ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

अष्टावक्र उवाच॥ मुक्तिं इच्छसि चेत्तात विषयान् विषवत्त्यज। क्षमार्जवदयातोषसत्यं पीयूषवद् भज

ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದರು: ಮಗನೇ, ನೀನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನಾದರೆ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಷದಂತೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ಕ್ಷಮೆ, ಸರಳತೆ, ದಯೆ, ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅಮೃತದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

न पृथ्वी न जलं नाग्निर्न वायुर्द्यौर्न वा भवान्। एषां साक्षिणमात्मानं चिद्रूपं विद्धि मुक्तये

ನೀನು ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಆಕಾಶವಲ್ಲ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೋ, ಇದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಮಾರ್ಗ.

यदि देहं पृथक् कृत्य चिति विश्राम्य तिष्ठसि। अधुनैव सुखी शान्तो बन्धमुक्तो भविष्यसि

ನೀನು ದೇಹವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇಂದೇ ನೀನು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಶಾಂತಿಯಿಂದ, ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತೀಯೆ.

न त्वं विप्रादिको वर्णो नाश्रमी नाक्षगोचरः। असङ्गोऽसि निराकारो विश्वसाक्षी सुखी भव

ನೀನು ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯವನೂ ಅಲ್ಲ, ಆಶ್ರಮದವನೂ ಅಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುವ ವಸ್ತುವೂ ಅಲ್ಲ. ನೀನು ಅಸಂಗ, ರೂಪರಹಿತ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವವನು—ಸಂತೋಷವಾಗಿರು.

धर्माधर्मौ सुखं दुःखं मानसानि न ते विभो। न कर्तासि न भोक्तासि मुक्त एवासि सर्वदा

ಧರ್ಮ, ಅಧರ್ಮ, ಸುಖ, ದುಃಖ—allವು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಅವು ನಿನಗಲ್ಲ, ಮಹಾಶಕ್ತನೇ. ನೀನು ಮಾಡುವವನೂ ಅಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸುವವನೂ ಅಲ್ಲ—ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಕ್ತನೇನು.

एको द्रष्टासि सर्वस्य मुक्तप्रायोऽसि सर्वदा। अयमेव हि ते बन्धो द्रष्टारं पश्यसीतरम्

ನೀನು ಎಲ್ಲದರಿಗೂ ಒಬ್ಬನೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಬಹುತೇಕ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುವೆ. ಆದರೆ ನೀನು ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದೇ ನಿನ್ನ ಬಂಧನ.

अहं कर्तेत्यहंमानमहाकृष्णाहिदंशितः। नाहं कर्तेति विश्वासामृतं पीत्वा सुखी भव

ನಾನು ಮಾಡುವವನು ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಮಹಾಕಪ್ಪೆಯ ಕಡಿಯಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದರೆ, 'ನಾನು ಮಾಡುವವನು ಅಲ್ಲ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷವಾಗಿರು.

एको विशुद्धबोधोऽहं इति निश्चयवह्निना। प्रज्वाल्याज्ञानगहनं वीतशोकः सुखी भव

'ನಾನು ಒಬ್ಬ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ' ಎಂಬ ದೃಢನಂಬಿಕೆಯ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಜ್ಞಾನದ ಕಾಡನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕು; ಶೋಕವಿಲ್ಲದೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿರು.

यत्र विश्वमिदं भाति कल्पितं रज्जुसर्पवत्। आनन्दपरमानन्दः स बोधस्त्वं सुखं भव

ಈ ಜಗತ್ತು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿ, ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಕಾಣುವ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಪರಮಾನಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನೀನೇ ಆ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ—ಸಂತೋಷವಾಗಿರು.

मुक्ताभिमानी मुक्तो हि बद्धो बद्धाभिमान्यपि। किंवदन्तीह सत्येयं या मतिः सा गतिर्भवेत्

ತಾನು ಮುಕ್ತನೆಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತನು; ತಾನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಾತು ಸತ್ಯ: ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಫಲವೂ ಹಾಗೆ.

आत्मा साक्षी विभुः पूर्ण एको मुक्तश्चिदक्रियः। असंगो निःस्पृहः शान्तो भ्रमात्संसारवानिव

ಆತ್ಮನು ಸಾಕ್ಷಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಸಂಪೂರ್ಣ, ಒಬ್ಬನೇ, ಮುಕ್ತ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ, ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಅಸಂಗ, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದವನು, ಶಾಂತನು—ಮಾತ್ರ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

कूटस्थं बोधमद्वैतमात्मानं परिभावय। आभासोऽहं भ्रमं मुक्त्वा भावं बाह्यमथान्तरम्

ನಿನ್ನನ್ನು ಬದಲಾಗದ, ಅಡ್ವೈತ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸು. 'ನಾನು ಕಾಣುವ ರೂಪ' ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೊರಗಿನ ಹಾಗೂ ಒಳಗಿನ ಗುರುತಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕು.

देहाभिमानपाशेन चिरं बद्धोऽसि पुत्रक। बोधोऽहं ज्ञानखड्गेन तःनिकृत्य सुखी भव

ಮಗನೇ, ದೇಹಾಭಿಮಾನ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಬಂಧನದಿಂದ ನೀನು ಬಹುಕಾಲ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. 'ನಾನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ' ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಖಡ್ಗದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಡಿದು, ಸಂತೋಷವಾಗಿರು.

निःसंगो निष्क्रियोऽसि त्वं स्वप्रकाशो निरंजनः। अयमेव हि ते बन्धः समाधिमनुतिष्ठति

ನೀನು ಅಸಂಗ, ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ನಿರ್ಮಲನು. ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದೇ ನಿನಗೆ ಬಂಧನವಾಗಿದೆ.

त्वया व्याप्तमिदं विश्वं त्वयि प्रोतं यथार्थतः। शुद्धबुद्धस्वरूपस्त्वं मा गमः क्षुद्रचित्तताम्

ಈ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ನಿನಗೆ ಅವು ಹಾರೈಸಿವೆ. ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನ; ನೀನು ಚಿಕ್ಕ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೀಳಬೇಡ.

निरपेक्षो निर्विकारो निर्भरः शीतलाशयः। अगाधबुद्धिरक्षुब्धो भव चिन्मात्रवासनः

ನಿರಪೇಕ್ಷ, ಬದಲಾಗದ, ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಆಳವಾದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಅಚಲನು, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೊಡಗಿರುವವನಾಗಿರು.

साकारमनृतं विद्धि निराकारं तु निश्चलं। एतत्तत्त्वोपदेशेन न पुनर्भवसंभवः

ರೂಪವಿರುವುದು ನಿಜವಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ರೂಪರಹಿತವು ಬದಲಾಗದದ್ದು ಎಂದು ಅರಿತುಕೋ. ಈ ಸತ್ಯೋಪದೇಶದಿಂದ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ.

यथैवादर्शमध्यस्थे रूपेऽन्तः परितस्तु सः। तथैवाऽस्मिन् शरीरेऽन्तः परितः परमेश्वरः

ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಹೇಗೆ ಒಳಗೂ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಈ ದೇಹದೊಳಗೂ ಸುತ್ತಲೂ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಇರುವನು.

एकं सर्वगतं व्योम बहिरन्तर्यथा घटे। नित्यं निरन्तरं ब्रह्म सर्वभूतगणे तथा

ಒಂದೇ ಆಕಾಶವು ಹೂಡೆಯೊಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವಂತೆ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.

जनक उवाच॥ अहो निरंजनः शान्तो बोधोऽहं प्रकृतेः परः। एतावन्तमहं कालं मोहेनैव विडंबितः

ಜನಕನು ಹೇಳಿದನು: ಅಯ್ಯೋ! ನಾನು ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದ, ಶಾಂತ, ಅರಿವೇ ಆಗಿರುವವನು, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿ ಇರುವವನು. ಇಷ್ಟು ಕಾಲ ನಾನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡಿದ್ದೆನು.

यथा प्रकाशयाम्येको देहमेनं तथा जगत्। अतो मम जगत्सर्वमथवा न च किंचन

ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತೇನೆವೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ನನ್ನದು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನನಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

स शरीरमहो विश्वं परित्यज्य मयाधुना। कुतश्चित् कौशलाद् एव परमात्मा विलोक्यते

ಈ ದೇಹವನ್ನೂ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಈಗ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟು, ಯಾವೋ ಒಂದು ಕೌಶಲದಿಂದ ನಾನು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

यथा न तोयतो भिन्नास्तरंगाः फेनबुद्बुदाः। आत्मनो न तथा भिन्नं विश्वमात्मविनिर्गतम्

ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿನ ಅಲೆ, ನೊರೆ, ಬುಬ್ಬುಳುಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದಂತೆ, ಆತ್ಮದಿಂದ ಹೊರಟ ಜಗತ್ತು ಆತ್ಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.

तन्तुमात्रो भवेद् एव पटो यद्वद् विचारितः। आत्मतन्मात्रमेवेदं तद्वद् विश्वं विचारितम्

ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಅದು ನೂಲಿನಿಂದಲೇ ಕೂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಅದು ಆತ್ಮದ ತತ್ವದಿಂದಲೇ ಕೂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

यथैवेक्षुरसे क्लृप्ता तेन व्याप्तैव शर्करा। तथा विश्वं मयि क्लृप्तं मया व्याप्तं निरन्तरम्

ಎಲ್ಲಾ ಸಕ್ಕರೆ ಕಬ್ಬಿನ ರಸದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರಿಂದಲೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ, ಜಗತ್ತು ನನ್ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ ನನ್ನಿಂದಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.

आत्मज्ञानाज्जगद् भाति आत्मज्ञानान्न भासते। रज्ज्वज्ञानादहिर्भाति तज्ज्ञानाद् भासते न हि

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಾವು ಎಂದು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಹಾವು ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ಹಗ್ಗವೇ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

प्रकाशो मे निजं रूपं नातिरिक्तोऽस्म्यहं ततः। यदा प्रकाशते विश्वं तदाहं भास एव हि

ಪ್ರಕಾಶವೇ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪ, ನಾನು ಅದರಿಂದ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ. ಜಗತ್ತು ಯಾವಾಗ ಪ್ರಕಾಶವಾಗುತ್ತದೋ, ಆಗ ನಾನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೇನೆ.

अहो विकल्पितं विश्वमज्ञानान्मयि भासते। रूप्यं शुक्तौ फणी रज्जौ वारि सूर्यकरे यथा

ಅಯ್ಯೋ! ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಜಗತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾವು, ಸೂರ್ಯಕಿರಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಾಣುವಂತೆ.

मत्तो विनिर्गतं विश्वं मय्येव लयमेष्यति। मृदि कुंभो जले वीचिः कनके कटकं यथा

ಜಗತ್ತು ನನ್ನಿಂದ ಹೊರಟು ಮತ್ತೆ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆ ಕುಂಭವು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಅಲೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಕಂಗಣವು ಚಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೋ ಹೀಗೆಯೇ.