ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ಯೇನ ದೃಷ್ಟಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೋಽಹಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಚಿನ್ತಯೇತ್। ಕಿಂ ಚಿನ್ತಯತಿ ನಿಶ್ಚಿನ್ತೋ ದ್ವಿತೀಯಂ ಯೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ

ಯಾರಿಗೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ ಅವನು 'ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಯಾರು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಕಾಣದೆ ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ?

ದೃಷ್ಟೋ ಯೇನಾತ್ಮವಿಕ್ಷೇಪೋ ನಿರೋಧಂ ಕುರುತೇ ತ್ವಸೌ। ಉದಾರಸ್ತು ನ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಸಾಧ್ಯಾಭಾವಾತ್ಕರೋತಿ ಕಿಮ್

ಯಾರು ಆತ್ಮದ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಅದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಉದಾರನು ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದದ್ದೇ ಇಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಧೀರೋ ಲೋಕವಿಪರ್ಯಸ್ತೋ ವರ್ತಮಾನೋಽಪಿ ಲೋಕವತ್। ನೋ ಸಮಾಧಿಂ ನ ವಿಕ್ಷೇಪಂ ನ ಲೋಪಂ ಸ್ವಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಿ

ಜ್ಞಾನಿ ಲೋಕದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇದ್ದರೂ, ಲೋಕದೊಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯನ್ನೂ, ಚಂಚಲತೆಯನ್ನೂ, ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಭಾವಾಭಾವವಿಹೀನೋ ಯಸ್ತೃಪ್ತೋ ನಿರ್ವಾಸನೋ ಬುಧಃ। ನೈವ ಕಿಂಚಿತ್ಕೃತಂ ತೇನ ಲೋಕದೃಷ್ಟ್ಯಾ ವಿಕುರ್ವತಾ

ಯಾರು ಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದ, ತೃಪ್ತನಾದ, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನಿಯೋ ಅವನು ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರವೃತ್ತೌ ವಾ ನಿವೃತ್ತೌ ವಾ ನೈವ ಧೀರಸ್ಯ ದುರ್ಗ್ರಹಃ। ಯದಾ ಯತ್ಕರ್ತುಮಾಯಾತಿ ತತ್ಕೃತ್ವಾ ತಿಷ್ಠತೇ ಸುಖಮ್

ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ವಾಪಸ್ಸಾಗಿರಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲ; ಯಾವ ಕೆಲಸ ಎದುರಾಗುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಆತನು ಸುಖದಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ನಿರ್ವಾಸನೋ ನಿರಾಲಂಬಃ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದೋ ಮುಕ್ತಬನ್ಧನಃ। ಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಸಂಸ್ಕಾರವಾತೇನ ಚೇಷ್ಟತೇ ಶುಷ್ಕಪರ್ಣವತ್

ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒದ್ದಾಡುವ ಒಣ ಎಲೆಯಂತೆ ಅವನು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅಸಂಸಾರಸ್ಯ ತು ಕ್ವಾಪಿ ನ ಹರ್ಷೋ ನ ವಿಷಾದಿತಾ। ಸ ಶೀತಲಹಮನಾ ನಿತ್ಯಂ ವಿದೇಹ ಇವ ರಾಜಯೇ

ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸದಾ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಆಡಳಿತ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಕುತ್ರಾಪಿ ನ ಜಿಹಾಸಾಸ್ತಿ ನಾಶೋ ವಾಪಿ ನ ಕುತ್ರಚಿತ್। ಆತ್ಮಾರಾಮಸ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ಶೀತಲಾಚ್ಛತರಾತ್ಮನಃ

ಯಾರು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಡುವ ಧೈರ್ಯವಂತರು, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಶೂನ್ಯಚಿತ್ತಸ್ಯ ಕುರ್ವತೋಽಸ್ಯ ಯದೃಚ್ಛಯಾ। ಪ್ರಾಕೃತಸ್ಯೇವ ಧೀರಸ್ಯ ನ ಮಾನೋ ನಾವಮಾನತಾ

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಅವರು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲ, ಹೀನಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಂತೆ ಅವರು ಯಾವ ಭಾವವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೃತಂ ದೇಹೇನ ಕರ್ಮೇದಂ ನ ಮಯಾ ಶುದ್ಧರೂಪಿಣಾ। ಇತಿ ಚಿನ್ತಾನುರೋಧೀ ಯಃ ಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಕರೋತಿ ನ

ನಾನು ಶುದ್ಧಸ್ವರೂಪನು, ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ದೇಹವೇ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಅತದ್ವಾದೀವ ಕುರುತೇ ನ ಭವೇದಪಿ ಬಾಲಿಶಃ। ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಸುಖೀ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸಂಸರನ್ನಪಿ ಶೋಭತೇ

ಅವರು ಇತರರಂತೆ ಮಾತಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ವರ್ತಿಸಿದರೂ, ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತರಾದವರು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಇದ್ದು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಾವಿಚಾರಸುಶ್ರಾನ್ತೋ ಧೀರೋ ವಿಶ್ರಾನ್ತಿಮಾಗತಃ। ನ ಕಲ್ಪತೇ ನ ಜಾತಿ ನ ಶೃಣೋತಿ ನ ಪಶ್ಯತಿ

ಯಾರು ವಿಚಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಧೈರ್ಯವಂತರು ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಸಮಾಧೇರವಿಕ್ಷೇಪಾನ್ ನ ಮುಮುಕ್ಷುರ್ನ ಚೇತರಃ। ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಕಲ್ಪಿತಂ ಪಶ್ಯನ್ ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಸ್ತೇ ಮಹಾಶಯಃ

ಅಲ್ಲಿ ಏನೂ ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲ, ಏನೂ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಮಹಾತ್ಮರು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಯಾನ್ತಃ ಸ್ಯಾದಹಂಕಾರೋ ನ ಕರೋತಿ ಕರೋತಿ ಸಃ। ನಿರಹಂಕಾರಧೀರೇಣ ನ ಕಿಂಚಿದಕೃತಂ ಕೃತಮ್

ಯಾರೊಳಗೆ ಅಹಂಕಾರವಿದ್ದರೆ ಅವರು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಧೈರ್ಯವಂತರಿಗೆ ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ, ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

ನೋದ್ವಿಗ್ನಂ ನ ಚ ಸನ್ತುಷ್ಟಮಕರ್ತೃ ಸ್ಪನ್ದವರ್ಜಿತಂ। ನಿರಾಶಂ ಗತಸನ್ದೇಹಂ ಚಿತ್ತಂ ಮುಕ್ತಸ್ಯ ರಾಜತೇ

ಮುಕ್ತನ ಮನಸ್ಸು ಉದ್ವಿಗ್ನವೂ ಅಲ್ಲ, ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಕರ್ತೃತ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ನಿರಾಶೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಧ್ಯಾತುಂ ಚೇಷ್ಟಿತುಂ ವಾಪಿ ಯಚ್ಚಿತ್ತಂ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ। ನಿರ್ನಿಮಿತ್ತಮಿದಂ ಕಿಂತು ನಿರ್ಧ್ಯಾಯೇತಿ ವಿಚೇಷ್ಟತೇ

ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ, ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದಂತೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ತತ್ತ್ವಂ ಯಥಾರ್ಥಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಮನ್ದಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮೂಢತಾಂ। ಅಥವಾ ಯಾತಿ ಸಂಕೋಚಮಮೂಢಃ ಕೋಽಪಿ ಮೂಢವತ್

ಯಾರು ತತ್ವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮೂರ್ಖರಾಗಿದ್ದರೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಕುಗ್ಗಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೊರಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವರಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ಏಕಾಗ್ರತಾ ನಿರೋಧೋ ವಾ ಮೂಢೈರಭ್ಯಸ್ಯತೇ ಭೃಶಂ। ಧೀರಾಃ ಕೃತ್ಯಂ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಸುಪ್ತವತ್ಸ್ವಪದೇ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಏಕಾಗ್ರತೆ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮೂರ್ಖರು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಧೈರ್ಯವಂತರು ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವವರಂತೆ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಅಪ್ರಯತ್ನಾತ್ ಪ್ರಯತ್ನಾದ್ ವಾ ಮೂಢೋ ನಾಪ್ನೋತಿ ನಿರ್ವೃತಿಂ। ತತ್ತ್ವನಿಶ್ಚಯಮಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಭವತಿ ನಿರ್ವೃತಃ

ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ ಅಥವಾ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೋ, ಮೂರ್ಖರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಶುದ್ಧಂ ಬುದ್ಧಂ ಪ್ರಿಯಂ ಪೂರ್ಣಂ ನಿಷ್ಪ್ರಪಂಚಂ ನಿರಾಮಯಂ। ಆತ್ಮಾನಂ ತಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ತತ್ರಾಭ್ಯಾಸಪರಾ ಜನಾಃ

ಶುದ್ಧ, ಜಾಗೃತ, ಪ್ರಿಯ, ಪೂರ್ಣ, ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇಲ್ಲದ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಪ್ನೋತಿ ಕರ್ಮಣಾ ಮೋಕ್ಷಂ ವಿಮೂಢೋಽಭ್ಯಾಸರೂಪಿಣಾ। ಧನ್ಯೋ ವಿಜ್ಞಾನಮಾತ್ರೇಣ ಮುಕ್ತಸ್ತಿಷ್ಠತ್ಯವಿಕ್ರಿಯಃ

ಮೂರ್ಖನು ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯನು ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಢೋ ನಾಪ್ನೋತಿ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಯತೋ ಭವಿತುಮಿಚ್ಛತಿ। ಅನಿಚ್ಛನ್ನಪಿ ಧೀರೋ ಹಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಭಾಕ್

ಮೂರ್ಖನು ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯವಂತನು ಬಯಸದೆ ಇದ್ದರೂ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.

ನಿರಾಧಾರಾ ಗ್ರಹವ್ಯಗ್ರಾ ಮೂಢಾಃ ಸಂಸಾರಪೋಷಕಾಃ। ಏತಸ್ಯಾನರ್ಥಮೂಲಸ್ಯ ಮೂಲಚ್ಛೇದಃ ಕೃತೋ ಬುಧೈಃ

ಮೂರ್ಖರು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಹಿಡಿಯಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾ, ಸಂಸಾರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ದುಃಖದ ಮೂಲವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.

ನ ಶಾನ್ತಿಂ ಲಭತೇ ಮೂಢೋ ಯತಃ ಶಮಿತುಮಿಚ್ಛತಿ। ಧೀರಸ್ತತ್ತ್ವಂ ವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಸರ್ವದಾ ಶಾನ್ತಮಾನಸಃ

ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯವಂತನು ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು ಸದಾ ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ವಾತ್ಮನೋ ದರ್ಶನಂ ತಸ್ಯ ಯದ್ ದೃಷ್ಟಮವಲಂಬತೇ। ಧೀರಾಸ್ತಂ ತಂ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾತ್ಮಾನಮವ್ಯಯಮ್

ಯಾರು ಹೊರಗಿನ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಆತ್ಮದ ದರ್ಶನವೇ ಇಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯವಂತರು ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ವ ನಿರೋಧೋ ವಿಮೂಢಸ್ಯ ಯೋ ನಿರ್ಬನ್ಧಂ ಕರೋತಿ ವೈ। ಸ್ವಾರಾಮಸ್ಯೈವ ಧೀರಸ್ಯ ಸರ್ವದಾಸಾವಕೃತ್ರಿಮಃ

ಅಜ್ಞಾನಿಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿಗ್ರಹವೇ ಇಲ್ಲ, ಅವನು ಬಲವಂತದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಧೀರನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷ ಪಡುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಭಾವಸ್ಯ ಭಾವಕಃ ಕಶ್ಚಿನ್ ನ ಕಿಂಚಿದ್ ಭಾವಕೋಪರಃ। ಉಭಯಾಭಾವಕಃ ಕಶ್ಚಿದ್ ಏವಮೇವ ನಿರಾಕುಲಃ

ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನು ಭಾವಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಯಾವ ಭಾವವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಶುದ್ಧಮದ್ವಯಮಾತ್ಮಾನಂ ಭಾವಯನ್ತಿ ಕುಬುದ್ಧಯಃ। ನ ತು ಜಾನನ್ತಿ ಸಂಮೋಹಾದ್ಯಾವಜ್ಜೀವಮನಿರ್ವೃತಾಃ

ತಪ್ಪಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯವರು ಶುದ್ಧ, ಏಕತ್ವದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ಅದನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಅಸಂತೃಪ್ತರಾಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಮುಮುಕ್ಷೋರ್ಬುದ್ಧಿರಾಲಂಬಮನ್ತರೇಣ ನ ವಿದ್ಯತೇ। ನಿರಾಲಂಬೈವ ನಿಷ್ಕಾಮಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಸರ್ವದಾ

ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧಾರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮುಕ್ತನ ಮನಸ್ಸು, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ.