ಅಷ್ಟಾವಕ್ರಗೀತಾ

ಒಂದು ದಿನ, ಮಹಾಜ್ಞಾನದ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ಆಂತರ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು: “ದುಃಖವೂ, ಸುಖವೂ, ಅವುಗಳ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಿಧಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ದುಃಖಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಸುಖ-ದುಃಖ, ಜನ್ಮ-ಮರಣ—ಇವುಗಳೂ ವಿಧಿಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಲೇಪವಾಗದು. ಯಾವುದೇ ದುಃಖವು ಕೇವಲ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಆ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿಯೂ, ಶಾಂತನಾಗಿಯೂ, ನಿರಾಶ್ರಯನಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ದೇಹವಲ್ಲ, ದೇಹ ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ; ನಾನು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಮುಕ್ತನಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ, ಮಾಡದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಂದ ಗಿಡದ ಬಳ್ಳಿಯವರೆಗೆ—ಹಾಗೆ ತಿಳಿದವನು, ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಶುದ್ಧ, ಶಾಂತ, ಸಾಧನೆ-ಅಸಾಧನದ ಚಿಂತೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ಅದ್ಭುತವಲ್ಲ, ಏನೂ ಅದ್ಭುತವಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತವನು, ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಕೇವಲ ಚೈತನ್ಯರೂಪಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಾಂತವಾಗಿ ನೋಡುವನು. ಆಗ ಜನಕ ಹೇಳಿದರು: ಮೊದಲು ನಾನು ದೇಹದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯನಾಗಿದ್ದೆ; ನಂತರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಚಿಂತನೆಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು—ಹೀಗೆ ನಾನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮಾತಿನಾದಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಆತ್ಮನು ಗೋಚರಿಸದಾಗ, ಹೃದಯ ಶಾಂತವಾಗಿರಲು ನಾನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಸಮಾಧಿಯ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಯ ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನಾನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆನಂದವೂ ದುಃಖವೂ ಸ್ವೀಕಾರ ಅಥವಾ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು ನಾನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆಶ್ರಮ, ಅನಾಶ್ರಮ, ಧ್ಯಾನ, ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿಂತನೆ—all are only concepts—ನಾನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಕ್ರಿಯೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ನಾನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅಚಿಂತ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವ ಯತ್ನವೂ ಚಿಂತೆಯ ರೂಪವೇ ತಾಳುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಯತ್ನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸುವವನು ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಈ ಸ್ವಭಾವವಿರುವವನು ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜನಕ ಹೇಳಿದರು: ಯಾವುದನ್ನೂ ಹೊಂದದೆ, ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ, ಕೇವಲ ಕೌಪೀನಧಾರಿ ಯೋಗಿಗಿಂತಲೂ ಅಪರೂಪ. ಸ್ವೀಕಾರ, ತ್ಯಾಗ ಎರಡನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಡೆ ದೌರ್ಬಲ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ನಾನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಯಾವುದೂ ನಾನು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಮನನ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಏನಾದರೂ ಮಾಡಲು ಬಂದ್ರೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವ ಯೋಗಿಗೆ, ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಿಯೆಯ ಜಡತೆ ಇಲ್ಲ; ಯೋಗ ಅಥವಾ ವಿಭೋಗ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ. ನಿಂತರೂ, ನಡೆದರೂ, ಮಲಗಿದರೂ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ. ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಉನ್ನತಿ-ಅವನತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ. ಪುನಃ ಪುನಃ ಸುಖ, ದುಃಖ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿದು, ಶುಭ-ಅಶುಭ ಎರಡನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ. ಜನಕ ಹೇಳಿದರು: ಯಾರು ಸ್ವಭಾವತಃ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಖಾಲಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೋ, ಆದರೆ ಅನವಧಾನದಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವನು ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವನಂತೆ; ಅವನ ಸ್ಮರಣೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ. ನನಗೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವು, ಯಾವ ಸ್ನೇಹಿತ, ಯಾವ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯ? ಯಾವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಯಾವ ಜ್ಞಾನ? ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳಿಂದ ನಾನು ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಪ್ರಭು ಎಂದು ಅರಿತು, ನಿರಾಶೆ, ಬಂಧ, ಮೋಕ್ಷ ಇಲ್ಲದಾಗ, ನನಗೆ ಮೋಕ್ಷದ ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಒಳಗೆ ಖಾಲಿ, ಹೊರಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮೂಢನ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ; ಅವನಿಗೇ ಅವು ತಿಳಿಯುವವು. ಅಷ್ಟಾವಕ್ರರು ಹೇಳಿದರು: ಯಾವ ದಾರಿಯಿಂದ ತಿಳಿಸಿದರೂ, ಪೂರಣತೆ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಹುಡುಕುವವನು ಜೀವಮಾನವೂ ಗೊಂದಲದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಮೋಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯ ನಿರಾಸಕ್ತಿ; ಬಂಧನ ಎಂದರೆ ಅವುಗಳ ಆಸಕ್ತಿ. ಇದು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ನೀನು ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ವರ್ತಿಸು. ಸತ್ಯದ ಅರಿವು, ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯನ್ನೂ ಮೌನ, ಅಜ್ಞಾನ, ಅಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ದೇಹವಲ್ಲ, ದೇಹವೂ ನಿನ್ನದು ಅಲ್ಲ; ನೀನು ಭೋಕ್ತಾ ಅಥವಾ ಕರ್ತಾ ಅಲ್ಲ; ನೀನು ಸದಾ ಚೈತನ್ಯ, ಸಾಕ್ಷಿ, ಅಸಂಗ—ಸುಖವಾಗಿ ನಡೆ. ಆಸಕ್ತಿ-ದ್ವೇಷಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಗುಣಗಳು; ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನದು ಅಲ್ಲ; ನೀನು ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ—ಸುಖವಾಗಿ ನಡೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೋಡು; ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮಮಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸುಖವಾಗಿರು. ಈ ಜಗತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದೇ ಸತ್ಯ; ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿರು, ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನೇ, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗು. ವಿಶ್ವಾಸವಿರಲಿ, ಪ್ರಿಯನೇ, ವಿಶ್ವಾಸವಿರಲಿ—ಇಲ್ಲಿ ಮೋಹಪಡುವದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮ, ನಿನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪ, ಜ್ಞಾನಮಯ, ದೈವಿಕ, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಅತೀತ. ದೇಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ನಿಂತು, ಬಂದು, ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮ ಹೋಗುವುದೂ ಬರುವುದೂ ಇಲ್ಲ—ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸಬೇಕು? ಯುಗಾಂತದವರೆಗೂ ದೇಹ ಉಳಿದರೂ ಅಥವಾ ಇಂದು ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟರೂ, ನಿನಗೆ ಏನು ಹೆಚ್ಚಳವೋ, ಕಡಿತವೋ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ, ಅನಂತ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಲೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಏಳಲಿ ಅಥವಾ ಇಳಿಯಲಿ, ನಿನಗೆ ಲಾಭ-ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನೀನು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ; ಈ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಸ್ವೀಕಾರ ಅಥವಾ ತ್ಯಾಗದ ಕಲ್ಪನೆ ಯಾರಿಗೆ, ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿಗೆ? ನಿನ್ನಲ್ಲಿ, ಈ ಏಕ, ಅವಿನಾಶಿ, ಶಾಂತ, ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ—ಹುಟ್ಟು, ಕ್ರಿಯೆ, ಅಹಂಕಾರ ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ತಾನೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚಿನ್ನದಿಂದ ಬೆಣೆ, ಕಂಕಣ, ಪಾದಕಂಕಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆಯೆ? ‘ಇದು ನಾನು, ಇದು ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ’ ಎಂಬ ವಿಭಜನೆ ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೆಂದು ಅರಿತು, ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿರು. ಹೀಗೆ, ಜನಕ ಮಹಾರಾಜರು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾವಕ್ರರು ಪರಮಾತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.