ജനകന്റെ ആത്മവിലയിലുള്ള വാക്കുകൾ ഒരു ശാന്തമായ, ആഴത്തിലുള്ള അറിവിന്റെ ഒഴുക്കിൽ പകരുന്നു. "എന്റെ മഹിമയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്ക് സ്വപ്നമുണ്ടോ, ഗഹനനിദ്രയുണ്ടോ, ജാഗ്രതയുണ്ടോ, നാലാമത്തെ അവസ്ഥയോ ഭയമോ എവിടെയാണ്?" എന്ന് അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. "എനിക്ക് ദൂരവും സമീപവും, പുറത്തും അകത്തും എവിടെയാണ്? സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും എവിടെയാണ്?" എന്നും അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. "മരണവും ജീവനും ലോകങ്ങളും ലോകവ്യവഹാരവും എവിടെയാണ്? ലയവും സമാധാനവും എവിടെയാണ്, എന്റെ മഹിമയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്ക്?" എന്നാണ് ജനകന്റെ അനന്തമായ ചോദ്യങ്ങൾ. "മൂന്നു പുരുഷാർത്ഥങ്ങളെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതും, യോഗത്തെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതും, ജ്ഞാനത്തെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതും മതിയാകും; ഞാൻ എന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു," എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർഭരമായ പ്രഖ്യാപനം. "എനിക്ക് ഭൂതങ്ങൾ എവിടെയാണ്, ശരീരം എവിടെയാണ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എവിടെയാണ്, മനസ്സ് എവിടെയാണ്? ശൂന്യവും നിരാശയും എവിടെയാണ്, എന്റെ നിർമലമായ സ്വഭാവത്തിൽ?" എന്നാണ് ജനകന്റെ ആത്മാവിലയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ. "ശാസ്ത്രം എവിടെയാണ്, ആത്മജ്ഞാനം എവിടെയാണ്, വാസനരഹിത മനസ്സ് എവിടെയാണ്? തൃപ്തിയും വാസനാരഹിതത്വവും എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും ദ്വന്ദ്വത്തിനപ്പുറമുള്ള എനിക്ക്?" "ജ്ഞാനവും അജ്ഞാനവും എവിടെയാണ്, ഞാൻ എവിടെയാണ്, ഈ 'എന്റെത്' എവിടെയാണ്? ബന്ധവും മോക്ഷവും എവിടെയാണ്, എല്ലാ രൂപങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള സത്വഭാവത്തിൽ?" എന്നത് അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. "നടത്തിയ പ്രവർത്തികളും, ജീവമോക്ഷവും, അന്ത്യമോക്ഷവും എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും വ്യത്യാസമില്ലാത്ത എനിക്ക്?" "കർതാവും ഭോക്താവും എവിടെയാണ്? പ്രവർത്തനരഹിത പ്രകാശവും മറ്റെന്തെങ്കിലും എവിടെയാണ്? നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം അതിന്റെ ഫലവും എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും സ്വഭാവരഹിതനായ എനിക്ക്?" എന്നും അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. "ലോകവും, മോക്ഷം തേടുന്നവനും, യോഗിയും, ജ്ഞാനിയും എവിടെയാണ്? ബന്ധിതനും മോചിതനും എവിടെയാണ്, എന്റെ അദ്വൈതസ്വഭാവത്തിൽ?" "സൃഷ്ടിയും ലയവും, പ്രാപ്യവും മാർഗവും എവിടെയാണ്? സാദകനും പ്രാപ്തിയും എവിടെയാണ്, എന്റെ അദ്വൈതസ്വഭാവത്തിൽ?" എന്നാണ് അദ്ദേഹം ചോദ്യങ്ങൾ തുടർന്നു ഉന്നയിക്കുന്നത്. "ജ്ഞാതാവും ജ്ഞാനോപായവും ജ്ഞേയവും ജ്ഞാനവും എവിടെയാണ്? എന്തെങ്കിലും എവിടെയാണ്, ഒന്നുമില്ല എന്നത് എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും നിർമലനായ എനിക്ക്?" "ചിതയും ഏകാഗ്രതയും അജ്ഞാനവും മന്ദത്വവും എവിടെയാണ്? സന്തോഷവും ദുഃഖവും എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും നിർവ്യപാരനായ എനിക്ക്?" എന്നും അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. "ലോകവ്യവഹാരവും പരമാർത്ഥവും എവിടെയാണ്? സന്തോഷവും ദുഃഖവും എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും നിർവികല്പനായ എനിക്ക്?" "മായയും സംസാരചക്രവും, ആസക്തിയും അനാസക്തിയും എവിടെയാണ്? ജീവനും ബ്രഹ്മവും എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും നിർമലനായ എനിക്ക്?" എന്നത് അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. "പ്രവർത്തനവും നിവൃത്തിയും, മോക്ഷവും ബന്ധവും എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും അചലനും അഖണ്ഡനും സ്വയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്ക്?" "ഉപദേശവും ശാസ്ത്രവും, ശിഷ്യനും ഗുരുവും, ഏതെങ്കിലും മനുഷ്യപ്രയോജനവും എവിടെയാണ്, ഗുണരഹിതനായ ശിവനായ എനിക്ക്?" എന്നും അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. "അസ്തിത്വവും അനസ്തിത്വവും, ഏകത്വവും ദ്വൈതവും എവിടെയാണ്? ഇവിടെ കൂടുതൽ എന്ത് പറയണം? എനിക്ക് ഒന്നും ഉദയിക്കുന്നില്ല." ജനകന്റെ ഈ വാക്കുകൾ, ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങളും, ഭേദങ്ങളും, പ്രവർത്തനങ്ങളും, വാസനകളും, ലോകവ്യവഹാരങ്ങളും, അജ്ഞാനങ്ങളും, ജ്ഞാനങ്ങളും, ബന്ധങ്ങളും, മോക്ഷങ്ങളും, സൃഷ്ടിയും ലയവും, ആസക്തിയും അനാസക്തിയും, എല്ലാം ഇല്ലാതാക്കുന്ന ഒരു അദ്വൈത-അനുഭവത്തിന്റെ ശാന്തമായ, നിർമലമായ, അചലമായ, അഖണ്ഡമായ സാക്ഷ്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു.