ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ಅವನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಸಂದರ್ಭಗಳು ಬಂದಂತೆ ಸಡಗರದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ, ರಾತ್ರಿ ಬರುವ ಜಾಗವೇ ಅವನಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹ. ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನು ದೇಹ ಪತನವಾದರೂ, ಅಥವಾ ಅದೇ ದೇಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಆತನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ, ಜನ್ಮಮರಣಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನೂ ಮರೆಯಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಅವನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಅಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಸ್ವಾಮ್ಯಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು, ಚಿನ್ನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯದ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧನಗಳು ಮುರಿದು ಹೋಗಿವೆ; ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಅಂಧಕಾರ ಎಲ್ಲವೂ ದೂರವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಇದ್ದಾಗ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕಾರ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಯಾರು ಸಮಾನ? ಅವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೂ ಅವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವವನು, ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಮಾತ್ರ. ಅವನು ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗಿರಬಹುದು, ರಾಜನಾಗಿರಬಹುದು—ಆಶೆಗಳಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಶುಭ-ಅಶುಭಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ತೃಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಯೋಗಿಗೆ—ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಶುದ್ಧ, ಸರಳ, ವಂಚನೆ ಇಲ್ಲ—ಮುಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಏನು? ನಿಯಮವೊಂದೆಂದರೆ ಏನು? ಸತ್ಯದ ಖಚಿತತೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲ. ಅವನು ತಾನು ಅನುಭವಿಸುವುದನ್ನೇನು ವಿವರಿಸಲಿ? ಯಾರಿಗೆ ವಿವರಿಸಲಿ? ಅವನಿಗೆ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಢನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲ; ಕನಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಅಲ್ಲಿದ್ದಿಲ್ಲ; ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಎಚ್ಚರವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವನು ಪ್ರತಿಪದಿಯಲ್ಲೂ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಜ್ಞಾನಿಯು ಯೋಚಿಸುವವನಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅವುಗಳಿಲ್ಲದವನಂತೆ; ಅವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಿದ್ದರೂ ಅವನು ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವನಂತೆ; ಅವನಿಗೆ ಅಹಂकार ಇದ್ದರೂ ಅಹಂಭಾವವಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ; ವೈರಾಗ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಏನೂ ಅಲ್ಲ, ಏನೂ ಅಲ್ಲದವನೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನು ವ್ಯಾಕುಲತೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಕುಲನಲ್ಲ; ಅವನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಜಡವಾಗಿದ್ದರೂ ಜಡನಲ್ಲ; ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಸಾಧನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸಾಧನೆಯ ಕೊರತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಏನು ಮಾಡಿದೆಯೋ, ಏನು ಮಾಡದೆಯೋ ನೆನಪೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆಯಾದರೂ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ, ನಿಂದೆಯಾದರೂ ಕೋಪವಿಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಮರಣವಾದರೂ ಆತಂಕವಿಲ್ಲ, ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಉಲ್ಲಾಸವಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿದೆ; ಅವನು ಜನಸಮೂಹಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾಡಿನತ್ತ ಓಡುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವನು ಒಂದೇ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಗುಹೆಯಿಂದ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಉಕ್ಕಿನಿಂದ, ತಪ್ಪುಭಾವನೆಗಳೆಂಬ ಮುಳ್ಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವ ನನಗೆ—ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ಏನು, ಕಾಮವೆಂದರೆ ಏನು, ಸಂಪತ್ತೆಂದರೆ ಏನು, ವಿವೇಕವೆಂದರೆ ಏನು? ದ್ವಂದ್ವವೆಂದರೆ ಏನು, ಅದ್ವೈತವೆಂದರೆ ಏನು? ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವ ನನಗೆ—ಭೂತಕಾಲವೆಂದರೆ ಏನು, ಭವಿಷ್ಯವೆಂದರೆ ಏನು, ವರ್ತಮಾನವೆಂದರೆ ಏನು? ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಏನು, ಶಾಶ್ವತತೆಯೆಂದರೆ ಏನು? ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವ ನನಗೆ—ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ಏನು, ಅನಾತ್ಮವೆಂದರೆ ಏನು, ಶುಭವೆಂದರೆ ಏನು, ಅಶುಭವೆಂದರೆ ಏನು? ಚಿಂತನೆ ಎಂದರೆ ಏನು, ಅಚಿಂತನೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವಾಗ—ಕನಸು, ಗಾಢನಿದ್ರೆ, ಜಾಗೃತಿ, ತುರೀಯ, ಭಯ—ಇವೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿವೆ? ದೂರವೆಂದರೆ ಏನು, ಹತ್ತಿರವೆಂದರೆ ಏನು, ಹೊರಗಡೆ ಎಂದರೆ ಏನು, ಒಳಗಡೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ಸ್ಥೂಲವೆಂದರೆ ಏನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆಂದರೆ ಏನು? ಮರಣವೆಂದರೆ ಏನು, ಜೀವವೆಂದರೆ ಏನು, ಲೋಕವೆಂದರೆ ಏನು, ಸಂಸಾರವೆಂದರೆ ಏನು? ಲಯವೆಂದರೆ ಏನು, ಲೀನತೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ಜೀವನದ ಮೂರು ಪುರಷಾರ್ಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕು ಸಾಕಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದೆ, ಯೋಗದ ಕುರಿತು ಸಾಕು ಸಾಕಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದೆ, ಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ಸಾಕು ಸಾಕಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದೆ—ನಾನು ನನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಜನಕನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಪಂಚಭೂತಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ? ದೇಹ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಮನಸ್ಸೆಲ್ಲಿದೆ? ಖಾಲಿತನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಿರಾಶೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನನ್ನ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಿರಾಸೆಯ ಮನಸ್ಸೆಲ್ಲಿದೆ? ತೃಪ್ತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವಂದ್ವಾತೀತನಾಗಿರುವಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ? ಈ "ನನ್ನದು" ಎಲ್ಲಿದೆ? ಬಂಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮುಕ್ತಿಯೆಲ್ಲಿದೆ? ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಅತೀತವಾದ ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿದೆ? ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಅಂತಿಮ ಮುಕ್ತಿಯೆಲ್ಲಿದೆ? ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಭೇದವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಕರ್ತಾ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಭೋಕ್ತಾ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕ್ರಿಯಾಶೂನ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಇನ್ನಾವುದಾದರೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅನುಭವ ಅಥವಾ ಅದರ ಫಲ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವರೂಪವಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಯೋಗಿಯು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಜ್ಞಾನಿಯು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಮುಕ್ತನಾದವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ನನ್ನ ಅದ್ವೈತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಸೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಲಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸಾಧ್ಯವೆಲ್ಲಿದೆ? ಸಾಧನವೆಲ್ಲಿದೆ? ಸಾಧಕ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಸಾಧನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನನ್ನ ಅದ್ವೈತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಜ್ಞಾತಾ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಜ್ಞಾನೋಪಾಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜ್ಞೇಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜ್ಞಾನವೆಲ್ಲಿದೆ? ಯಾವುದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ವಿಕ್ಷೇಪ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜಡತೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆನಂದ ಎಲ್ಲಿದೆ? ದುಃಖ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಕ್ರಿಯನಾಗಿರುವಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಲೌಕಿಕ ಆಚರಣೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಪರಮಾರ್ಥ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸುಖ ಎಲ್ಲಿದೆ? ದುಃಖ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಂತನೆಗೆ ಅತೀತನಾಗಿರುವಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಮಾಯೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆಸಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ವೈರಾಗ್ಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಜೀವಾತ್ಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಬ್ರಹ್ಮವೆಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಿರೋಧನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮುಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಬಂಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಚಲ, ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಸ್ವಯಂಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಪಾಠ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಶಿಷ್ಯ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಗುರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಮಾನವದ ಯಾವುದೇ ಗುರಿಯೆಲ್ಲಿದೆ? ನಾನು ಗುಣರಹಿತ ಶಿವನಾಗಿರುವಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅನಸ್ತಿತ್ವ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಏಕತ್ವ ಎಲ್ಲಿದೆ? ದ್ವೈತ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವುದು? ನನಗೆ ಯಾವುದು ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೀಗ, ಆತನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮೀರಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.