ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ವ್ಯಾಮೋಹಮಾತ್ರವಿರತೌ ಸ್ವರೂಪಾದಾನಮಾತ್ರತಃ। ವೀತಶೋಕಾ ವಿರಾಜನ್ತೇ ನಿರಾವರಣದೃಷ್ಟಯಃ

ಭ್ರಮೆ ದೂರವಾದಾಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರು ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಮಸ್ತಂ ಕಲ್ಪನಾಮಾತ್ರಮಾತ್ಮಾ ಮುಕ್ತಃ ಸನಾತನಃ। ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಧೀರೋ ಹಿ ಕಿಮಭ್ಯಸ್ಯತಿ ಬಾಲವತ್

ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ, ಆತ್ಮ ಸದಾ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಏಕೆ ಮಾಡಬೇಕು?

ಆತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಭಾವಾಭಾವೌ ಚ ಕಲ್ಪಿತೌ। ನಿಷ್ಕಾಮಃ ಕಿಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಕಿಂ ಬ್ರೂತೇ ಚ ಕರೋತಿ ಕಿಮ್

ಆತ್ಮವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ನಿರಾಶ್ರಯನಿಗೆ ಏನು ಗೊತ್ತು, ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?

ಅಯಂ ಸೋಽಹಮಯಂ ನಾಹಂ ಇತಿ ಕ್ಷೀಣಾ ವಿಕಲ್ಪನಾ। ಸರ್ವಮಾತ್ಮೇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ನಾನು ಇದು, ನಾನು ಇದು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದು ಯೋಗಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನ ವಿಕ್ಷೇಪೋ ನ ಚೈಕಾಗ್ರ್ಯಂ ನಾತಿಬೋಧೋ ನ ಮೂಢತಾ। ನ ಸುಖಂ ನ ಚ ವಾ ದುಃಖಂ ಉಪಶಾನ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಶಾಂತ ಯೋಗಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲ, ಅತಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಅಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ.

ಸ್ವಾರಾಜ್ಯೇ ಭೈಕ್ಷವೃತ್ತೌ ಚ ಲಾಭಾಲಾಭೇ ಜನೇ ವನೇ। ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸ್ವಭಾವಸ್ಯ ನ ವಿಶೇಷೋಽಸ್ತಿ ಯೋಗಿನಃ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿ, ಜನರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ.

ಕ್ವ ಧರ್ಮಃ ಕ್ವ ಚ ವಾ ಕಾಮಃ ಕ್ವ ಚಾರ್ಥಃ ಕ್ವ ವಿವೇಕಿತಾ। ಇದಂ ಕೃತಮಿದಂ ನೇತಿ ದ್ವನ್ದ್ವೈರ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕಾಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲಿದೆ? ವಿವೇಕ ಎಲ್ಲಿದೆ? 'ಇದು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಮಾಡಿಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.

ಕೃತ್ಯಂ ಕಿಮಪಿ ನೈವಾಸ್ತಿ ನ ಕಾಪಿ ಹೃದಿ ರಂಜನಾ। ಯಥಾ ಜೀವನಮೇವೇಹ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಯೋಗಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತನಿಗೆ ಜೀವನವೆಂದರೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಇದೆ.

ಕ್ವ ಮೋಹಃ ಕ್ವ ಚ ವಾ ವಿಶ್ವಂ ಕ್ವ ತದ್ ಧ್ಯಾನಂ ಕ್ವ ಮುಕ್ತತಾ। ಸರ್ವಸಂಕಲ್ಪಸೀಮಾಯಾಂ ವಿಶ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ಮೋಹ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಧ್ಯಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮುಕ್ತಿಯೆಲ್ಲಿದೆ? ಎಲ್ಲ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.

ಯೇನ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ದೃಷ್ಟಂ ಸ ನಾಸ್ತೀತಿ ಕರೋತು ವೈ। ನಿರ್ವಾಸನಃ ಕಿಂ ಕುರುತೇ ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ನ ಪಶ್ಯತಿ

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಿದವನು ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು; ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದವನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ಏನೂ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಯೇನ ದೃಷ್ಟಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೋಽಹಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಚಿನ್ತಯೇತ್। ಕಿಂ ಚಿನ್ತಯತಿ ನಿಶ್ಚಿನ್ತೋ ದ್ವಿತೀಯಂ ಯೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ

ಯಾರಿಗೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ ಅವನು 'ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಯಾರು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಕಾಣದೆ ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ?

ದೃಷ್ಟೋ ಯೇನಾತ್ಮವಿಕ್ಷೇಪೋ ನಿರೋಧಂ ಕುರುತೇ ತ್ವಸೌ। ಉದಾರಸ್ತು ನ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಸಾಧ್ಯಾಭಾವಾತ್ಕರೋತಿ ಕಿಮ್

ಯಾರು ಆತ್ಮದ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಅದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಉದಾರನು ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದದ್ದೇ ಇಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಧೀರೋ ಲೋಕವಿಪರ್ಯಸ್ತೋ ವರ್ತಮಾನೋಽಪಿ ಲೋಕವತ್। ನೋ ಸಮಾಧಿಂ ನ ವಿಕ್ಷೇಪಂ ನ ಲೋಪಂ ಸ್ವಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಿ

ಜ್ಞಾನಿ ಲೋಕದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇದ್ದರೂ, ಲೋಕದೊಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯನ್ನೂ, ಚಂಚಲತೆಯನ್ನೂ, ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಭಾವಾಭಾವವಿಹೀನೋ ಯಸ್ತೃಪ್ತೋ ನಿರ್ವಾಸನೋ ಬುಧಃ। ನೈವ ಕಿಂಚಿತ್ಕೃತಂ ತೇನ ಲೋಕದೃಷ್ಟ್ಯಾ ವಿಕುರ್ವತಾ

ಯಾರು ಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದ, ತೃಪ್ತನಾದ, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನಿಯೋ ಅವನು ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರವೃತ್ತೌ ವಾ ನಿವೃತ್ತೌ ವಾ ನೈವ ಧೀರಸ್ಯ ದುರ್ಗ್ರಹಃ। ಯದಾ ಯತ್ಕರ್ತುಮಾಯಾತಿ ತತ್ಕೃತ್ವಾ ತಿಷ್ಠತೇ ಸುಖಮ್

ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ವಾಪಸ್ಸಾಗಿರಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲ; ಯಾವ ಕೆಲಸ ಎದುರಾಗುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಆತನು ಸುಖದಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ನಿರ್ವಾಸನೋ ನಿರಾಲಂಬಃ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದೋ ಮುಕ್ತಬನ್ಧನಃ। ಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಸಂಸ್ಕಾರವಾತೇನ ಚೇಷ್ಟತೇ ಶುಷ್ಕಪರ್ಣವತ್

ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒದ್ದಾಡುವ ಒಣ ಎಲೆಯಂತೆ ಅವನು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅಸಂಸಾರಸ್ಯ ತು ಕ್ವಾಪಿ ನ ಹರ್ಷೋ ನ ವಿಷಾದಿತಾ। ಸ ಶೀತಲಹಮನಾ ನಿತ್ಯಂ ವಿದೇಹ ಇವ ರಾಜಯೇ

ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸದಾ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಆಡಳಿತ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಕುತ್ರಾಪಿ ನ ಜಿಹಾಸಾಸ್ತಿ ನಾಶೋ ವಾಪಿ ನ ಕುತ್ರಚಿತ್। ಆತ್ಮಾರಾಮಸ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ಶೀತಲಾಚ್ಛತರಾತ್ಮನಃ

ಯಾರು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಡುವ ಧೈರ್ಯವಂತರು, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಶೂನ್ಯಚಿತ್ತಸ್ಯ ಕುರ್ವತೋಽಸ್ಯ ಯದೃಚ್ಛಯಾ। ಪ್ರಾಕೃತಸ್ಯೇವ ಧೀರಸ್ಯ ನ ಮಾನೋ ನಾವಮಾನತಾ

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಅವರು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲ, ಹೀನಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಂತೆ ಅವರು ಯಾವ ಭಾವವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೃತಂ ದೇಹೇನ ಕರ್ಮೇದಂ ನ ಮಯಾ ಶುದ್ಧರೂಪಿಣಾ। ಇತಿ ಚಿನ್ತಾನುರೋಧೀ ಯಃ ಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಕರೋತಿ ನ

ನಾನು ಶುದ್ಧಸ್ವರೂಪನು, ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ದೇಹವೇ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಅತದ್ವಾದೀವ ಕುರುತೇ ನ ಭವೇದಪಿ ಬಾಲಿಶಃ। ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಸುಖೀ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸಂಸರನ್ನಪಿ ಶೋಭತೇ

ಅವರು ಇತರರಂತೆ ಮಾತಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ವರ್ತಿಸಿದರೂ, ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತರಾದವರು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಇದ್ದು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಾವಿಚಾರಸುಶ್ರಾನ್ತೋ ಧೀರೋ ವಿಶ್ರಾನ್ತಿಮಾಗತಃ। ನ ಕಲ್ಪತೇ ನ ಜಾತಿ ನ ಶೃಣೋತಿ ನ ಪಶ್ಯತಿ

ಯಾರು ವಿಚಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಧೈರ್ಯವಂತರು ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಸಮಾಧೇರವಿಕ್ಷೇಪಾನ್ ನ ಮುಮುಕ್ಷುರ್ನ ಚೇತರಃ। ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಕಲ್ಪಿತಂ ಪಶ್ಯನ್ ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಸ್ತೇ ಮಹಾಶಯಃ

ಅಲ್ಲಿ ಏನೂ ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲ, ಏನೂ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಮಹಾತ್ಮರು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಯಾನ್ತಃ ಸ್ಯಾದಹಂಕಾರೋ ನ ಕರೋತಿ ಕರೋತಿ ಸಃ। ನಿರಹಂಕಾರಧೀರೇಣ ನ ಕಿಂಚಿದಕೃತಂ ಕೃತಮ್

ಯಾರೊಳಗೆ ಅಹಂಕಾರವಿದ್ದರೆ ಅವರು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಧೈರ್ಯವಂತರಿಗೆ ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ, ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

ನೋದ್ವಿಗ್ನಂ ನ ಚ ಸನ್ತುಷ್ಟಮಕರ್ತೃ ಸ್ಪನ್ದವರ್ಜಿತಂ। ನಿರಾಶಂ ಗತಸನ್ದೇಹಂ ಚಿತ್ತಂ ಮುಕ್ತಸ್ಯ ರಾಜತೇ

ಮುಕ್ತನ ಮನಸ್ಸು ಉದ್ವಿಗ್ನವೂ ಅಲ್ಲ, ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಕರ್ತೃತ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ನಿರಾಶೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಧ್ಯಾತುಂ ಚೇಷ್ಟಿತುಂ ವಾಪಿ ಯಚ್ಚಿತ್ತಂ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ। ನಿರ್ನಿಮಿತ್ತಮಿದಂ ಕಿಂತು ನಿರ್ಧ್ಯಾಯೇತಿ ವಿಚೇಷ್ಟತೇ

ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ, ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದಂತೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ತತ್ತ್ವಂ ಯಥಾರ್ಥಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಮನ್ದಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮೂಢತಾಂ। ಅಥವಾ ಯಾತಿ ಸಂಕೋಚಮಮೂಢಃ ಕೋಽಪಿ ಮೂಢವತ್

ಯಾರು ತತ್ವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮೂರ್ಖರಾಗಿದ್ದರೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಕುಗ್ಗಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೊರಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವರಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ಏಕಾಗ್ರತಾ ನಿರೋಧೋ ವಾ ಮೂಢೈರಭ್ಯಸ್ಯತೇ ಭೃಶಂ। ಧೀರಾಃ ಕೃತ್ಯಂ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಸುಪ್ತವತ್ಸ್ವಪದೇ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಏಕಾಗ್ರತೆ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮೂರ್ಖರು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಧೈರ್ಯವಂತರು ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವವರಂತೆ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಅಪ್ರಯತ್ನಾತ್ ಪ್ರಯತ್ನಾದ್ ವಾ ಮೂಢೋ ನಾಪ್ನೋತಿ ನಿರ್ವೃತಿಂ। ತತ್ತ್ವನಿಶ್ಚಯಮಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಭವತಿ ನಿರ್ವೃತಃ

ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ ಅಥವಾ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೋ, ಮೂರ್ಖರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.