ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ನಿರ್ವಾಸನಂ ಹರಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ವಿಷಯದನ್ತಿನಃ। ಪಲಾಯನ್ತೇ ನ ಶಕ್ತಾಸ್ತೇ ಸೇವನ್ತೇ ಕೃತಚಾಟವಃ

ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ವಿಷಯಗಳ ಹಸ್ತಿಗಳು ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಆಮಿಷವನ್ನೂ ನೀಡಿದರೂ, ಅವು ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಸೇವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನ ಮುಕ್ತಿಕಾರಿಕಾಂ ಧತ್ತೇ ನಿಃಶಙ್ಕೋ ಯುಕ್ತಮಾನಸಃ। ಪಶ್ಯನ್ ಶೃಣ್ವನ್ ಸ್ಪೃಶನ್ ಜಿಘ್ರನ್ನಶ್ನನ್ನಾಸ್ತೇ ಯಥಾಸುಖಮ್

ಭಯವಿಲ್ಲದ, ಸಮಚಿತ್ತನಾದವನು, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲ; ನೋಡುತ್ತಾ, ಕೇಳುತ್ತಾ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ವಾಸನೆ ಪಡುತ್ತಾ, ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.

ವಸ್ತುಶ್ರವಣಮಾತ್ರೇಣ ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿರ್ನಿರಾಕುಲಃ। ನೈವಾಚಾರಮನಾಚಾರಮೌದಾಸ್ಯಂ ವಾ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ

ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೇಳಿದರೂ, ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಸದುಪಚಾರ, ದುರುಪಚಾರ ಅಥವಾ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಯದಾ ಯತ್ಕರ್ತುಮಾಯಾತಿ ತದಾ ತತ್ಕುರುತೇ ಋಜುಃ। ಶುಭಂ ವಾಪ್ಯಶುಭಂ ವಾಪಿ ತಸ್ಯ ಚೇಷ್ಟಾ ಹಿ ಬಾಲವತ್

ಯಾವಾಗ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮಯ ಬರುತ್ತದೋ, ಆಗ ಅವನು ಸರಳವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಶುಭವಾಗಲಿ, ಅಶುಭವಾಗಲಿ, ಅವನ ನಡೆ ಮಗುವಿನಂತಿರುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾತ್ಸುಖಮಾಪ್ನೋತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಲ್ಲಭತೇ ಪರಂ। ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನ್ನಿರ್ವೃತಿಂ ಗಚ್ಛೇತ್ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾತ್ ಪರಮಂ ಪದಮ್

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಲೇ ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಲೇ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ಅಕರ್ತೃತ್ವಮಭೋಕ್ತೃತ್ವಂ ಸ್ವಾತ್ಮನೋ ಮನ್ಯತೇ ಯದಾ। ತದಾ ಕ್ಷೀಣಾ ಭವನ್ತ್ಯೇವ ಸಮಸ್ತಾಶ್ಚಿತ್ತವೃತ್ತಯಃ

ತಾನು ಮಾಡುವವನಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸುವವನಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲಾ ಚಲನೆಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉಚ್ಛೃಂಖಲಾಪ್ಯಕೃತಿಕಾ ಸ್ಥಿತಿರ್ಧೀರಸ್ಯ ರಾಜತೇ। ನ ತು ಸಸ್ಪೃಹಚಿತ್ತಸ್ಯ ಶಾನ್ತಿರ್ಮೂಢಸ್ಯ ಕೃತ್ರಿಮಾ

ಧೀರನ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೂ, ನಿಯಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಆಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಢನ ಶಾಂತಿ ಕೃತಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಲಸನ್ತಿ ಮಹಾಭೋಗೈರ್ವಿಶನ್ತಿ ಗಿರಿಗಹ್ವರಾನ್। ನಿರಸ್ತಕಲ್ಪನಾ ಧೀರಾ ಅಬದ್ಧಾ ಮುಕ್ತಬುದ್ಧಯಃ

ಮಹಾ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾ, ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಬಂಧನವಿಲ್ಲದ, ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಧೀರರು ಸುಖವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೋತ್ರಿಯಂ ದೇವತಾಂ ತೀರ್ಥಮಙ್ಗನಾಂ ಭೂಪತಿಂ ಪ್ರಿಯಂ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ನ ಕಾಪಿ ಹೃದಿ ವಾಸನಾ

ಪಂಡಿತ, ದೇವತೆ, ತೀರ್ಥ, ಮಹಿಳೆ, ರಾಜ, ಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಗೌರವಿಸಿದರೂ, ಧೀರನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಉಳಿಯದು.

ಭೃತ್ಯೈಃ ಪುತ್ರೈಃ ಕಲತ್ರೈಶ್ಚ ದೌಹಿತ್ರೈಶ್ಚಾಪಿ ಗೋತ್ರಜೈಃ। ವಿಹಸ್ಯ ಧಿಕ್ಕೃತೋ ಯೋಗೀ ನ ಯಾತಿ ವಿಕೃತಿಂ ಮನಾಕ್

ದಾಸರು, ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿಯರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿ, ಅವಮಾನಿಸಿದರೂ, ಯೋಗಿ ನಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ذಲಿಯೂ ಕಳವಳಗೊಳ್ಳದು.

ಸನ್ತುಷ್ಟೋಽಪಿ ನ ಸನ್ತುಷ್ಟಃ ಖಿನ್ನೋಽಪಿ ನ ಚ ಖಿದ್ಯತೇ। ತಸ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯದಶಾಂ ತಾಂ ತಾಂ ತಾದೃಶಾ ಏವ ಜಾನತೇ

ಸಂತೃಪ್ತನಾದರೂ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತೃಪ್ತನಲ್ಲ; ದುಃಖಪಟ್ಟರೂ ದುಃಖಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವನಂತವರು ಮಾತ್ರ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ತವ್ಯತೈವ ಸಂಸಾರೋ ನ ತಾಂ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಸೂರಯಃ। ಶೂನ್ಯಾಕಾರಾ ನಿರಾಕಾರಾ ನಿರ್ವಿಕಾರಾ ನಿರಾಮಯಾಃ

ಕಾರ್ಯಮಾತ್ರವೇ ಸಂಸಾರ; ಧೀರರು ಅದನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಖಾಲಿ ರೂಪ, ರೂಪವಿಲ್ಲದವರು, ಪರಿವರ್ತನೆ ಇಲ್ಲದವರು, ವ್ಯಾಧಿಯಿಲ್ಲದವರು.

ಅಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಸಂಕ್ಷೋಭಾದ್ ವ್ಯಗ್ರಃ ಸರ್ವತ್ರ ಮೂಢಧೀಃ। ಕುರ್ವನ್ನಪಿ ತು ಕೃತ್ಯಾನಿ ಕುಶಲೋ ಹಿ ನಿರಾಕುಲಃ

ಯಾವುದೂ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಗೊಂದಲದಿಂದ ಮೂಢನ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಂಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನು ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಸುಖಮಾಸ್ತೇ ಸುಖಂ ಶೇತೇ ಸುಖಮಾಯಾತಿ ಯಾತಿ ಚ। ಸುಖಂ ವಕ್ತಿ ಸುಖಂ ಭುಂಕ್ತೇ ವ್ಯವಹಾರೇಽಪಿ ಶಾನ್ತಧೀಃ

ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ನಿದ್ರಿಸುವಾಗಲೂ ಸುಖದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಹೋಗುವಾಗ ಬರುವಾಗಲೂ ಹರ್ಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ, ಊಟ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ—even ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಭಾವಾದ್ಯಸ್ಯ ನೈವಾರ್ತಿರ್ಲೋಕವದ್ ವ್ಯವಹಾರಿಣಃ। ಮಹಾಹೃದ ಇವಾಕ್ಷೋಭ್ಯೋ ಗತಕ್ಲೇಶಃ ಸ ಶೋಭತೇ

ಯಾರು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಲೋಕದವರಂತೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಯಂತೆಯೇ ಅಚಲವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಿವೃತ್ತಿರಪಿ ಮೂಢಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ರುಪಜಾಯತೇ। ಪ್ರವೃತ್ತಿರಪಿ ಧೀರಸ್ಯ ನಿವೃತ್ತಿಫಲಭಾಗಿನೀ

ಮೂಢನಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿಯೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಧೀರನಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಗ್ರಹೇಷು ವೈರಾಗ್ಯಂ ಪ್ರಾಯೋ ಮೂಢಸ್ಯ ದೃಶ್ಯತೇ। ದೇಹೇ ವಿಗಲಿತಾಶಸ್ಯ ಕ್ವ ರಾಗಃ ಕ್ವ ವಿರಾಗತಾ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂಢರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಆಶೆ ಬಿಟ್ಟವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಅಥವಾ ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಭಾವನಾಭಾವನಾಸಕ್ತಾ ದೃಷ್ಟಿರ್ಮೂಢಸ್ಯ ಸರ್ವದಾ। ಭಾವ್ಯಭಾವನಯಾ ಸಾ ತು ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯಾದೃಷ್ಟಿರೂಪಿಣೀ

ಮೂಢನ ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಲ್ಪನೆ ಅಥವಾ ಅಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸ್ವಸ್ಥನಿಗೆ ಆ ಮನಸ್ಸು ಭಾವನೆಯಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವಾರಂಭೇಷು ನಿಷ್ಕಾಮೋ ಯಶ್ಚರೇದ್ ಬಾಲವನ್ ಮುನಿಃ। ನ ಲೇಪಸ್ತಸ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಮಾಣೋಽಪಿ ಕರ್ಮಣಿ

ಯಾವ ಮুনি ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಮಗುವಿನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಲೇಪವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ ಏವ ಧನ್ಯ ಆತ್ಮಜ್ಞಃ ಸರ್ವಭಾವೇಷು ಯಃ ಸಮಃ। ಪಶ್ಯನ್ ಶೃಣ್ವನ್ ಸ್ಪೃಶನ್ ಜಿಘ್ರನ್ನ್ ಅಶ್ನನ್ನಿಸ್ತರ್ಷಮಾನಸಃ

ಯಾರು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಭಾವದಿಂದಿರುತ್ತಾನೋ, ನೋಡುವಾಗ, ಕೇಳುವಾಗ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಾಗ, ವಾಸನೆ ಪಡುವಾಗ, ತಿನ್ನುವಾಗಲೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅವನೇ ಧನ್ಯನು.

ಕ್ವ ಸಂಸಾರಃ ಕ್ವ ಚಾಭಾಸಃ ಕ್ವ ಸಾಧ್ಯಂ ಕ್ವ ಚ ಸಾಧನಂ। ಆಕಾಶಸ್ಯೇವ ಧೀರಸ್ಯ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸ್ಯ ಸರ್ವದಾ

ಆಕಾಶದಂತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಧೀರನಿಗೆ ಸಂಸಾರ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಮಾಯೆ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಸಾಧನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಸಾಧ್ಯ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಸ ಜಯತ್ಯರ್ಥಸಂನ್ಯಾಸೀ ಪೂರ್ಣಸ್ವರಸವಿಗ್ರಹಃ। ಅಕೃತ್ರಿಮೋಽನವಚ್ಛಿನ್ನೇ ಸಮಾಧಿರ್ಯಸ್ಯ ವರ್ತತೇ

ಯಾರು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಪೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿ ಇರುವನೋ, ಅವನಿಗೆ ನಿಷ್ಕಪಟವಾದ, ನಿರಂತರವಾದ ಸಮಾಧಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಬಹುನಾತ್ರ ಕಿಮುಕ್ತೇನ ಜ್ಞಾತತತ್ತ್ವೋ ಮಹಾಶಯಃ। ಭೋಗಮೋಕ್ಷನಿರಾಕಾಂಕ್ಷೀ ಸದಾ ಸರ್ವತ್ರ ನೀರಸಃ

ಇಲ್ಲಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆ? ಯಾರು ತತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ಮಹಾತ್ಮನು, ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಬಯಸದೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿ ಇರುವನೋ, ಅವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

ಮಹದಾದಿ ಜಗದ್ದ್ವೈತಂ ನಾಮಮಾತ್ರವಿಜೃಂಭಿತಂ। ವಿಹಾಯ ಶುದ್ಧಬೋಧಸ್ಯ ಕಿಂ ಕೃತ್ಯಮವಶಿಷ್ಯತೇ

ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ದ್ವೈತ ಎಲ್ಲವೂ ಹೆಸರಿನಷ್ಟೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನಿಗೆ, ಶುದ್ಧ ಬೋಧೆಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಕೆಲಸ ಉಳಿದಿದೆ?

ಭ್ರಮಭೃತಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಕಿಂಚಿನ್ನಾಸ್ತೀತಿ ನಿಶ್ಚಯೀ। ಅಲಕ್ಷ್ಯಸ್ಫುರಣಃ ಶುದ್ಧಃ ಸ್ವಭಾವೇನೈವ ಶಾಮ್ಯತಿ

ಎಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭ್ರಮೆಯಷ್ಟೆ, ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ತಿಳಿದವನಿಗೆ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಹಿಡಿಯಲಾಗದ ಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶುದ್ಧಸ್ಫುರಣರೂಪಸ್ಯ ದೃಶ್ಯಭಾವಮಪಶ್ಯತಃ। ಕ್ವ ವಿಧಿಃ ಕ್ವ ವೈರಾಗ್ಯಂ ಕ್ವ ತ್ಯಾಗಃ ಕ್ವ ಶಮೋಽಪಿ ವಾ

ಯಾರಿಗೆ ಸ್ವಭಾವವೇ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದ್ದು, ದೃಶ್ಯವನ್ನೇ ನಿಜವೆಂದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ನಿಯಮ ಎಲ್ಲಿದೆ, ವೈರಾಗ್ಯ ಎಲ್ಲಿದೆ, ತ್ಯಾಗ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಸ್ಫುರತೋಽನನ್ತರೂಪೇಣ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಚ ನ ಪಶ್ಯತಃ। ಕ್ವ ಬನ್ಧಃ ಕ್ವ ಚ ವಾ ಮೋಕ್ಷಃ ಕ್ವ ಹರ್ಷಃ ಕ್ವ ವಿಷಾದಿತಾ

ಯಾರು ಅನಂತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಬಂಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಮೋಕ್ಷ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಸಂತೋಷ ಎಲ್ಲಿದೆ, ದುಃಖ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಬುದ್ಧಿಪರ್ಯನ್ತಸಂಸಾರೇ ಮಾಯಾಮಾತ್ರಂ ವಿವರ್ತತೇ। ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕಾರೋ ನಿಷ್ಕಾಮಃ ಶೋಭತೇ ಬುಧಃ

ಬುದ್ಧಿಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯಷ್ಟೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಯಾರು ಸ್ವಾರ್ಥ, ಅಹಂಕಾರ, ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುವನೋ, ಆ ಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಕ್ಷಯಂ ಗತಸನ್ತಾಪಮಾತ್ಮಾನಂ ಪಶ್ಯತೋ ಮುನೇಃ। ಕ್ವ ವಿದ್ಯಾ ಚ ಕ್ವ ವಾ ವಿಶ್ವಂ ಕ್ವ ದೇಹೋಽಹಂ ಮಮೇತಿ ವಾ

ಯಾರು ಆತ್ಮವನ್ನು ಕ್ಷಯವಾಗದದು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದದು ಎಂದು ನೋಡುವನೋ, ಆ ಮುನಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ಎಲ್ಲಿದೆ, ವಿಶ್ವ ಎಲ್ಲಿದೆ, ದೇಹ ಎಲ್ಲಿದೆ, ನಾನು, ನನ್ನದು ಎಂಬ ಭಾವ ಎಲ್ಲಿದೆ?