ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷೇಷು ಜೀವಿತೇ ಮರಣೇ ತಥಾ। ಕಸ್ಯಾಪ್ಯುದಾರಚಿತ್ತಸ್ಯ ಹೇಯೋಪಾದೇಯತಾ ನ ಹಿ

ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ, ಜೀವಿತ, ಮರಣ — ಯಾವತ್ತೂ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸ್ವೀಕಾರ ಅಥವಾ ತ್ಯಾಗ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ವಾಂಛಾ ನ ವಿಶ್ವವಿಲಯೇ ನ ದ್ವೇಷಸ್ತಸ್ಯ ಚ ಸ್ಥಿತೌ। ಯಥಾ ಜೀವಿಕಯಾ ತಸ್ಮಾದ್ ಧನ್ಯ ಆಸ್ತೇ ಯಥಾ ಸುಖಮ್

ಈ ಜ್ಞಾನಿಯು ವಿಶ್ವವೇ ನಾಶವಾಗುವಾಗ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಉಳಿಯುವಾಗ ಯಾವ ದ್ವೇಷವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಧನ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದಾನೆ.

ಕೃತಾರ್ಥೋಽನೇನ ಜ್ಞಾನೇನೇತ್ಯೇವಂ ಗಲಿತಧೀಃ ಕೃತೀ। ಪಶ್ಯನ್ ಶೃಣ್ವನ್ ಸ್ಪೃಶನ್ ಜಿಘ್ರನ್ನ್ ಅಶ್ನನ್ನಸ್ತೇ ಯಥಾ ಸುಖಮ್

ಈ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕರಗಿಹೋದವನಾಗಿ, ನೋಡುತ್ತಾ, ಕೇಳುತ್ತಾ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ವಾಸನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾ, ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಅವನು ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಇದ್ದರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಶೂನ್ಯಾ ದೃಷ್ಟಿರ್ವೃಥಾ ಚೇಷ್ಟಾ ವಿಕಲಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ। ನ ಸ್ಪೃಹಾ ನ ವಿರಕ್ತಿರ್ವಾ ಕ್ಷೀಣಸಂಸಾರಸಾಗರೇ

ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ಅವನ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯರ್ಥ, ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದುರ್ಬಲ. ಸಂಸಾರದ ಸಮುದ್ರವು ಒಣಗಿಹೋದವನಿಗೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ವೈರಾಗ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ನ ಜಗರ್ತಿ ನ ನಿದ್ರಾತಿ ನೋನ್ಮೀಲತಿ ನ ಮೀಲತಿ। ಅಹೋ ಪರದಶಾ ಕ್ವಾಪಿ ವರ್ತತೇ ಮುಕ್ತಚೇತಸಃ

ಅವನು ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಕಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಮುಚ್ಚುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಹೇಮಂತ! ಮುಕ್ತಚಿತ್ತನಾದವನು ಎಲ್ಲೋ ವಿಚಿತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವತ್ರ ದೃಶ್ಯತೇ ಸ್ವಸ್ಥಃ ಸರ್ವತ್ರ ವಿಮಲಾಶಯಃ। ಸಮಸ್ತವಾಸನಾ ಮುಕ್ತೋ ಮುಕ್ತಃ ಸರ್ವತ್ರ ರಾಜತೇ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪಶ್ಯನ್ ಶೃಣ್ವನ್ ಸ್ಪೃಶನ್ ಜಿಘ್ರನ್ನ್ ಅಶ್ನನ್ ಗೃಣ್ಹನ್ ವದನ್ ವ್ರಜನ್। ಈಹಿತಾನೀಹಿತೈರ್ಮುಕ್ತೋ ಮುಕ್ತ ಏವ ಮಹಾಶಯಃ

ನೋಡುತ್ತಾ, ಕೇಳುತ್ತಾ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ವಾಸನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾ, ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, ನಡೆಯುತ್ತಾ—ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ನ ನಿನ್ದತಿ ನ ಚ ಸ್ತೌತಿ ನ ಹೃಷ್ಯತಿ ನ ಕುಪ್ಯತಿ। ನ ದದಾತಿ ನ ಗೃಣ್ಹಾತಿ ಮುಕ್ತಃ ಸರ್ವತ್ರ ನೀರಸಃ

ಅವನು ಯಾರನ್ನೂ ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂತೋಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ—ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸಾನುರಾಗಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೃತ್ಯುಂ ವಾ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಂ। ಅವಿಹ್ವಲಮನಾಃ ಸ್ವಸ್ಥೋ ಮುಕ್ತ ಏವ ಮಹಾಶಯಃ

ಆಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಮರಣ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಚಲವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿ, ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸುಖೇ ದುಃಖೇ ನರೇ ನಾರ್ಯಾಂ ಸಂಪತ್ಸು ವಿಪತ್ಸು ಚ। ವಿಶೇಷೋ ನೈವ ಧೀರಸ್ಯ ಸರ್ವತ್ರ ಸಮದರ್ಶಿನಃ

ಸಂತೋಷದಲ್ಲಾಗಲಿ, ದುಃಖದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪುರುಷನಲ್ಲಾಗಲಿ, ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಭಾಗ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ದುರ್ದೈವದಲ್ಲಾಗಲಿ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಧೀರನಿಗೆ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ.

ನ ಹಿಂಸಾ ನೈವ ಕಾರುಣ್ಯಂ ನೌದ್ಧತ್ಯಂ ನ ಚ ದೀನತಾ। ನಾಶ್ಚರ್ಯಂ ನೈವ ಚ ಕ್ಷೋಭಃ ಕ್ಷೀಣಸಂಸರಣೇ ನರೇ

ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲ, ದಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ನಿರಾಶೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಚಂಚಲತೆಯೂ ಇಲ್ಲ—ಸಂಸಾರದ ಸಂಚಾರ ಮುಗಿದವನಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.

ನ ಮುಕ್ತೋ ವಿಷಯದ್ವೇಷ್ಟಾ ನ ವಾ ವಿಷಯಲೋಲುಪಃ। ಅಸಂಸಕ್ತಮನಾ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಪ್ರಾಪ್ತಮುಪಾಶ್ನುತೇ

ಮುಕ್ತನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಬಂದದ್ದನ್ನೂ, ಬಂದಿರದದ್ದನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಮಾಧಾನಸಮಾಧಾನಹಿತಾಹಿತವಿಕಲ್ಪನಾಃ। ಶೂನ್ಯಚಿತ್ತೋ ನ ಜಾನಾತಿ ಕೈವಲ್ಯಮಿವ ಸಂಸ್ಥಿತಃ

ಧ್ಯಾನ, ಅಧ್ಯಾನ, ಹಿತ, ಅಹಿತ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಗಳು ಖಾಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಏನೂ ಅರಿಯದೆ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನಂತೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕಾರೋ ನ ಕಿಂಚಿದಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಃ। ಅನ್ತರ್ಗಲಿತಸರ್ವಾಶಃ ಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಕರೋತಿ ನ

ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೂ ಮಾಮಕಾರವಿಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲ, ಏನೂ ನನ್ನದು ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಒಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಆಶೆಗಳೂ ಕರಗಿಹೋಗಿವೆ. ಅವನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ, ಏನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಮನಃಪ್ರಕಾಶಸಂಮೋಹಸ್ವಪ್ನಜಾಡ್ಯವಿವರ್ಜಿತಃ। ದಶಾಂ ಕಾಮಪಿ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋ ಭವೇದ್ ಗಲಿತಮಾನಸಃ

ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಗೊಂದಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಕನಸಿನ ಜಡತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಕರಗಿಹೋದವನು ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಉವಾಚ॥ ಯಸ್ಯ ಬೋಧೋದಯೇ ತಾವತ್ಸ್ವಪ್ನವದ್ ಭವತಿ ಭ್ರಮಃ। ತಸ್ಮೈ ಸುಖೈಕರೂಪಾಯ ನಮಃ ಶಾನ್ತಾಯ ತೇಜಸೇ

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಬೋಧೆ ಉದಯವಾಗುವವರೆಗೆ, ಮೋಹವು ಕನಸಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆ ಶುದ್ಧಾನಂದಸ್ವರೂಪ, ಶಾಂತ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವನಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅರ್ಜಯಿತ್ವಾಖಿಲಾನ್ ಅರ್ಥಾನ್ ಭೋಗಾನಾಪ್ನೋತಿ ಪುಷ್ಕಲಾನ್। ನ ಹಿ ಸರ್ವಪರಿತ್ಯಾಜಮನ್ತರೇಣ ಸುಖೀ ಭವೇತ್

ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಬಹಳ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದೆ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗದು.

ಕರ್ತವ್ಯದುಃಖಮಾರ್ತಣ್ಡಜ್ವಾಲಾದಗ್ಧಾನ್ತರಾತ್ಮನಃ। ಕುತಃ ಪ್ರಶಮಪೀಯೂಷಧಾರಾಸಾರಮೃತೇ ಸುಖಮ್

ಕರ್ತವ್ಯದ ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಸುಟ್ಟವನಿಗೆ, ಶಾಂತಿಯ ಅಮೃತಧಾರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಸಂತೋಷ ಸಿಗಬಹುದು?

ಭವೋಽಯಂ ಭಾವನಾಮಾತ್ರೋ ನ ಕಿಂಚಿತ್ ಪರಮರ್ಥತಃ। ನಾಸ್ತ್ಯಭಾವಃ ಸ್ವಭಾವನಾಂ ಭಾವಾಭಾವವಿಭಾವಿನಾಮ್

ಈ ಭವವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಭಾವ ಮತ್ತು ಅಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವವರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ನ ದೂರಂ ನ ಚ ಸಂಕೋಚಾಲ್ಲಬ್ಧಮೇವಾತ್ಮನಃ ಪದಂ। ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ನಿರಾಯಾಸಂ ನಿರ್ವಿಕಾರಂ ನಿರಂಜನಮ್

ಆತ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿ ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸೀಮಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಯಾವ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ, ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಮೋಹಮಾತ್ರವಿರತೌ ಸ್ವರೂಪಾದಾನಮಾತ್ರತಃ। ವೀತಶೋಕಾ ವಿರಾಜನ್ತೇ ನಿರಾವರಣದೃಷ್ಟಯಃ

ಭ್ರಮೆ ದೂರವಾದಾಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರು ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಮಸ್ತಂ ಕಲ್ಪನಾಮಾತ್ರಮಾತ್ಮಾ ಮುಕ್ತಃ ಸನಾತನಃ। ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಧೀರೋ ಹಿ ಕಿಮಭ್ಯಸ್ಯತಿ ಬಾಲವತ್

ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ, ಆತ್ಮ ಸದಾ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಏಕೆ ಮಾಡಬೇಕು?

ಆತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಭಾವಾಭಾವೌ ಚ ಕಲ್ಪಿತೌ। ನಿಷ್ಕಾಮಃ ಕಿಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಕಿಂ ಬ್ರೂತೇ ಚ ಕರೋತಿ ಕಿಮ್

ಆತ್ಮವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ನಿರಾಶ್ರಯನಿಗೆ ಏನು ಗೊತ್ತು, ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?

ಅಯಂ ಸೋಽಹಮಯಂ ನಾಹಂ ಇತಿ ಕ್ಷೀಣಾ ವಿಕಲ್ಪನಾ। ಸರ್ವಮಾತ್ಮೇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ನಾನು ಇದು, ನಾನು ಇದು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದು ಯೋಗಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನ ವಿಕ್ಷೇಪೋ ನ ಚೈಕಾಗ್ರ್ಯಂ ನಾತಿಬೋಧೋ ನ ಮೂಢತಾ। ನ ಸುಖಂ ನ ಚ ವಾ ದುಃಖಂ ಉಪಶಾನ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಶಾಂತ ಯೋಗಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲ, ಅತಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಅಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ.

ಸ್ವಾರಾಜ್ಯೇ ಭೈಕ್ಷವೃತ್ತೌ ಚ ಲಾಭಾಲಾಭೇ ಜನೇ ವನೇ। ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸ್ವಭಾವಸ್ಯ ನ ವಿಶೇಷೋಽಸ್ತಿ ಯೋಗಿನಃ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿ, ಜನರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ.

ಕ್ವ ಧರ್ಮಃ ಕ್ವ ಚ ವಾ ಕಾಮಃ ಕ್ವ ಚಾರ್ಥಃ ಕ್ವ ವಿವೇಕಿತಾ। ಇದಂ ಕೃತಮಿದಂ ನೇತಿ ದ್ವನ್ದ್ವೈರ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕಾಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲಿದೆ? ವಿವೇಕ ಎಲ್ಲಿದೆ? 'ಇದು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಮಾಡಿಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.

ಕೃತ್ಯಂ ಕಿಮಪಿ ನೈವಾಸ್ತಿ ನ ಕಾಪಿ ಹೃದಿ ರಂಜನಾ। ಯಥಾ ಜೀವನಮೇವೇಹ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಯೋಗಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತನಿಗೆ ಜೀವನವೆಂದರೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಇದೆ.

ಕ್ವ ಮೋಹಃ ಕ್ವ ಚ ವಾ ವಿಶ್ವಂ ಕ್ವ ತದ್ ಧ್ಯಾನಂ ಕ್ವ ಮುಕ್ತತಾ। ಸರ್ವಸಂಕಲ್ಪಸೀಮಾಯಾಂ ವಿಶ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ಮೋಹ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಧ್ಯಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮುಕ್ತಿಯೆಲ್ಲಿದೆ? ಎಲ್ಲ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.