ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ಉದ್ಭೂತಂ ಜ್ಞಾನದುರ್ಮಿತ್ರಮವಧಾರ್ಯಾತಿದುರ್ಬಲಃ। ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಕಾಮಮಾಕಾಙ್ಕ್ಷೇತ್ ಕಾಲಮನ್ತಮನುಶ್ರಿತಃ

ಜ್ಞಾನವು ಉದಯವಾದರೂ, ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಶತ್ರುವು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲ ಎಂದು ತಿಳಿದರೂ, ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ.

ಇಹಾಮುತ್ರ ವಿರಕ್ತಸ್ಯ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಿವೇಕಿನಃ। ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಮೋಕ್ಷಕಾಮಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಾದ್ ಏವ ವಿಭೀಷಿಕಾ

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವಿರುವ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅಶಾಶ್ವತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಯ ಉಂಟಾಗುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ.

ಧೀರಸ್ತು ಭೋಜ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ಪೀಡ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ಸರ್ವದಾ। ಆತ್ಮಾನಂ ಕೇವಲಂ ಪಶ್ಯನ್ ನ ತುಷ್ಯತಿ ನ ಕುಪ್ಯತಿ

ಧೀರನು, ಭೋಜನವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ಆತ್ಮನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಸಂತೋಷಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಚೇಷ್ಟಮಾನಂ ಶರೀರಂ ಸ್ವಂ ಪಶ್ಯತ್ಯನ್ಯಶರೀರವತ್। ಸಂಸ್ತವೇ ಚಾಪಿ ನಿನ್ದಾಯಾಂ ಕಥಂ ಕ್ಷುಭ್ಯೇತ್ ಮಹಾಶಯಃ

ತನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ನೋಡದೆ, ಬೇರೆಯವರ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಮಹಾತ್ಮನು, ಹೊಗಳಿದಾಗಲೂ ಅಥವಾ ನಿಂದಿಸಿದಾಗಲೂ ಏನು ಕಳವಳಪಡುತ್ತಾನೆ?

ಮಾಯಾಮಾತ್ರಮಿದಂ ವಿಶ್ವಂ ಪಶ್ಯನ್ ವಿಗತಕೌತುಕಃ। ಅಪಿ ಸನ್ನಿಹಿತೇ ಮೃತ್ಯೌ ಕಥಂ ತ್ರಸ್ಯತಿ ಧೀರಧೀಃ

ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲಾ ಮಾಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಕುತೂಹಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ ಜ್ಞಾನಿಯ ಮನಸ್ಸು, ಮರಣವೇ ಎದುರಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ಭಯಪಡಬೇಕು?

ನಿಃಸ್ಪೃಹಂ ಮಾನಸಂ ಯಸ್ಯ ನೈರಾಶ್ಯೇಽಪಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ತಸ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನತೃಪ್ತಸ್ಯ ತುಲನಾ ಕೇನ ಜಾಯತೇ

ಯಾರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದವನು, ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಯಾದರೂ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಯಾರನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು?

ಸ್ವಭಾವಾದ್ ಏವ ಜಾನಾನೋ ದೃಶ್ಯಮೇತನ್ನ ಕಿಂಚನ। ಇದಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮಿದಂ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಸ ಕಿಂ ಪಶ್ಯತಿ ಧೀರಧೀಃ

ಈ ಎಲ್ಲವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ, ಏನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ.

ಅಂತಸ್ತ್ಯಕ್ತಕಷಾಯಸ್ಯ ನಿರ್ದ್ವನ್ದ್ವಸ್ಯ ನಿರಾಶಿಷಃ। ಯದೃಚ್ಛಯಾಗತೋ ಭೋಗೋ ನ ದುಃಖಾಯ ನ ತುಷ್ಟಯೇ

ಒಳಗಿನ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಲ್ಲದೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇರುವವನಿಗೆ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಬರುವ ಅನುಭವಗಳು ದುಃಖವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂತೋಷವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ಹನ್ತಾತ್ಮಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ಖೇಲತೋ ಭೋಗಲೀಲಯಾ। ನ ಹಿ ಸಂಸಾರವಾಹೀಕೈರ್ಮೂಢೈಃ ಸಹ ಸಮಾನತಾ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಜ್ಞಾನಿ, ಲೋಕದ ಆನಂದವನ್ನು ಆಟವಾಡುವಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಯಾವತ್ತೂ ಸಮಾನನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯತ್ ಪದಂ ಪ್ರೇಪ್ಸವೋ ದೀನಾಃ ಶಕ್ರಾದ್ಯಾಃ ಸರ್ವದೇವತಾಃ। ಅಹೋ ತತ್ರ ಸ್ಥಿತೋ ಯೋಗೀ ನ ಹರ್ಷಮುಪಗಚ್ಛತಿ

ಇಂದ್ರನಂತ ಮಹಾದೇವತೆಗಳೂ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಸಂತೋಷವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.

ತಜ್ಜ್ಞಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಪಾಪಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ಪರ್ಶೋ ಹ್ಯನ್ತರ್ನ ಜಾಯತೇ। ನ ಹ್ಯಾಕಾಶಸ್ಯ ಧೂಮೇನ ದೃಶ್ಯಮಾನಾಪಿ ಸಙ್ಗತಿಃ

ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಪುಣ್ಯ ಅಥವಾ ಪಾಪ ಎರಡೂ ಒಳಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕಾಶವು ಹೊಗೆಯೊಡನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸ್ಪರ್ಶಿಯೇ.

ಆತ್ಮೈವೇದಂ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾತಂ ಯೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಯದೃಚ್ಛಯಾ ವರ್ತಮಾನಂ ತಂ ನಿಷೇದ್ಧುಂ ಕ್ಷಮೇತ ಕಃ

ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೇ ಎಂದು ಅರಿತ ಮಹಾತ್ಮನು, ಬರುವಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯಾರು ಸಾಧ್ಯ?

ಆಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಂಬಪರ್ಯನ್ತೇ ಭೂತಗ್ರಾಮೇ ಚತುರ್ವಿಧೇ। ವಿಜ್ಞಸ್ಯೈವ ಹಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಮಿಚ್ಛಾನಿಚ್ಛಾವಿವರ್ಜನೇ

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಇಚ್ಛೆಯೂ ವಿರಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯು ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.

ಆತ್ಮಾನಮದ್ವಯಂ ಕಶ್ಚಿಜ್ಜಾನಾತಿ ಜಗದೀಶ್ವರಂ। ಯದ್ ವೇತ್ತಿ ತತ್ಸ ಕುರುತೇ ನ ಭಯಂ ತಸ್ಯ ಕುತ್ರಚಿತ್

ಯಾರಿಗಾದರೂ ಆತ್ಮವು ಏಕತೆಯಾಗಿದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಆತನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಏನು ತಿಳಿದರೂ, ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ನ ತೇ ಸಂಗೋಽಸ್ತಿ ಕೇನಾಪಿ ಕಿಂ ಶುದ್ಧಸ್ತ್ಯಕ್ತುಮಿಚ್ಛಸಿ। ಸಂಘಾತವಿಲಯಂ ಕುರ್ವನ್ನೇವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನಿಗೆ ಯಾವುದರ ಮೇಲೂ ಬಂಧನವಿಲ್ಲ, ನೀನು ಶುದ್ಧನು, ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಏಕೆ ಬಿಟ್ಟುಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ? ಈ ಸಮಸ್ತ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ, ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಉದೇತಿ ಭವತೋ ವಿಶ್ವಂ ವಾರಿಧೇರಿವ ಬುದ್ಬುದಃ। ಇತಿ ಜ್ಞಾತ್ವೈಕಮಾತ್ಮಾನಂ ಏವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ಈ ವಿಶ್ವವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಬುಬ್ಬುಳೆಯಂತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮ ಒಂದೇ ಎಂದು ಅರಿತು, ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮಪ್ಯವಸ್ತುತ್ವಾದ್ ವಿಶ್ವಂ ನಾಸ್ತ್ಯಮಲೇ ತ್ವಯಿ। ರಜ್ಜುಸರ್ಪ ಇವ ವ್ಯಕ್ತಂ ಏವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ವಿಶ್ವವು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ನೀನು ನಿಷ್ಕಳಂಕನಾದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ; ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪವು ಕಾಣಿಸುವಂತೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಸಮದುಃಖಸುಖಃ ಪೂರ್ಣ ಆಶಾನೈರಾಶ್ಯಯೋಃ ಸಮಃ। ಸಮಜೀವಿತಮೃತ್ಯುಃ ಸನ್ನೇವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ದುಃಖದಲ್ಲಿ, ಸುಖದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನನಾಗಿ, ಪೂರ್ಣನಾಗಿ, ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನನಾಗಿ, ಜೀವಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಮರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನನಾಗಿ, ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ಆಕಾಶವದನನ್ತೋಽಹಂ ಘಟವತ್ ಪ್ರಾಕೃತಂ ಜಗತ್। ಇತಿ ಜ್ಞಾನಂ ತಥೈತಸ್ಯ ನ ತ್ಯಾಗೋ ನ ಗ್ರಹೋ ಲಯಃ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಆಕಾಶದಂತೆ ಅನಂತನು, ಜಗತ್ತು ಮಡಕೆಯಂತೆ ಸಹಜವಾದದು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು ಇಲ್ಲ, ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೇ ಇದೆ.

ಮಹೋದಧಿರಿವಾಹಂ ಸ ಪ್ರಪಂಚೋ ವೀಚಿಸಽನ್ನಿಭಃ। ಇತಿ ಜ್ಞಾನಂ ತಥೈತಸ್ಯ ನ ತ್ಯಾಗೋ ನ ಗ್ರಹೋ ಲಯಃ

ನಾನು ಮಹಾಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಜಗತ್ತು ಅಲೆಗಳಂತೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು ಇಲ್ಲ, ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೇ ಇದೆ.

ಅಹಂ ಸ ಶುಕ್ತಿಸಙ್ಕಾಶೋ ರೂಪ್ಯವದ್ ವಿಶ್ವಕಲ್ಪನಾ। ಇತಿ ಜ್ಞಾನಂ ತಥೈತಸ್ಯ ನ ತ್ಯಾಗೋ ನ ಗ್ರಹೋ ಲಯಃ

ನಾನು ಶುಕ್ತಿಯಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಭ್ರಮೆ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು ಇಲ್ಲ, ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೇ ಇದೆ.

ಅಹಂ ವಾ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಸರ್ವಭೂತಾನ್ಯಥೋ ಮಯಿ। ಇತಿ ಜ್ಞಾನಂ ತಥೈತಸ್ಯ ನ ತ್ಯಾಗೋ ನ ಗ್ರಹೋ ಲಯಃ

ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನ ಇದಕ್ಕಿದೆ; ಅವನಿಗೆ ತ್ಯಾಗವೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ವೀಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಜನಕ ಉವಾಚ॥ ಮಯ್ಯನಂತಮಹಾಂಭೋಧೌ ವಿಶ್ವಪೋತ ಇತಸ್ತತಃ। ಭ್ರಮತಿ ಸ್ವಾಂತವಾತೇನ ನ ಮಮಾಸ್ತ್ಯಸಹಿಷ್ಣುತಾ

ಜನಕನು ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನಂತಹ ಅನಂತ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತೆಂಬ ಹಡಗು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದೆ; ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಸಹನೆ ಇಲ್ಲ.

ಮಯ್ಯನಂತಮಹಾಂಭೋಧೌ ಜಗದ್ವೀಚಿಃ ಸ್ವಭಾವತಃ। ಉದೇತು ವಾಸ್ತಮಾಯಾತು ನ ಮೇ ವೃದ್ಧಿರ್ನ ಚ ಕ್ಷತಿಃ

ನನ್ನಂತಹ ಅನಂತ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತೆಂಬ ಅಲೆ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಏಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಳಿಯಬಹುದು; ಅದು ಏಳಲಿ ಅಥವಾ ಇಳಿಯಲಿ, ನನಗೆ ಲಾಭವೂ ಇಲ್ಲ, ನಷ್ಟವೂ ಇಲ್ಲ.

ಮಯ್ಯನಂತಮಹಾಂಭೋಧೌ ವಿಶ್ವಂ ನಾಮ ವಿಕಲ್ಪನಾ। ಅತಿಶಾಂತೋ ನಿರಾಕಾರ ಏತದೇವಾಹಮಾಸ್ಥಿತಃ

ನನ್ನಂತಹ ಅನಂತ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತು ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ; ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ, ರೂಪರಹಿತವಾಗಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ.

ನಾತ್ಮಾ ಭಾವೇಷು ನೋ ಭಾವಸ್ತತ್ರಾನನ್ತೇ ನಿರಂಜನೇ। ಇತ್ಯಸಕ್ತೋಽಸ್ಪೃಹಃ ಶಾನ್ತ ಏತದೇವಾಹಮಾಸ್ತಿತಃ

ಆತ್ಮವು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ಆ ಅನಂತ, ಕಲಂಕರಹಿತ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅಸಕ್ತನಾಗಿ, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಶಾಂತವಾಗಿಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ.

ಅಹೋ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮೇವಾಹಂ ಇನ್ದ್ರಜಾಲೋಪಮಂ ಜಗತ್। ಇತಿ ಮಮ ಕಥಂ ಕುತ್ರ ಹೇಯೋಪಾದೇಯಕಲ್ಪನಾ

ಅಯ್ಯೋ! ನಾನು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ; ಜಗತ್ತು ಮಾಯೆಯ ಆಟದಂತಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಏನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು, ಏನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ತದಾ ಬನ್ಧೋ ಯದಾ ಚಿತ್ತಂ ಕಿನ್ಚಿದ್ ವಾಂಛತಿ ಶೋಚತಿ। ಕಿಂಚಿನ್ ಮುಂಚತಿ ಗೃಣ್ಹಾತಿ ಕಿಂಚಿದ್ ದೃಷ್ಯತಿ ಕುಪ್ಯತಿ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಾದರೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ಬಯಸುತ್ತದೆ, ದುಃಖಪಡುತ್ತದೆ, ಏನನ್ನಾದರೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ಭೇದವನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟೇನು ಬಂಧನ.

ತದಾ ಮುಕ್ತಿರ್ಯದಾ ಚಿತ್ತಂ ನ ವಾಂಛತಿ ನ ಶೋಚತಿ। ನ ಮುಂಚತಿ ನ ಗೃಣ್ಹಾತಿ ನ ಹೃಷ್ಯತಿ ನ ಕುಪ್ಯತಿ

ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ದುಃಖಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆನಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅಷ್ಟೇನು ಮುಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.