ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ನ ಹಿಂಸಾ ನೈವ ಕಾರುಣ್ಯಂ ನೌದ್ಧತ್ಯಂ ನ ಚ ದೀನತಾ। ನಾಶ್ಚರ್ಯಂ ನೈವ ಚ ಕ್ಷೋಭಃ ಕ್ಷೀಣಸಂಸರಣೇ ನರೇ

ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲ, ದಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ನಿರಾಶೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಚಂಚಲತೆಯೂ ಇಲ್ಲ—ಸಂಸಾರದ ಸಂಚಾರ ಮುಗಿದವನಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.

ನ ಮುಕ್ತೋ ವಿಷಯದ್ವೇಷ್ಟಾ ನ ವಾ ವಿಷಯಲೋಲುಪಃ। ಅಸಂಸಕ್ತಮನಾ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಪ್ರಾಪ್ತಮುಪಾಶ್ನುತೇ

ಮುಕ್ತನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಬಂದದ್ದನ್ನೂ, ಬಂದಿರದದ್ದನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಮಾಧಾನಸಮಾಧಾನಹಿತಾಹಿತವಿಕಲ್ಪನಾಃ। ಶೂನ್ಯಚಿತ್ತೋ ನ ಜಾನಾತಿ ಕೈವಲ್ಯಮಿವ ಸಂಸ್ಥಿತಃ

ಧ್ಯಾನ, ಅಧ್ಯಾನ, ಹಿತ, ಅಹಿತ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಗಳು ಖಾಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಏನೂ ಅರಿಯದೆ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನಂತೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕಾರೋ ನ ಕಿಂಚಿದಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಃ। ಅನ್ತರ್ಗಲಿತಸರ್ವಾಶಃ ಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಕರೋತಿ ನ

ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೂ ಮಾಮಕಾರವಿಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲ, ಏನೂ ನನ್ನದು ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಒಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಆಶೆಗಳೂ ಕರಗಿಹೋಗಿವೆ. ಅವನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ, ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಮನಃಪ್ರಕಾಶಸಂಮೋಹಸ್ವಪ್ನಜಾಡ್ಯವಿವರ್ಜಿತಃ। ದಶಾಂ ಕಾಮಪಿ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋ ಭವೇದ್ ಗಲಿತಮಾನಸಃ

ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಗೊಂದಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಕನಸಿನ ಜಡತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಕರಗಿಹೋದವನು ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ಯಸ್ಯ ಬೋಧೋದಯೇ ತಾವತ್ಸ್ವಪ್ನವದ್ ಭವತಿ ಭ್ರಮಃ। ತಸ್ಮೈ ಸುಖೈಕರೂಪಾಯ ನಮಃ ಶಾನ್ತಾಯ ತೇಜಸೇ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಬೋಧೆ ಉದಯವಾಗುವವರೆಗೆ, ಮೋಹವು ಕನಸಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆ ಶುದ್ಧಾನಂದಸ್ವರೂಪ, ಶಾಂತ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವನಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅರ್ಜಯಿತ್ವಾಖಿಲಾನ್ ಅರ್ಥಾನ್ ಭೋಗಾನಾಪ್ನೋತಿ ಪುಷ್ಕಲಾನ್। ನ ಹಿ ಸರ್ವಪರಿತ್ಯಾಜಮನ್ತರೇಣ ಸುಖೀ ಭವೇತ್

ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಬಹಳ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದೆ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗದು.

ಕರ್ತವ್ಯದುಃಖಮಾರ್ತಣ್ಡಜ್ವಾಲಾದಗ್ಧಾನ್ತರಾತ್ಮನಃ। ಕುತಃ ಪ್ರಶಮಪೀಯೂಷಧಾರಾಸಾರಮೃತೇ ಸುಖಮ್

ಕರ್ತವ್ಯದ ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಸುಟ್ಟವನಿಗೆ, ಶಾಂತಿಯ ಅಮೃತಧಾರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಸಂತೋಷ ಸಿಗಬಹುದು?

ಭವೋಽಯಂ ಭಾವನಾಮಾತ್ರೋ ನ ಕಿಂಚಿತ್ ಪರಮರ್ಥತಃ। ನಾಸ್ತ್ಯಭಾವಃ ಸ್ವಭಾವನಾಂ ಭಾವಾಭಾವವಿಭಾವಿನಾಮ್

ಈ ಭವವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಭಾವ ಮತ್ತು ಅಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವವರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ನ ದೂರಂ ನ ಚ ಸಂಕೋಚಾಲ್ಲಬ್ಧಮೇವಾತ್ಮನಃ ಪದಂ। ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ನಿರಾಯಾಸಂ ನಿರ್ವಿಕಾರಂ ನಿರಂಜನಮ್

ಆತ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿ ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸೀಮಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಯಾವ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ, ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಮೋಹಮಾತ್ರವಿರತೌ ಸ್ವರೂಪಾದಾನಮಾತ್ರತಃ। ವೀತಶೋಕಾ ವಿರಾಜನ್ತೇ ನಿರಾವರಣದೃಷ್ಟಯಃ

ಭ್ರಮೆ ದೂರವಾದಾಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರು ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಮಸ್ತಂ ಕಲ್ಪನಾಮಾತ್ರಮಾತ್ಮಾ ಮುಕ್ತಃ ಸನಾತನಃ। ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಧೀರೋ ಹಿ ಕಿಮಭ್ಯಸ್ಯತಿ ಬಾಲವತ್

ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ, ಆತ್ಮ ಸದಾ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಏಕೆ ಮಾಡಬೇಕು?

ಆತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಭಾವಾಭಾವೌ ಚ ಕಲ್ಪಿತೌ। ನಿಷ್ಕಾಮಃ ಕಿಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಕಿಂ ಬ್ರೂತೇ ಚ ಕರೋತಿ ಕಿಮ್

ಆತ್ಮವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ನಿರಾಶ್ರಯನಿಗೆ ಏನು ಗೊತ್ತು, ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?

ಅಯಂ ಸೋಽಹಮಯಂ ನಾಹಂ ಇತಿ ಕ್ಷೀಣಾ ವಿಕಲ್ಪನಾ। ಸರ್ವಮಾತ್ಮೇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ನಾನು ಇದು, ನಾನು ಇದು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದು ಯೋಗಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನ ವಿಕ್ಷೇಪೋ ನ ಚೈಕಾಗ್ರ್ಯಂ ನಾತಿಬೋಧೋ ನ ಮೂಢತಾ। ನ ಸುಖಂ ನ ಚ ವಾ ದುಃಖಂ ಉಪಶಾನ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಶಾಂತ ಯೋಗಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲ, ಅತಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಅಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ.

ಸ್ವಾರಾಜ್ಯೇ ಭೈಕ್ಷವೃತ್ತೌ ಚ ಲಾಭಾಲಾಭೇ ಜನೇ ವನೇ। ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸ್ವಭಾವಸ್ಯ ನ ವಿಶೇಷೋಽಸ್ತಿ ಯೋಗಿನಃ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿ, ಜನರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ.

ಕ್ವ ಧರ್ಮಃ ಕ್ವ ಚ ವಾ ಕಾಮಃ ಕ್ವ ಚಾರ್ಥಃ ಕ್ವ ವಿವೇಕಿತಾ। ಇದಂ ಕೃತಮಿದಂ ನೇತಿ ದ್ವನ್ದ್ವೈರ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕಾಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲಿದೆ? ವಿವೇಕ ಎಲ್ಲಿದೆ? 'ಇದು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಮಾಡಿಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.

ಕೃತ್ಯಂ ಕಿಮಪಿ ನೈವಾಸ್ತಿ ನ ಕಾಪಿ ಹೃದಿ ರಂಜನಾ। ಯಥಾ ಜೀವನಮೇವೇಹ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಯೋಗಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತನಿಗೆ ಜೀವನವೆಂದರೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಇದೆ.

ಕ್ವ ಮೋಹಃ ಕ್ವ ಚ ವಾ ವಿಶ್ವಂ ಕ್ವ ತದ್ ಧ್ಯಾನಂ ಕ್ವ ಮುಕ್ತತಾ। ಸರ್ವಸಂಕಲ್ಪಸೀಮಾಯಾಂ ವಿಶ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ಮೋಹ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಧ್ಯಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮುಕ್ತಿಯೆಲ್ಲಿದೆ? ಎಲ್ಲ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.

ಯೇನ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ದೃಷ್ಟಂ ಸ ನಾಸ್ತೀತಿ ಕರೋತು ವೈ। ನಿರ್ವಾಸನಃ ಕಿಂ ಕುರುತೇ ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ನ ಪಶ್ಯತಿ

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಿದವನು ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು; ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದವನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ಏನೂ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಯೇನ ದೃಷ್ಟಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೋಽಹಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಚಿನ್ತಯೇತ್। ಕಿಂ ಚಿನ್ತಯತಿ ನಿಶ್ಚಿನ್ತೋ ದ್ವಿತೀಯಂ ಯೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ

ಯಾರಿಗೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ ಅವನು 'ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಯಾರು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಕಾಣದೆ ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ?

ದೃಷ್ಟೋ ಯೇನಾತ್ಮವಿಕ್ಷೇಪೋ ನಿರೋಧಂ ಕುರುತೇ ತ್ವಸೌ। ಉದಾರಸ್ತು ನ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಸಾಧ್ಯಾಭಾವಾತ್ಕರೋತಿ ಕಿಮ್

ಯಾರು ಆತ್ಮದ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಅದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಉದಾರನು ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದದ್ದೇ ಇಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಧೀರೋ ಲೋಕವಿಪರ್ಯಸ್ತೋ ವರ್ತಮಾನೋಽಪಿ ಲೋಕವತ್। ನೋ ಸಮಾಧಿಂ ನ ವಿಕ್ಷೇಪಂ ನ ಲೋಪಂ ಸ್ವಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಿ

ಜ್ಞಾನಿ ಲೋಕದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇದ್ದರೂ, ಲೋಕದೊಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯನ್ನೂ, ಚಂಚಲತೆಯನ್ನೂ, ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಭಾವಾಭಾವವಿಹೀನೋ ಯಸ್ತೃಪ್ತೋ ನಿರ್ವಾಸನೋ ಬುಧಃ। ನೈವ ಕಿಂಚಿತ್ಕೃತಂ ತೇನ ಲೋಕದೃಷ್ಟ್ಯಾ ವಿಕುರ್ವತಾ

ಯಾರು ಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದ, ತೃಪ್ತನಾದ, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನಿಯೋ ಅವನು ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರವೃತ್ತೌ ವಾ ನಿವೃತ್ತೌ ವಾ ನೈವ ಧೀರಸ್ಯ ದುರ್ಗ್ರಹಃ। ಯದಾ ಯತ್ಕರ್ತುಮಾಯಾತಿ ತತ್ಕೃತ್ವಾ ತಿಷ್ಠತೇ ಸುಖಮ್

ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ವಾಪಸ್ಸಾಗಿರಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲ; ಯಾವ ಕೆಲಸ ಎದುರಾಗುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಆತನು ಸುಖದಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ನಿರ್ವಾಸನೋ ನಿರಾಲಂಬಃ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದೋ ಮುಕ್ತಬನ್ಧನಃ। ಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಸಂಸ್ಕಾರವಾತೇನ ಚೇಷ್ಟತೇ ಶುಷ್ಕಪರ್ಣವತ್

ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒದ್ದಾಡುವ ಒಣ ಎಲೆಯಂತೆ ಅವನು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅಸಂಸಾರಸ್ಯ ತು ಕ್ವಾಪಿ ನ ಹರ್ಷೋ ನ ವಿಷಾದಿತಾ। ಸ ಶೀತಲಹಮನಾ ನಿತ್ಯಂ ವಿದೇಹ ಇವ ರಾಜಯೇ

ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸದಾ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಆಡಳಿತ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಕುತ್ರಾಪಿ ನ ಜಿಹಾಸಾಸ್ತಿ ನಾಶೋ ವಾಪಿ ನ ಕುತ್ರಚಿತ್। ಆತ್ಮಾರಾಮಸ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ಶೀತಲಾಚ್ಛತರಾತ್ಮನಃ

ಯಾರು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಡುವ ಧೈರ್ಯವಂತರು, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಶೂನ್ಯಚಿತ್ತಸ್ಯ ಕುರ್ವತೋಽಸ್ಯ ಯದೃಚ್ಛಯಾ। ಪ್ರಾಕೃತಸ್ಯೇವ ಧೀರಸ್ಯ ನ ಮಾನೋ ನಾವಮಾನತಾ

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಅವರು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲ, ಹೀನಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಂತೆ ಅವರು ಯಾವ ಭಾವವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.