ಜ್ಞಾನಿಯು ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಯೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನು ಯೋಚನೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತನು. ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವನಂತೆ; ಅವನು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅಹಂಕಾರಭಾವವಿಲ್ಲದವನಂತೆ. ಅವನು ಸಂತೋಷವೂ ಅಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಲಗ್ನವೂ ಅಲ್ಲ, ವಿವೇಕವೂ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವನೂ ಅಲ್ಲ, ಮುಕ್ತನೂ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಏನೂ ಅಲ್ಲ, ಏನೂ ಅಲ್ಲದವನೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಲೀನವಾಗಿದ್ದರೂ ಲೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಜಡವಾಗಿದ್ದರೂ ಜಡವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಪಾಠ ಕಲಿತವನಾಗಿದ್ದರೂ ಕಲಿತವನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮಾಡದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಭಾವದಿಂದ, ಏನನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಅವನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೂ ಮಾಡಿದ, ಮಾಡದ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಶ್ಲಾಘನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ, ದೂಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೋಪವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮರಣದಿಂದ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಜೀವದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಜನಸಮೂಹದ ಕಡೆಗೆ ಓಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ಓಡುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂತರಂಗದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಿಂಚುಗಳಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ನಾನು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ತುರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಜನಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಯಂ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವಾಗ, ನನಗೆ ಕರ್ತವ್ಯ, ಕಾಮ, ಧನ, ವಿವೇಕ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ದ್ವೈತ, ಅದ್ವೈತ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ, ವರ್ತಮಾನ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಸ್ಥಳ, ಶಾಶ್ವತತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವಾಗ, ಆತ್ಮ, ಅನಾತ್ಮ, ಶುಭ, ಅಶುಭ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಯೋಚನೆ, ಯೋಚನೆರಹಿತತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವಾಗ, ಕನಸು, ಗಾಢನಿದ್ರೆ, ಜಾಗೃತ, ತುರೀಯ ಅಥವಾ ಭಯ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವಾಗ, ದೂರ, ಹತ್ತಿರ, ಹೊರ, ಒಳ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಸ್ಥೂಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವಾಗ, ಮರಣ, ಜೀವ, ಲೋಕಗಳು, ಲೋಕಸಂಸಾರ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಲಯ, ಲೀನತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನದ ಮೂರು ಉದ್ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತು ಸಾಕು, ಯೋಗದ ಕುರಿತು ಮಾತು ಸಾಕು; ಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ಮಾತು ಸಾಕು, ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಜನಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ತತ್ವಗಳೆಲ್ಲಿ, ದೇಹ ಎಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಎಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿ? ಖಾಲಿತ್ವ, ನಿರಾಶೆ ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ನಿರ್ಮಲ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ? ಶಾಸ್ತ್ರ, ಸ್ವಜ್ಞಾನ, ನಿರಾಶಯ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ತೃಪ್ತಿ, ಆಸೆರಹಿತತೆ ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ, ಸದಾ ದ್ವೈತದ ಪಾರಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಜ್ಞಾನ, ಅಜ್ಞಾನ, ನಾನು, ನನ್ನದು ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಬಂಧನ, ಮುಕ್ತಿಯೆಲ್ಲಿ? ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಪಾರಾಗಿರುವ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ? ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಅಂತಿಮ ದೇಹರಹಿತ ಮುಕ್ತಿಯೆಲ್ಲಿ? ಯಾವ ಭೇದವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಕರ್ತ, ಭೋಗಿ, ಕ್ರಿಯಾರಹಿತ ಪ್ರಕಾಶ, ಬೇರೆ ಏನಾದರೂ ಎಲ್ಲಿ? ನೇರ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ಅದರ ಫಲ ನನಗೆ, ಸದಾ ಸ್ವಭಾವರಹಿತ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಲೋಕ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವನು, ಯೋಗಿ, ಜ್ಞಾನಿ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಬಂಧಿತ, ಮುಕ್ತ ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಅದ್ವೈತ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ? ಸೃಷ್ಟಿ, ಲಯ, ಸಾಧ್ಯ, ಸಾಧನ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಸಾಧಕ, ಸಾಧನೆ ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಅದ್ವೈತ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ? ಜ್ಞಾನಿ, ಜ್ಞಾನಸಾಧನ, ಜ್ಞೇಯ, ಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಏನಾದರೂ ಅಥವಾ ಏನೂ ಅಲ್ಲದುದು ನನಗೆ, ಸದಾ ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ವಿಕ್ಷೇಪ, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಅಜ್ಞಾನ, ಜಡತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಹರ್ಷ, ದುಃಖ ನನಗೆ, ಸದಾ ನಿರಾಕಾರನಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಲೌಕಿಕ ವರ್ತನೆ, ಪರಮ ತತ್ವ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಹರ್ಷ, ದುಃಖ ನನಗೆ, ಸದಾ ಯೋಚನೆಯಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಮಾಯೆ, ಸಂಸಾರಚಕ್ರ, ಲಗ್ನ, ವಿವೇಕ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಜೀವ, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ, ಸದಾ ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಕ್ರಿಯೆ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ, ಮುಕ್ತಿ, ಬಂಧನ ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ, ಸದಾ ಅಖಂಡ, ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಉಪದೇಶ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಷ್ಯ, ಗುರು ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಮಾನವ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ, ಗುಣರಹಿತ ಶಿವನಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿ? ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಅನಸ್ತಿತ್ವ, ಏಕ, ದ್ವೈತ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಿ? ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಏನು ಹೇಳಬೇಕು? ನನಗೆ ಏನೂ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿ, ಜನಕನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳ ಪಾರಾಗಿರುವ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.