അഷ്ടാവക്രഗീതാ

ഈ ലോകത്തിൽ ഭോഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്. എന്നാൽ, ഈ രണ്ടാമതും ആഗ്രഹങ്ങൾക്കുമപ്പുറം നിലകൊള്ളുന്ന മഹാത്മാക്കളെ കണ്ടെത്തുന്നത് വളരെ അപൂർവമാണ്. ഉന്നത മനസ്സുള്ളവനു ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, സുഖം, മോക്ഷം, ജീവൻ, മരണം—എന്തിനെയും സ്വീകരിക്കലോ ത്യജിക്കലോ എന്ന ആശയമില്ല. സൃഷ്ടി ലയിക്കുമ്പോഴും അവനു അതിൽ മോഹമില്ല, സൃഷ്ടി നിലനിൽക്കുമ്പോഴും വിരക്തിയുമില്ല; അവൻ എങ്ങിനെയാണോ ജീവിക്കുന്നത്, അതുപോലെ തന്നെ സന്തുഷ്ടനായി അനുഗ്രഹിതനായി തുടരുന്നു. ഈ ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തനായവൻ, എല്ലാ ചിന്തകളും ദ്രവിച്ചവനായി, കാണുന്നു, കേൾക്കുന്നു, സ്പർശിക്കുന്നു, ഘ്രാണിക്കുന്നു, ഭക്ഷിക്കുന്നു—എല്ലാം ചെയ്യുമ്പോഴും സ്വയം തൃപ്തനായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവന്റെ ദൃഷ്ടി ശൂന്യമാണ്, പ്രവർത്തികൾ നിർർഥകമാണ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു; ലോകസാഗരം ഉണങ്ങിയവനിൽ മോഹവും വിരക്തിയും ഇല്ല. അവൻ ഉണരുന്നില്ല, ഉറങ്ങുന്നില്ല, കണ്ണു തുറക്കുന്നില്ല, അടയ്ക്കുന്നില്ല—അഹോ, എവിടെയോ മനസ്സ് മോചിതമായവൻ അദ്ഭുതമായ അവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. എവിടെയും അവൻ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നവനായി കാണപ്പെടുന്നു, എവിടെയും ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായവൻ എവിടെയും പ്രകാശിക്കുന്നു. കാണുന്നു, കേൾക്കുന്നു, സ്പർശിക്കുന്നു, ഘ്രാണിക്കുന്നു, ഭക്ഷിക്കുന്നു, എടുക്കുന്നു, സംസാരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു—ക്രിയയിലോ അക്രിയയിലോ ബന്ധമില്ലാതെ മഹാത്മാവ് എപ്പോഴും മോചിതനാണ്. അവൻ ആരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല, ആരെയും പ്രശംസിക്കുന്നില്ല, സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, കോപിക്കുന്നില്ല; കൊടുക്കുന്നില്ല, എടുക്കുന്നില്ല—മോചിതനായി എവിടെയും സമദർശിയാണവൻ. സ്നേഹത്തോടെ ഒരു സ്ത്രീയെ കാണുമ്പോഴും, മരണത്തിൻറെ സമീപനം അനുഭവപ്പെടുമ്പോഴും അവന്റെ മനസ്സ് അശാന്തമാകുന്നില്ല; സ്വയം നിയന്ത്രിതനായി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു—ഇതാണ് മോചിതനായ മഹാത്മാവ്. സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും, പുരുഷനിലോ സ്ത്രീയിലോ, ഭാഗ്യത്തിലോ ദൗർഭാഗ്യത്തിലോ, ജ്ഞാനിക്ക് എവിടെയും വ്യത്യാസമില്ല; അവൻ സമദർശിയാണു്. അവനിൽ ഹിംസയുമില്ല, കാരുണ്യവുമില്ല, അഭിമാനവുമില്ല, വിഷാദവുമില്ല; അത്ഭുതമോ ഉല്ലാസമോ ഇല്ല—അവന്റെ സഞ്ചാരം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു. മോചിതനായവൻ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളോട് ശത്രുതയില്ല, അതിലൊന്നിലും ആസക്തിയുമില്ല; മനസ്സ് എപ്പോഴും അകറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, എന്ത് വരികയോ വരാതിരിക്കയോ ചെയ്യുമ്പോഴും അവൻ ആസ്വദിക്കുന്നു. ഏകാഗ്രതയോ അനേകാഗ്രതയോ, നല്ലതോ ചീത്തയോ എന്ന ചിന്തകളും അവനിൽ ഇല്ല; മനസ്സ് ശൂന്യമാണ്, അവൻ ഒന്നും അറിയുന്നില്ല, പരമ ഏകാന്തതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനാണ്. അവനിൽ സ്വാമിത്വമില്ല, അഹങ്കാരമില്ല, ഒന്നും തനിക്കാണെന്ന ഉറപ്പുമില്ല; എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും അകത്തുതന്നെ ദ്രവിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രവർത്തിച്ചാലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല. മനസ്സിന്റെ പ്രകാശത്തിലും ഭ്രമത്തിലും സ്വപ്നത്തിലെ മന്ദതയിലും നിന്ന് മോചിതനായവൻ, അവൻ ഏതൊരു അവസ്ഥയിലായാലും മനസ്സു ദ്രവിച്ചവനാണ്. അഷ്ടാവക്രൻ പറയുന്നു: ഉണർവുണ്ടാകുന്നതുവരെ ഭ്രമം സ്വപ്നംപോലെയാണ്; സ്വഭാവത്തിൽ പാവനമായ ആനന്ദസ്വരൂപിയായ ശാന്തനും പ്രകാശവാനുമായവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. സമ്പൂർണ്ണമായ സമ്പത്ത് നേടിയവൻ അനേകം ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചാലും, പൂർണ്ണമായ പരിത്യാഗമില്ലാതെ യഥാർത്ഥ സന്തോഷം ലഭ്യമാകില്ല. കർമ്മബദ്ധതയുടെ ദാഹത്തിൽ അകത്തളങ്ങൾ ദഹിച്ചുപോയവനു, ശാന്തിയുടെ അമൃതധാര ഇല്ലാതെ എങ്ങനെ സന്തോഷം ഉണ്ടാകും? ഈ സാംസാരികത്വം സങ്കൽപ്പമാത്രമാണ്, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നുമില്ല; സത്തയുടെയും അസത്തയുടെയും വ്യത്യാസം ഗ്രഹിച്ചവർക്ക് തങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു വിട്ടു നിൽക്കുന്നതൊന്നുമില്ല. ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥ ദൂരമോ ചുരുങ്ങിയതോ അല്ല; വ്യത്യാസരഹിതമായും ശ്രമരഹിതമായും അചഞ്ചലമായും ശുദ്ധമായും അതിന് ലഭ്യതയുണ്ട്. ഭ്രമം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം സ്വീകരിച്ചാൽ, അപ്രതിഹതമായ ദൃഷ്ടിയുള്ളവർ ദുഃഖരഹിതരായി പ്രകാശിക്കുന്നു. ഈ ലോകം മുഴുവൻ സങ്കൽപ്പമാത്രമാണ്; ആത്മാവ് മോചിതനും നിത്യനും ആണ്. ഇതറിയുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് കുട്ടിയെപ്പോലെ ആചരണം എന്തിന്? ആത്മാവാണ് ബ്രഹ്മം, സത്തും അസത്തും സങ്കൽപ്പമാത്രം എന്ന് നിർണയിച്ചവനിൽ, ആഗ്രഹരഹിതനായി അവൻ എന്താണ് അറിയുക, പറയുക, ചെയ്യുക? 'ഞാൻ ഇതാണ്, ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന ചിന്ത അസ്തമിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാം ആത്മാവാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോൾ, യോഗി മൗനത്തിലാവുന്നു. ശാന്തനായ യോഗിക്ക് വ്യതിയാനമോ ഏകാഗ്രതയോ ഇല്ല, അത്യധികം ഗ്രഹണമോ അജ്ഞാനമോ ഇല്ല, സുഖമോ ദുഃഖമോ ഇല്ല. രാജത്വത്തിലോ ഭിക്ഷാടനത്തിൽോ, ലാഭത്തിലോ നഷ്ടത്തിലോ, ജനങ്ങളിൽകൂടിയോ കാടിലോ, വ്യത്യാസരഹിതമായ സ്വഭാവമുള്ള യോഗിക്ക് എവിടെയും വ്യത്യാസമില്ല. ധർമ്മം എവിടെ, കാമം എവിടെ, സമ്പത്ത് എവിടെ, വിവേകം എവിടെ? ദ്വന്ദങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായ യോഗിക്ക് 'ഇത് ചെയ്തു, അത് ചെയ്തില്ല' എന്ന ബോധം ഇല്ല. ചെയ്യേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല, ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദം ഒന്നുമില്ല; ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോചിതനായ യോഗിക്ക് ജീവിതം അതുപോലെ തന്നെയാണ്. ഭ്രമം എവിടെ, ലോകം എവിടെ, ധ്യാനം എവിടെ, മോക്ഷം എവിടെ? എല്ലാ ചിന്തയുടെ അതിരിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന മഹാത്മാവിന് ഇവ ഒന്നുമില്ല. ഈ ലോകം കാണുന്നവൻ അതില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ; ആഗ്രഹരഹിതനായവൻ പ്രവർത്തിച്ചാലും, കാണാതെ കാണുന്നു. പരമ ബ്രഹ്മം കണ്ടവൻ 'ഞാൻ ബ്രഹ്മം' എന്നു കരുതട്ടെ. എന്നാൽ ചിന്തരഹിതനായി രണ്ടാമതൊന്നും കാണാത്തവൻ എന്താണ് ചിന്തിക്കുക? ആത്മാവിന്റെ ആകുലത കാണുന്നവൻ അതിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഉന്നതനായവൻ ആകുലതയില്ലാതെ, നേടേണ്ടതൊന്നുമില്ലെന്നു കരുതി ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല. വിശ്വത്തിൽ വിരുദ്ധമായി ജീവിച്ചാലും, ലോകത്തോടൊപ്പം തന്നെ കഴിയുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് ലയമോ വ്യതിയാനമോ, സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടലോ ഇല്ല. സത്തിലും അസത്തിലും ലയിച്ചില്ലാത്ത, ആഗ്രഹരഹിതനായ, തൃപ്തനായ ജ്ഞാനി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല, ലോകം പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി കാണുന്നുവെങ്കിലും. പ്രവർത്തിച്ചാലും വിട്ടുനിൽക്കുകയോ ചെയ്താലും, ജ്ഞാനിക്ക് ഒരുപോലും ഭ്രമമില്ല; എന്ത് ചെയ്യേണ്ടി വരികയോ അതു ചെയ്യുന്നു, എങ്കിലും അവൻ ശാന്തനാണ്. ആഗ്രഹമില്ല, ആശ്രയമില്ല, സ്വതന്ത്രനായി, ബന്ധനരഹിതനായി, തന്റെ ഇഷ്ടാനുസരണം സഞ്ചരിക്കുന്നു; വാസനകളുടെ കാറ്റിൽ അടിക്കപ്പെട്ടൊരിടത്തും, ഉണങ്ങിയ ഇലപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ലോകബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായവനു എവിടെയും സന്തോഷമോ ദുഃഖമോ ഇല്ല; അവൻ ശീതളമായ മനസ്സോടെ എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നു, എപ്പോഴും ശരീരമില്ലാത്തവനെന്നപോലെ. അത്യന്തം ശാന്തമായ മനസ്സും ആത്മാനന്ദത്തിൽ ലയിച്ചവനും ആയ ജ്ഞാനിക്ക് ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നോ നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്നോ ബോധമില്ല. സ്വാഭാവികമായി ശൂന്യമായ മനസ്സുള്ള സ്ഥിരപ്രജ്ഞനിൽ, എന്ത് സംഭവിച്ചാലും അത് സ്വതസിദ്ധമായി നടക്കുന്നു; സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ അവനിൽ അഭിമാനമോ അവമാനമോ ഇല്ല.