിലാണ്. ഈ വാക്ക് സത്യമാണ്: മനസ്സിൽ എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെയാണ് ഫലവും.

ആത്മാ സാക്ഷീ വിഭുഃ പൂര്ണ ഏകോ മുക്തശ്ചിദക്രിയഃ। അസംഗോ നിഃസ്പൃഹഃ ശാന്തോ ഭ്രമാത്സംസാരവാനിവ

ആത്മാവ് സാക്ഷിയും സർവ്വവ്യാപിയും പൂർണ്ണവും ഏകവും സ്വതന്ത്രവും ബോധവും നിർക്രിയയും അസംഗിയും ആഗ്രഹരഹിതനും ശാന്തനുമാണ്; ഭ്രമം കൊണ്ടാണ് ലോകജീവിതം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നത്.

കൂടസ്ഥം ബോധമദ്വൈതമാത്മാനം പരിഭാവയ। ആഭാസോഽഹം ഭ്രമം മുക്ത്വാ ഭാവം ബാഹ്യമഥാന്തരമ്

നിന്റെ സ്വരൂപം മാറ്റമില്ലാത്ത അദ്വൈത ബോധമാണെന്ന് നിരന്തരം ചിന്തിക്കണം; 'ഞാനാണ് പ്രത്യക്ഷം' എന്ന ഭ്രമം ഉപേക്ഷിച്ച്, പുറംഭാവവും ഉള്ളഭാവവും വിട്ടുകളയണം.

ദേഹാഭിമാനപാശേന ചിരം ബദ്ധോഽസി പുത്രക। ബോധോഽഹം ജ്ഞാനഖഡ്ഗേന തഃനികൃത്യ സുഖീ ഭവ

ശരീരാഭിമാനത്തിന്റെ കയറിൽ നീ വളരെക്കാലമായി കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, മകനേ; 'ഞാനാണ് ബോധം' എന്ന അറിവിന്റെ വാൾ കൊണ്ട് അതു വെട്ടി, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക.

നിഃസംഗോ നിഷ്ക്രിയോഽസി ത്വം സ്വപ്രകാശോ നിരംജനഃ। അയമേവ ഹി തേ ബന്ധഃ സമാധിമനുതിഷ്ഠതി

നീ അസംഗിയും നിർക്രിയനും സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നവനും നിർമലനുമാണ്; സമാധാനം പ്രായോഗികമാക്കുന്നതാണ് നിന്റെ ഏക ബന്ധനം.

ത്വയാ വ്യാപ്തമിദം വിശ്വം ത്വയി പ്രോതം യഥാര്ഥതഃ। ശുദ്ധബുദ്ധസ്വരൂപസ്ത്വം മാ ഗമഃ ക്ഷുദ്രചിത്തതാമ്

ഈ ലോകം നിനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇതെല്ലാം നിന്നിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. നിന്റെ സ്വഭാവം ശുദ്ധവും ഉണർന്ന ബോധവുമാണ്; ചെറുതായ ചിന്തയിൽ വീഴരുത്.

നിരപേക്ഷോ നിര്വികാരോ നിര്ഭരഃ ശീതലാശയഃ। അഗാധബുദ്ധിരക്ഷുബ്ധോ ഭവ ചിന്മാത്രവാസനഃ

നിരപേക്ഷനായി, മാറ്റമില്ലാത്തവനായി, പൂർണ്ണനായി, ശീതളമായ മനസ്സോടെ, ആഴമുള്ള ബുദ്ധിയോടെ, അശാന്തമില്ലാതെ, ബോധത്തിൽ മാത്രം മനസ്സാക്ഷി വെച്ച് ഇരിക്ക.

സാകാരമനൃതം വിദ്ധി നിരാകാരം തു നിശ്ചലം। ഏതത്തത്ത്വോപദേശേന ന പുനര്ഭവസംഭവഃ

രൂപമുള്ളതെല്ലാം അസത്യമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; രൂപരഹിതം മാത്രമാണ് അചഞ്ചലമായത്. ഈ സത്യോപദേശത്താൽ വീണ്ടും ജന്മമില്ല.

യഥൈവാദര്ശമധ്യസ്ഥേ രൂപേഽന്തഃ പരിതസ്തു സഃ। തഥൈവാഽസ്മിന് ശരീരേഽന്തഃ പരിതഃ പരമേശ്വരഃ

കണ്ണാടിയിലെ പ്രതിബിംബം അകത്തും ചുറ്റുമൊക്കെയും കാണുന്നപോലെ, ഈ ശരീരത്തിനകത്തും പുറത്തും പരമേശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഏകം സര്വഗതം വ്യോമ ബഹിരന്തര്യഥാ ഘടേ। നിത്യം നിരന്തരം ബ്രഹ്മ സര്വഭൂതഗണേ തഥാ

ഒരു കുഴിയുടെ അകത്തും പുറത്തും ഒരേ ആകാശം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശാശ്വതമായ, തുടർച്ചയുള്ള ബ്രഹ്മം എല്ലാ ജീവികളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ജനക ഉവാച॥ അഹോ നിരംജനഃ ശാന്തോ ബോധോഽഹം പ്രകൃതേഃ പരഃ। ഏതാവന്തമഹം കാലം മോഹേനൈവ വിഡംബിതഃ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ! ഞാൻ പാപരഹിതനും ശാന്തനും ബോധസ്വരൂപനും പ്രകൃതിക്ക് അതീതനുമാണ്. ഇത്രയും കാലം ഞാൻ അജ്ഞാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഭ്രമിച്ചിരുന്നതാണ്.

യഥാ പ്രകാശയാമ്യേകോ ദേഹമേനം തഥാ ജഗത്। അതോ മമ ജഗത്സര്വമഥവാ ന ച കിംചന

എനിക്ക് ഈ ശരീരം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകവും ഞാൻ തന്നെയാണ് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ എന്റേതാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നും എന്റേതല്ല.

സ ശരീരമഹോ വിശ്വം പരിത്യജ്യ മയാധുനാ। കുതശ്ചിത് കൌശലാദ് ഏവ പരമാത്മാ വിലോക്യതേ

ഇപ്പോൾ ശരീരവും ലോകവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒരു പ്രത്യേക കഴിവുകൊണ്ട് ഞാൻ പരമാത്മാവിനെ അനുഭവിക്കുന്നു.

യഥാ ന തോയതോ ഭിന്നാസ്തരംഗാഃ ഫേനബുദ്ബുദാഃ। ആത്മനോ ന തഥാ ഭിന്നം വിശ്വമാത്മവിനിര്ഗതമ്

തരംഗങ്ങളും നുരയും കുശബുഡ്ബുദങ്ങളും വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടാത്തതുപോലെ, ആത്മാവിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച ലോകം ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറല്ല.

തന്തുമാത്രോ ഭവേദ് ഏവ പടോ യദ്വദ് വിചാരിതഃ। ആത്മതന്മാത്രമേവേദം തദ്വദ് വിശ്വം വിചാരിതമ്

ഒരു തുണി പരിശോധിച്ചാൽ അതു നൂലുകൾ മാത്രമാണെന്നു മനസ്സിലാകുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം അന്വേഷിച്ചാൽ ആത്മാവിന്റെ സ്വരൂപം മാത്രമാണെന്ന് കാണാം.

യഥൈവേക്ഷുരസേ ക്ലൃപ്താ തേന വ്യാപ്തൈവ ശര്കരാ। തഥാ വിശ്വം മയി ക്ലൃപ്തം മയാ വ്യാപ്തം നിരന്തരമ്

ഇക്കരസത്തിൽ നിന്നാണ് പഞ്ചസാര ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിൽ മുഴുവൻ ഇക്കരസം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം എനിക്ക് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, എന്നിൽ മുഴുവനായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആത്മജ്ഞാനാജ്ജഗദ് ഭാതി ആത്മജ്ഞാനാന്ന ഭാസതേ। രജ്ജ്വജ്ഞാനാദഹിര്ഭാതി തജ്ജ്ഞാനാദ് ഭാസതേ ന ഹി

ആത്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നു; ആത്മജ്ഞാനം ഇല്ലെങ്കിൽ ലോകം പ്രകാശിക്കില്ല. കയറിനെ പാമ്പായി തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതുപോലെ, അറിവോടെ അതു കയറായി മാത്രം കാണാം.

പ്രകാശോ മേ നിജം രൂപം നാതിരിക്തോഽസ്മ്യഹം തതഃ। യദാ പ്രകാശതേ വിശ്വം തദാഹം ഭാസ ഏവ ഹി

പ്രകാശം തന്നെയാണ് എന്റെ സ്വഭാവം; അതിൽ നിന്ന് ഞാൻ വേറല്ല. ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നപ്പോഴെല്ലാം പ്രകാശിക്കുന്നത് ഞാനാണ്.

അഹോ വികല്പിതം വിശ്വമജ്ഞാനാന്മയി ഭാസതേ। രൂപ്യം ശുക്തൌ ഫണീ രജ്ജൌ വാരി സൂര്യകരേ യഥാ

അയ്യോ! അജ്ഞാനത്താൽ, ഞാൻ എന്നിൽ തന്നെ ഈ ഭ്രമലോകം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ശംഖിൽ വെള്ളി, കയറിൽ പാമ്പ്, സൂര്യകിരണത്തിൽ വെള്ളം കാണുന്നതുപോലെ.

മത്തോ വിനിര്ഗതം വിശ്വം മയ്യേവ ലയമേഷ്യതി। മൃദി കുംഭോ ജലേ വീചിഃ കനകേ കടകം യഥാ

ലോകം എനിക്ക് നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്, പിന്നെ അതു എനിക്ക് തന്നെ ലയിക്കും; മണ്ണിൽ നിന്ന് കുഴി, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് തരംഗം, പൊന്നിൽ നിന്ന് കട്ടകം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.