ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ನಾಹಂ ದೇಹೋ ನ ಮೇ ದೇಹೋ ಜೀವೋ ನಾಹಮಹಂ ಹಿ ಚಿತ್। ಅಯಮೇವ ಹಿ ಮೇ ಬನ್ಧ ಆಸೀದ್ಯಾ ಜೀವಿತೇ ಸ್ಪೃಹಾ

ನಾನು ದೇಹವಲ್ಲ, ದೇಹವೂ ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ; ನಾನು ಜೀವವೂ ಅಲ್ಲ—ನಾನು ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ. ನನಗೆ ಇದ್ದ bondage ಎಂದರೆ ಬದುಕಿನ ಆಸೆ ಮಾತ್ರ.

ಅಹೋ ಭುವನಕಲ್ಲೋಲೈರ್ವಿಚಿತ್ರೈರ್ದ್ರಾಕ್ ಸಮುತ್ಥಿತಂ। ಮಯ್ಯನಂತಮಹಾಂಭೋಧೌ ಚಿತ್ತವಾತೇ ಸಮುದ್ಯತೇ

ಅಯ್ಯೋ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಅಲೆಗಳು, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನನ್ನೊಳಗೆ, ಅನಂತ ಮಹಾಸಾಗರದಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎದ್ದಿವೆ.

ಮಯ್ಯನಂತಮಹಾಂಭೋಧೌ ಚಿತ್ತವಾತೇ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ। ಅಭಾಗ್ಯಾಜ್ಜೀವವಣಿಜೋ ಜಗತ್ಪೋತೋ ವಿನಶ್ವರಃ

ನನ್ನೊಳಗಿನ ಅನಂತ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಗಾಳಿ ಶಾಂತವಾದಾಗ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಹಡಗು, ದುರ್ಬಾಗ್ಯ ಜೀವ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಯ್ಯನನ್ತಮಹಾಂಭೋಧಾವಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಜೀವವೀಚಯಃ। ಉದ್ಯನ್ತಿ ಘ್ನನ್ತಿ ಖೇಲನ್ತಿ ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸ್ವಭಾವತಃ

ನನ್ನೊಳಗಿನ ಅನಂತ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ಅಲೆಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ; ಅವು ಎದ್ದು, ಕುಸಿದು, ಆಟವಾಡಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ಅವಿನಾಶಿನಮಾತ್ಮಾನಂ ಏಕಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ತತ್ತ್ವತಃ। ತವಾತ್ಮಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ಕಥಮರ್ಥಾರ್ಜನೇ ರತಿಃ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಆತ್ಮನು ಒಂದೇ ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಯು, ಲೋಕದ ಲಾಭಗಳಿಗಾಗಿ ಹೇಗೆ ಆಸೆಪಡುವನು?

ಆತ್ಮಾಜ್ಞಾನಾದಹೋ ಪ್ರೀತಿರ್ವಿಷಯಭ್ರಮಗೋಚರೇ। ಶುಕ್ತೇರಜ್ಞಾನತೋ ಲೋಭೋ ಯಥಾ ರಜತವಿಭ್ರಮೇ

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಹೇಗೆ ಮೊತ್ತೆಗೆಯನ್ನೆಂದು ಬೆಳ್ಳಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದಾಗ ಲೋಭ ಹುಟ್ಟುವದೋ ಹಾಗೆ.

ವಿಶ್ವಂ ಸ್ಫುರತಿ ಯತ್ರೇದಂ ತರಙ್ಗಾ ಇವ ಸಾಗರೇ। ಸೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಕಿಂ ದೀನ ಇವ ಧಾವಸಿ

ಈ ಜಗತ್ತು ಯಾವದರಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೋ, ಆ ಮಹಾಸಾಗರವೇ ನಾನು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತೀಯೆ?

ಶ್ರುತ್ವಾಪಿ ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯ ಆತ್ಮಾನಮತಿಸುನ್ದರಂ। ಉಪಸ್ಥೇಽತ್ಯನ್ತಸಂಸಕ್ತೋ ಮಾಲಿನ್ಯಮಧಿಗಚ್ಛತಿ

ಆತ್ಮನು ಶುದ್ಧ, ಸುಂದರವಾದ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೂ, ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತನಾದವನು ಅಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಚಾತ್ಮಾನಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಚಾತ್ಮನಿ। ಮುನೇರ್ಜಾನತ ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಮಮತ್ವಮನುವರ್ತತೇ

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮನನ್ನು, ಆತ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಲ್ಲ ಋಷಿಗೆ, 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಉಳಿಯುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ.

ಆಸ್ಥಿತಃ ಪರಮಾದ್ವೈತಂ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥೇಽಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ। ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಕಾಮವಶಗೋ ವಿಕಲಃ ಕೇಲಿಶಿಕ್ಷಯಾ

ಪರಮ ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನೂ, ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನೂ, ಕಾಮದ ವಶನಾಗಿ, ಸುಖಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಸಂಪೂರ್ಣನಾಗಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ.

ಉದ್ಭೂತಂ ಜ್ಞಾನದುರ್ಮಿತ್ರಮವಧಾರ್ಯಾತಿದುರ್ಬಲಃ। ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಕಾಮಮಾಕಾಙ್ಕ್ಷೇತ್ ಕಾಲಮನ್ತಮನುಶ್ರಿತಃ

ಜ್ಞಾನವು ಉದಯವಾದರೂ, ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಶತ್ರುವು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲ ಎಂದು ತಿಳಿದರೂ, ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ.

ಇಹಾಮುತ್ರ ವಿರಕ್ತಸ್ಯ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಿವೇಕಿನಃ। ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಮೋಕ್ಷಕಾಮಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಾದ್ ಏವ ವಿಭೀಷಿಕಾ

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವಿರುವ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅಶಾಶ್ವತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಯ ಉಂಟಾಗುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ.

ಧೀರಸ್ತು ಭೋಜ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ಪೀಡ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ಸರ್ವದಾ। ಆತ್ಮಾನಂ ಕೇವಲಂ ಪಶ್ಯನ್ ನ ತುಷ್ಯತಿ ನ ಕುಪ್ಯತಿ

ಧೀರನು, ಭೋಜನವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ಆತ್ಮನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಸಂತೋಷಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಚೇಷ್ಟಮಾನಂ ಶರೀರಂ ಸ್ವಂ ಪಶ್ಯತ್ಯನ್ಯಶರೀರವತ್। ಸಂಸ್ತವೇ ಚಾಪಿ ನಿನ್ದಾಯಾಂ ಕಥಂ ಕ್ಷುಭ್ಯೇತ್ ಮಹಾಶಯಃ

ತನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ನೋಡದೆ, ಬೇರೆಯವರ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಮಹಾತ್ಮನು, ಹೊಗಳಿದಾಗಲೂ ಅಥವಾ ನಿಂದಿಸಿದಾಗಲೂ ಏನು ಕಳವಳಪಡುತ್ತಾನೆ?

ಮಾಯಾಮಾತ್ರಮಿದಂ ವಿಶ್ವಂ ಪಶ್ಯನ್ ವಿಗತಕೌತುಕಃ। ಅಪಿ ಸನ್ನಿಹಿತೇ ಮೃತ್ಯೌ ಕಥಂ ತ್ರಸ್ಯತಿ ಧೀರಧೀಃ

ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲಾ ಮಾಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಕುತೂಹಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ ಜ್ಞಾನಿಯ ಮನಸ್ಸು, ಮರಣವೇ ಎದುರಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ಭಯಪಡಬೇಕು?

ನಿಃಸ್ಪೃಹಂ ಮಾನಸಂ ಯಸ್ಯ ನೈರಾಶ್ಯೇಽಪಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ತಸ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನತೃಪ್ತಸ್ಯ ತುಲನಾ ಕೇನ ಜಾಯತೇ

ಯಾರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದವನು, ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಯಾದರೂ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಯಾರನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು?

ಸ್ವಭಾವಾದ್ ಏವ ಜಾನಾನೋ ದೃಶ್ಯಮೇತನ್ನ ಕಿಂಚನ। ಇದಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮಿದಂ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಸ ಕಿಂ ಪಶ್ಯತಿ ಧೀರಧೀಃ

ಈ ಎಲ್ಲವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ, ಏನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ.

ಅಂತಸ್ತ್ಯಕ್ತಕಷಾಯಸ್ಯ ನಿರ್ದ್ವನ್ದ್ವಸ್ಯ ನಿರಾಶಿಷಃ। ಯದೃಚ್ಛಯಾಗತೋ ಭೋಗೋ ನ ದುಃಖಾಯ ನ ತುಷ್ಟಯೇ

ಒಳಗಿನ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಲ್ಲದೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇರುವವನಿಗೆ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಬರುವ ಅನುಭವಗಳು ದುಃಖವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂತೋಷವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ಹನ್ತಾತ್ಮಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ಖೇಲತೋ ಭೋಗಲೀಲಯಾ। ನ ಹಿ ಸಂಸಾರವಾಹೀಕೈರ್ಮೂಢೈಃ ಸಹ ಸಮಾನತಾ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಜ್ಞಾನಿ, ಲೋಕದ ಆನಂದವನ್ನು ಆಟವಾಡುವಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಯಾವತ್ತೂ ಸಮಾನನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯತ್ ಪದಂ ಪ್ರೇಪ್ಸವೋ ದೀನಾಃ ಶಕ್ರಾದ್ಯಾಃ ಸರ್ವದೇವತಾಃ। ಅಹೋ ತತ್ರ ಸ್ಥಿತೋ ಯೋಗೀ ನ ಹರ್ಷಮುಪಗಚ್ಛತಿ

ಇಂದ್ರನಂತ ಮಹಾದೇವತೆಗಳೂ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಸಂತೋಷವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.

ತಜ್ಜ್ಞಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಪಾಪಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ಪರ್ಶೋ ಹ್ಯನ್ತರ್ನ ಜಾಯತೇ। ನ ಹ್ಯಾಕಾಶಸ್ಯ ಧೂಮೇನ ದೃಶ್ಯಮಾನಾಪಿ ಸಙ್ಗತಿಃ

ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಪುಣ್ಯ ಅಥವಾ ಪಾಪ ಎರಡೂ ಒಳಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕಾಶವು ಹೊಗೆಯೊಡನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸ್ಪರ್ಶಿಯೇ.

ಆತ್ಮೈವೇದಂ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾತಂ ಯೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಯದೃಚ್ಛಯಾ ವರ್ತಮಾನಂ ತಂ ನಿಷೇದ್ಧುಂ ಕ್ಷಮೇತ ಕಃ

ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೇ ಎಂದು ಅರಿತ ಮಹಾತ್ಮನು, ಬರುವಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯಾರು ಸಾಧ್ಯ?

ಆಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಂಬಪರ್ಯನ್ತೇ ಭೂತಗ್ರಾಮೇ ಚತುರ್ವಿಧೇ। ವಿಜ್ಞಸ್ಯೈವ ಹಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಮಿಚ್ಛಾನಿಚ್ಛಾವಿವರ್ಜನೇ

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಇಚ್ಛೆಯೂ ವಿರಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯು ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.

ಆತ್ಮಾನಮದ್ವಯಂ ಕಶ್ಚಿಜ್ಜಾನಾತಿ ಜಗದೀಶ್ವರಂ। ಯದ್ ವೇತ್ತಿ ತತ್ಸ ಕುರುತೇ ನ ಭಯಂ ತಸ್ಯ ಕುತ್ರಚಿತ್

ಯಾರಿಗಾದರೂ ಆತ್ಮವು ಏಕತೆಯಾಗಿದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಆತನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಏನು ತಿಳಿದರೂ, ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ನ ತೇ ಸಂಗೋಽಸ್ತಿ ಕೇನಾಪಿ ಕಿಂ ಶುದ್ಧಸ್ತ್ಯಕ್ತುಮಿಚ್ಛಸಿ। ಸಂಘಾತವಿಲಯಂ ಕುರ್ವನ್ನೇವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನಿಗೆ ಯಾವುದರ ಮೇಲೂ ಬಂಧನವಿಲ್ಲ, ನೀನು ಶುದ್ಧನು, ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಏಕೆ ಬಿಟ್ಟುಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ? ಈ ಸಮಸ್ತ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ, ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಉದೇತಿ ಭವತೋ ವಿಶ್ವಂ ವಾರಿಧೇರಿವ ಬುದ್ಬುದಃ। ಇತಿ ಜ್ಞಾತ್ವೈಕಮಾತ್ಮಾನಂ ಏವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ಈ ವಿಶ್ವವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಬುಬ್ಬುಳೆಯಂತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮ ಒಂದೇ ಎಂದು ಅರಿತು, ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮಪ್ಯವಸ್ತುತ್ವಾದ್ ವಿಶ್ವಂ ನಾಸ್ತ್ಯಮಲೇ ತ್ವಯಿ। ರಜ್ಜುಸರ್ಪ ಇವ ವ್ಯಕ್ತಂ ಏವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ವಿಶ್ವವು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ನೀನು ನಿಷ್ಕಳಂಕನಾದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ; ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪವು ಕಾಣಿಸುವಂತೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಸಮದುಃಖಸುಖಃ ಪೂರ್ಣ ಆಶಾನೈರಾಶ್ಯಯೋಃ ಸಮಃ। ಸಮಜೀವಿತಮೃತ್ಯುಃ ಸನ್ನೇವಮೇವ ಲಯಂ ವ್ರಜ

ದುಃಖದಲ್ಲಿ, ಸುಖದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನನಾಗಿ, ಪೂರ್ಣನಾಗಿ, ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನನಾಗಿ, ಜೀವಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಮರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನನಾಗಿ, ಹೀಗೆಯೇ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದು.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ಆಕಾಶವದನನ್ತೋಽಹಂ ಘಟವತ್ ಪ್ರಾಕೃತಂ ಜಗತ್। ಇತಿ ಜ್ಞಾನಂ ತಥೈತಸ್ಯ ನ ತ್ಯಾಗೋ ನ ಗ್ರಹೋ ಲಯಃ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಆಕಾಶದಂತೆ ಅನಂತನು, ಜಗತ್ತು ಮಡಕೆಯಂತೆ ಸಹಜವಾದದು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು ಇಲ್ಲ, ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೇ ಇದೆ.