ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ನಾಪ್ನೋತಿ ಕರ್ಮಣಾ ಮೋಕ್ಷಂ ವಿಮೂಢೋಽಭ್ಯಾಸರೂಪಿಣಾ। ಧನ್ಯೋ ವಿಜ್ಞಾನಮಾತ್ರೇಣ ಮುಕ್ತಸ್ತಿಷ್ಠತ್ಯವಿಕ್ರಿಯಃ

ಮೂರ್ಖನು ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯನು ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಢೋ ನಾಪ್ನೋತಿ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಯತೋ ಭವಿತುಮಿಚ್ಛತಿ। ಅನಿಚ್ಛನ್ನಪಿ ಧೀರೋ ಹಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಭಾಕ್

ಮೂರ್ಖನು ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯವಂತನು ಬಯಸದೆ ಇದ್ದರೂ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.

ನಿರಾಧಾರಾ ಗ್ರಹವ್ಯಗ್ರಾ ಮೂಢಾಃ ಸಂಸಾರಪೋಷಕಾಃ। ಏತಸ್ಯಾನರ್ಥಮೂಲಸ್ಯ ಮೂಲಚ್ಛೇದಃ ಕೃತೋ ಬುಧೈಃ

ಮೂರ್ಖರು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಹಿಡಿಯಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾ, ಸಂಸಾರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ದುಃಖದ ಮೂಲವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.

ನ ಶಾನ್ತಿಂ ಲಭತೇ ಮೂಢೋ ಯತಃ ಶಮಿತುಮಿಚ್ಛತಿ। ಧೀರಸ್ತತ್ತ್ವಂ ವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಸರ್ವದಾ ಶಾನ್ತಮಾನಸಃ

ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯವಂತನು ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು ಸದಾ ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ವಾತ್ಮನೋ ದರ್ಶನಂ ತಸ್ಯ ಯದ್ ದೃಷ್ಟಮವಲಂಬತೇ। ಧೀರಾಸ್ತಂ ತಂ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾತ್ಮಾನಮವ್ಯಯಮ್

ಯಾರು ಹೊರಗಿನ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಆತ್ಮದ ದರ್ಶನವೇ ಇಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯವಂತರು ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ವ ನಿರೋಧೋ ವಿಮೂಢಸ್ಯ ಯೋ ನಿರ್ಬನ್ಧಂ ಕರೋತಿ ವೈ। ಸ್ವಾರಾಮಸ್ಯೈವ ಧೀರಸ್ಯ ಸರ್ವದಾಸಾವಕೃತ್ರಿಮಃ

ಅಜ್ಞಾನಿಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿಗ್ರಹವೇ ಇಲ್ಲ, ಅವನು ಬಲವಂತದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಧೀರನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷ ಪಡುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಭಾವಸ್ಯ ಭಾವಕಃ ಕಶ್ಚಿನ್ ನ ಕಿಂಚಿದ್ ಭಾವಕೋಪರಃ। ಉಭಯಾಭಾವಕಃ ಕಶ್ಚಿದ್ ಏವಮೇವ ನಿರಾಕುಲಃ

ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನು ಭಾವಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಯಾವ ಭಾವವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಶುದ್ಧಮದ್ವಯಮಾತ್ಮಾನಂ ಭಾವಯನ್ತಿ ಕುಬುದ್ಧಯಃ। ನ ತು ಜಾನನ್ತಿ ಸಂಮೋಹಾದ್ಯಾವಜ್ಜೀವಮನಿರ್ವೃತಾಃ

ತಪ್ಪಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯವರು ಶುದ್ಧ, ಏಕತ್ವದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ಅದನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಅಸಂತೃಪ್ತರಾಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಮುಮುಕ್ಷೋರ್ಬುದ್ಧಿರಾಲಂಬಮನ್ತರೇಣ ನ ವಿದ್ಯತೇ। ನಿರಾಲಂಬೈವ ನಿಷ್ಕಾಮಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಸರ್ವದಾ

ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧಾರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮುಕ್ತನ ಮನಸ್ಸು, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ವಿಷಯದ್ವೀಪಿನೋ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಚಕಿತಾಃ ಶರಣಾರ್ಥಿನಃ। ವಿಶನ್ತಿ ಝಟಿತಿ ಕ್ರೋಡಂ ನಿರೋಧೈಕಾಗ್ರಸಿದ್ಧಯೇ

ವಿಷಯಗಳ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯಗೊಂಡು, ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವವರು, ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅದರ ಅಪ್ಪುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ನಿರ್ವಾಸನಂ ಹರಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ವಿಷಯದನ್ತಿನಃ। ಪಲಾಯನ್ತೇ ನ ಶಕ್ತಾಸ್ತೇ ಸೇವನ್ತೇ ಕೃತಚಾಟವಃ

ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ವಿಷಯಗಳ ಹಸ್ತಿಗಳು ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಆಮಿಷವನ್ನೂ ನೀಡಿದರೂ, ಅವು ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಸೇವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನ ಮುಕ್ತಿಕಾರಿಕಾಂ ಧತ್ತೇ ನಿಃಶಙ್ಕೋ ಯುಕ್ತಮಾನಸಃ। ಪಶ್ಯನ್ ಶೃಣ್ವನ್ ಸ್ಪೃಶನ್ ಜಿಘ್ರನ್ನಶ್ನನ್ನಾಸ್ತೇ ಯಥಾಸುಖಮ್

ಭಯವಿಲ್ಲದ, ಸಮಚಿತ್ತನಾದವನು, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲ; ನೋಡುತ್ತಾ, ಕೇಳುತ್ತಾ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ವಾಸನೆ ಪಡುತ್ತಾ, ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.

ವಸ್ತುಶ್ರವಣಮಾತ್ರೇಣ ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿರ್ನಿರಾಕುಲಃ। ನೈವಾಚಾರಮನಾಚಾರಮೌದಾಸ್ಯಂ ವಾ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ

ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೇಳಿದರೂ, ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಸದುಪಚಾರ, ದುರುಪಚಾರ ಅಥವಾ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಯದಾ ಯತ್ಕರ್ತುಮಾಯಾತಿ ತದಾ ತತ್ಕುರುತೇ ಋಜುಃ। ಶುಭಂ ವಾಪ್ಯಶುಭಂ ವಾಪಿ ತಸ್ಯ ಚೇಷ್ಟಾ ಹಿ ಬಾಲವತ್

ಯಾವಾಗ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮಯ ಬರುತ್ತದೋ, ಆಗ ಅವನು ಸರಳವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಶುಭವಾಗಲಿ, ಅಶುಭವಾಗಲಿ, ಅವನ ನಡೆ ಮಗುವಿನಂತಿರುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾತ್ಸುಖಮಾಪ್ನೋತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಲ್ಲಭತೇ ಪರಂ। ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನ್ನಿರ್ವೃತಿಂ ಗಚ್ಛೇತ್ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾತ್ ಪರಮಂ ಪದಮ್

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಲೇ ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಲೇ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ಅಕರ್ತೃತ್ವಮಭೋಕ್ತೃತ್ವಂ ಸ್ವಾತ್ಮನೋ ಮನ್ಯತೇ ಯದಾ। ತದಾ ಕ್ಷೀಣಾ ಭವನ್ತ್ಯೇವ ಸಮಸ್ತಾಶ್ಚಿತ್ತವೃತ್ತಯಃ

ತಾನು ಮಾಡುವವನಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸುವವನಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲಾ ಚಲನೆಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉಚ್ಛೃಂಖಲಾಪ್ಯಕೃತಿಕಾ ಸ್ಥಿತಿರ್ಧೀರಸ್ಯ ರಾಜತೇ। ನ ತು ಸಸ್ಪೃಹಚಿತ್ತಸ್ಯ ಶಾನ್ತಿರ್ಮೂಢಸ್ಯ ಕೃತ್ರಿಮಾ

ಧೀರನ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೂ, ನಿಯಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಆಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಢನ ಶಾಂತಿ ಕೃತಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಲಸನ್ತಿ ಮಹಾಭೋಗೈರ್ವಿಶನ್ತಿ ಗಿರಿಗಹ್ವರಾನ್। ನಿರಸ್ತಕಲ್ಪನಾ ಧೀರಾ ಅಬದ್ಧಾ ಮುಕ್ತಬುದ್ಧಯಃ

ಮಹಾ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾ, ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಬಂಧನವಿಲ್ಲದ, ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಧೀರರು ಸುಖವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೋತ್ರಿಯಂ ದೇವತಾಂ ತೀರ್ಥಮಙ್ಗನಾಂ ಭೂಪತಿಂ ಪ್ರಿಯಂ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ನ ಕಾಪಿ ಹೃದಿ ವಾಸನಾ

ಪಂಡಿತ, ದೇವತೆ, ತೀರ್ಥ, ಮಹಿಳೆ, ರಾಜ, ಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಗೌರವಿಸಿದರೂ, ಧೀರನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಉಳಿಯದು.

ಭೃತ್ಯೈಃ ಪುತ್ರೈಃ ಕಲತ್ರೈಶ್ಚ ದೌಹಿತ್ರೈಶ್ಚಾಪಿ ಗೋತ್ರಜೈಃ। ವಿಹಸ್ಯ ಧಿಕ್ಕೃತೋ ಯೋಗೀ ನ ಯಾತಿ ವಿಕೃತಿಂ ಮನಾಕ್

ದಾಸರು, ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿಯರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿ, ಅವಮಾನಿಸಿದರೂ, ಯೋಗಿ ನಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ذಲಿಯೂ ಕಳವಳಗೊಳ್ಳದು.

ಸನ್ತುಷ್ಟೋಽಪಿ ನ ಸನ್ತುಷ್ಟಃ ಖಿನ್ನೋಽಪಿ ನ ಚ ಖಿದ್ಯತೇ। ತಸ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯದಶಾಂ ತಾಂ ತಾಂ ತಾದೃಶಾ ಏವ ಜಾನತೇ

ಸಂತೃಪ್ತನಾದರೂ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತೃಪ್ತನಲ್ಲ; ದುಃಖಪಟ್ಟರೂ ದುಃಖಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವನಂತವರು ಮಾತ್ರ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ತವ್ಯತೈವ ಸಂಸಾರೋ ನ ತಾಂ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಸೂರಯಃ। ಶೂನ್ಯಾಕಾರಾ ನಿರಾಕಾರಾ ನಿರ್ವಿಕಾರಾ ನಿರಾಮಯಾಃ

ಕಾರ್ಯಮಾತ್ರವೇ ಸಂಸಾರ; ಧೀರರು ಅದನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಖಾಲಿ ರೂಪ, ರೂಪವಿಲ್ಲದವರು, ಪರಿವರ್ತನೆ ಇಲ್ಲದವರು, ವ್ಯಾಧಿಯಿಲ್ಲದವರು.

ಅಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಸಂಕ್ಷೋಭಾದ್ ವ್ಯಗ್ರಃ ಸರ್ವತ್ರ ಮೂಢಧೀಃ। ಕುರ್ವನ್ನಪಿ ತು ಕೃತ್ಯಾನಿ ಕುಶಲೋ ಹಿ ನಿರಾಕುಲಃ

ಯಾವುದೂ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಗೊಂದಲದಿಂದ ಮೂಢನ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಂಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನು ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಸುಖಮಾಸ್ತೇ ಸುಖಂ ಶೇತೇ ಸುಖಮಾಯಾತಿ ಯಾತಿ ಚ। ಸುಖಂ ವಕ್ತಿ ಸುಖಂ ಭುಂಕ್ತೇ ವ್ಯವಹಾರೇಽಪಿ ಶಾನ್ತಧೀಃ

ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ನಿದ್ರಿಸುವಾಗಲೂ ಸುಖದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಹೋಗುವಾಗ ಬರುವಾಗಲೂ ಹರ್ಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ, ಊಟ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ—even ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಭಾವಾದ್ಯಸ್ಯ ನೈವಾರ್ತಿರ್ಲೋಕವದ್ ವ್ಯವಹಾರಿಣಃ। ಮಹಾಹೃದ ಇವಾಕ್ಷೋಭ್ಯೋ ಗತಕ್ಲೇಶಃ ಸ ಶೋಭತೇ

ಯಾರು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಲೋಕದವರಂತೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಯಂತೆಯೇ ಅಚಲವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಿವೃತ್ತಿರಪಿ ಮೂಢಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ರುಪಜಾಯತೇ। ಪ್ರವೃತ್ತಿರಪಿ ಧೀರಸ್ಯ ನಿವೃತ್ತಿಫಲಭಾಗಿನೀ

ಮೂಢನಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿಯೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಧೀರನಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಗ್ರಹೇಷು ವೈರಾಗ್ಯಂ ಪ್ರಾಯೋ ಮೂಢಸ್ಯ ದೃಶ್ಯತೇ। ದೇಹೇ ವಿಗಲಿತಾಶಸ್ಯ ಕ್ವ ರಾಗಃ ಕ್ವ ವಿರಾಗತಾ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂಢರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಆಶೆ ಬಿಟ್ಟವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಅಥವಾ ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಭಾವನಾಭಾವನಾಸಕ್ತಾ ದೃಷ್ಟಿರ್ಮೂಢಸ್ಯ ಸರ್ವದಾ। ಭಾವ್ಯಭಾವನಯಾ ಸಾ ತು ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯಾದೃಷ್ಟಿರೂಪಿಣೀ

ಮೂಢನ ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಲ್ಪನೆ ಅಥವಾ ಅಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸ್ವಸ್ಥನಿಗೆ ಆ ಮನಸ್ಸು ಭಾವನೆಯಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವಾರಂಭೇಷು ನಿಷ್ಕಾಮೋ ಯಶ್ಚರೇದ್ ಬಾಲವನ್ ಮುನಿಃ। ನ ಲೇಪಸ್ತಸ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಮಾಣೋಽಪಿ ಕರ್ಮಣಿ

ಯಾವ ಮুনি ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಮಗುವಿನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಲೇಪವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.