ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಮತ್ತು ಜನಕ ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಾನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಾನು ಮಹಾಸಾಗರದಂತೆ ಇದ್ದೇನೆ; ಈ ಜಗತ್ತು ಅಲೆಗಳಂತೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತವನು ತ್ಯಾಗವನ್ನಾಗಲಿ, ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನಾಗಲಿ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಲಯವೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಶುಧ್ಧಿಪಾತ್ರೆಯಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಭಾಸವು ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಮಾತ್ರ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ತ್ಯಾಗ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಲ, ಲಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವನು. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವು ಬಂದಾಗ, ಅಂಥವನಿಗೆ ತ್ಯಾಗ, ಸ್ವೀಕಾರ, ಲಯ—ಯಾವುದೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಜನಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಆನಂತವಾದ ನಾನು ಎಂಬ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಡಗು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೇಲುತ್ತಿದೆ; ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಸಹನೆ ಇಲ್ಲ. ಆನಂತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಲೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಏಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುತ್ತವೆ; ಅವು ಏಳಲಿ, ಇಳಿಯಲಿ—ನನಗೆ ಲಾಭವೂ ಇಲ್ಲ, ನಷ್ಟವೂ ಇಲ್ಲ. ಆನಂತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ; ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತ, ರೂಪರಹಿತವಾಗಿದ್ದೇನೆ—ಇದಲ್ಲದೆ ನಾನು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆ ಅನಂತ, ನಿರ್ಮಲ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ಅಲಿಪ್ತ, ಆಸೆರಹಿತ, ಶಾಂತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆಹಾ! ನಾನು ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ; ಜಗತ್ತು ಮಾಯಾಜಾಲದಂತಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ತ್ಯಜಿಸುವ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಯಾವ ಚಿಂತೆಯೂ ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುವುದು? ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಬಂಧನ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸು ಏನನ್ನಾದರೂ ಬಯಸುವುದು, ದುಃಖಿಸುವುದು, ಬಿಡುವುದು, ಹಿಡಿಯುವುದು, ಭೇದವನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಅಥವಾ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದು. ಮುಕ್ತಿಯು ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸು ಬಯಸದೆ, ದುಃಖಿಸದೆ, ಬಿಡದೆ, ಹಿಡಿಯದೆ, ಸಂತೋಷಪಡದೆ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದು. ಮನಸ್ಸು ಯಾವ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಬಂಧನ; ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಅಲಿಪ್ತವಾದಾಗ ಮುಕ್ತಿ. ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಂದಾಗ ಬಂಧನ; ಅದು ಇಲ್ಲದಾಗ ಮುಕ್ತಿ. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಮೇಲೆ, ಏನನ್ನೂ ಹಿಡಿಯಬೇಡಿ, ಬಿಡಬೇಡಿ—even ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾದರೂ. ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ‘ವಿರೋಧದ ಜೋಡಿಗಳು, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಿಯೆ ಯಾವಾಗ ಶಾಂತವಾಗಿವೆ? ಯಾರಿಗೆ? ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ತ್ಯಾಗದ ಭಾವನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ವ್ರತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಬಾಳು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಭಾಗ್ಯವಂತನಾದ ಕೆಲವರಿಗೆ, ಜಗತ್ತಿನ ನಡೆ ನೋಡಿದಷ್ಟೇ ಸಾಕು—ಬದುಕಿನ, ಆಹಾರದ, ಜ್ಞಾನವಾದ ಆಸೆಗಳೂ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ, ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾಶವಂತ, ಮೂರು ವಿಧದ ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ, ಅಸ್ಥಿರ, ದೋಷಪೂರ್ಣ, ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದವು—ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಶಾಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ಕಾಲ, ಯುಗ ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರಿಗೆ ವಿರೋಧದ ಜೋಡಿಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಋಷಿಗಳು, ಸಂತರು, ಯೋಗಿಗಳ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲ—ಇದನ್ನು ಕಂಡು, ನಿರಾಸಕ್ತನಾದವನು ಯಾರು ಶಾಂತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ? ಚೈತನ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತ ಮೇಲೆ, ಯಾರು ಗುರು ಅಲ್ಲ? ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮತ್ವದಿಂದ, ಇತರರನ್ನು ಜನ್ಮಮರಣದ ಸಂಕಟದಿಂದ ಪಾರಮಾಡಬಹುದು. ಪಂಚಭೂತಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನೋಡಿ; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುವೆ. ಆಸೆಗಳೇ ಜಗತ್ತು—ಅದರಿಂದ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ತ್ಯಜಿಸು. ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ನೆಲೆಸುವೆ. ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಆಸೆ ಎಂಬ ಶತ್ರುವನ್ನೂ, ದುಃಖಪೂರ್ಣವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು; ಅವೆರಡರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಎಲ್ಲೆಂದೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ ನೋಡಿ. ಮೂರು ಅಥವಾ ಐದು ದಿನಗಳ ಬದುಕನ್ನೂ ಕನಸು ಅಥವಾ ಮಾಯೆಯಂತೆ ನೋಡಿ: ಸ್ನೇಹಿತರು, ಭೂಮಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಮನೆ, ಹೆಂಡತಿ, ಸಂತಾನ, ಸೊತ್ತು—ಇವೆಲ್ಲವೂ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಸೆ ಇರುವಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಪರಿಪಕ್ವ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಆಸೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡು. ಬಂಧನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆಸೆ; ಅದರ ನಾಶವೇ ಮುಕ್ತಿ. ಕೇವಲ ಅಲಿಪ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನೀನೇ ಬುದ್ದಿವಂತ, ಶುದ್ಧ; ಜಗತ್ತು ಜಡ, ಅಸತ್ಯ. ಅಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಕುತೂಹಲವೇನು? ರಾಜ್ಯ, ಪುತ್ರ, ಹೆಂಡತಿ, ದೇಹ, ಭೋಗ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸಾಕು, ಸಂಪತ್ತು, ಕಾಮ, ಧರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಎಂದಿಗೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಮಾತಿನಿಂದ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ತಂದಿರುವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೋ? ಇವತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಡು. ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಉದಯ, ಅನುದಯ, ಪರಿವರ್ತನೆ—all ಇವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ಯಾರು ಪರಿವರ್ತನರಹಿತನು, ದುಃಖರಹಿತನು, ಅವನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಲೋಕದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಒಬ್ಬನೇ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು, ಅವನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಒಳಗಡೆ ಕರಗಿಹೋಗಿವೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲೆಂದೂ ಅಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಶಾಂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ದುಃಖ, ಸುಖ, ಜನನ, ಮರಣ—all ಅವು ವಿಧಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅರಿತವನು, ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವನು, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದುಃಖವು ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತವನು, ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂತೋಷ, ಶಾಂತಿ, ನಿರಾಕಾಂಕ್ಷಿಯು. ‘ನಾನು ದೇಹವಲ್ಲ, ದೇಹ ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ; ನಾನು ಚೈತನ್ಯ’ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು, ಮುಕ್ತನಂತೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಮಾಡದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ‘ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಇದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ ತಿಳಿದವನು, ಅವಿಭಕ್ತ, ಶುದ್ಧ, ಶಾಂತ, ಸಾಧನೆ-ಅಸಾಧನೆಗಳ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ‘ಈ ಲೋಕ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ, ಏನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ’ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು, ಆಸೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಕೇವಲ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಶಾಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜನಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಮೊದಲು ನಾನು ದೇಹಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯನಾಗಿದ್ದೆ; ನಂತರ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯನಾಗಿದ್ದೆ; ನಂತರ, ಚಿಂತನೆಗೂ ಅಸಾಧ್ಯ—ಹೀಗೆ ನಾನು ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಮಾತು ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದವಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ, ಆತ್ಮವು ಗೋಚರಿಸದಿದ್ದರಿಂದ, ಅಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ನಾನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಸಮಾಧಿಯ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಸಮಾಧಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನಾನು ಹೀಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಸ್ವೀಕಾರ ಅಥವಾ ತ್ಯಜಿಸುವ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖವೂ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು, ನಾನು ಹೀಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ." ಹೀಗೆ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಮತ್ತು ಜನಕನು ಪರಮ ಶಾಂತಿ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಮೂಲಭಾವವನ್ನು, ಆಸೆಗಳ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು, ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.