અષ્ટાવક્રગીતા

એક સમયની વાત છે, જ્યારે એક શિષ્ય, જેણે જ્ઞાન અને મુક્તિની શોધમાં હતો, ભગવાનને પુછ્યું, "હે ભગવાન, જ્ઞાન કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે? મુક્તિ ક્યારે પ્રાપ્ત થશે? અને વિમુક્તિ કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરવી?" આ વખતે, આશ્તવક્રાએ કહ્યું, "મારા બચ્ચા, જો તું મુક્તિ ઈચ્છે છે, તો સંવેદનાઓને ઝેરીની જેમ છોડ આપી, અને ક્ષમા, સાદગી, કરુણા, સંતોષ અને સત્યને અમૃતની જેમ સંસ્કાર કર." આશ્તવક્રાએ આગળ જણાવ્યું કે, "તું ન ધરતી છે, ન પાણી, ન અગ્નિ, ન વાયુ, ન આકાશ; તું આ બધાનો દર્શક છે, તું જ જાગૃતિ છે, જે મુક્તિ માટે જરૂરી છે." તેણે કહ્યું, "જો તું શરીરથી અલગ થઈને જાગૃતિમાં આરામ કરશો, તો તું હવે જલદી જ ખુશ, શાંત અને બંધનમુક્ત બની જશે." "તું કોઈ જાતિ કે જીવનના કક્ષાનો નથી, ન સંવેદનાનો વિષય; તું નિશ્ક્રિય, સ્વરૂપહીન અને વિશ્વનો દર્શક છે—ખુશ રહો." આશ્તવક્રાએ કહ્યું, "સદાચાર અને દુશ્ચારો, આનંદ અને દુઃખ, આ બધા મનના સર્જન છે અને તારા નથી; તું ન તો કર્તા છે અને ન જ આનંદ લેતા—તું હંમેશા મુક્ત છે." "તું જ બધાનો દર્શક છે, હંમેશા લગભગ મુક્ત; આ જ તારી બંધન છે, કે તું દર્શકને બીજું માનતા છે." જ્યારે તું આહંકારીના કાળે દૂષિત થઈ ગયો છે, ત્યારે 'હું કર્તા છું' એ વિચારને છોડી દે અને 'હું કર્તા નથી' એ વિશ્વાસનો અમૃત પીવે. "જ્યારે તું 'હું જ એક શુધ્ધ જાગૃતિ છું' એ વિશ્વાસની આગથી અંધકારના dense જંગલને બળગાવી દે, ત્યારે દુઃખથી મુક્ત થઈને ખુશ રહે." જે રીતે આખું જગત કલ્પના તરીકે દેખાય છે, જેમ કે રાશી પર સાપ, ત્યાં પરમ આનંદ અને ખુશી ઉદભવે છે; તું જ એ જાગૃતિ છે—ખુશ રહો. "જે પોતાને મુક્ત માનતો છે, તે ખરેખર મુક્ત છે; જે પોતાને બંધનમુક્ત માનતો છે, તે બંધનમુક્ત છે. આ કહેવત સાચી છે: જે રીતે વિચાર, તે જ રીતે પરિણામ." "આત્મા જ દર્શક છે, સર્વવ્યાપી, સંપૂર્ણ, એક, મુક્ત, જાગૃત, નિષ્ક્રિય, વિનાશરહિત અને શાંતિપૂર્ણ—આ જગતમાં માત્ર ભ્રમના કારણે જ દેખાય છે." "તમે પોતાને અપરિવર્તિત, અદ્વિતીય જાગૃતિ તરીકે વિચાર કરો; 'હું આ દેખાવ છું' એ ભ્રમને છોડી દો અને બાહ્ય અને આંતરિક ઓળખાણોને છોડો." "તમે ઘણો સમય શરીર ઓળખાણના જાળામાં બાંધાયેલા રહ્યા છો; 'હું જાગૃતિ છું'—તેને જ્ઞાનના તલવારથી કાપી નાખો અને ખુશ રહો." "તમે નિશ્ક્રિય, નિર્લિપ્ત, આત્મપ્રકાશિત અને શુધ્ધ છો; આ જ તમારું બંધન છે, કે તમે ધ્યાનનું અભ્યાસ કરો છો." "આ વિશ્વ તારા દ્વારા વ્યાપિત છે; તે તારા પર છે, જે તે ખરેખર છે. તારી પ્રકૃતિ શુધ્ધ, જાગૃત જાગૃતિ છે—નાનકડી બાબતોમાં ના પડો." "અવિનાશી, અપરિવર્તિત, સંપૂર્ણ, શાંત મન સાથે, અવિસ્મરણીય સમજણ ધરાવતો, અવિરત, માત્ર જાગૃતિમાં જ ધ્યાન રાખો." "જેને રૂપ છે તે અસ્થિર છે, અને જે નિશ્પદ છે તે અપરિવર્તિત છે; આ સત્યના શિક્ષણ દ્વારા, પુનર્જન્મમાં પાછા ફરવાનું નથી." "જેમ આકાશમાં એક જ જગ્યા પોટની અંદર અને બહાર છે, તેમ જ શાશ્વત, અવરોધિત બ્રહ્મ સર્વ જીવમાં વ્યાપિત છે." જ્યારે જનકએ કહ્યું, "હા! હું નિર્મળ, શાંત, જાગૃતિ જ છું, પ્રકૃતિની બહાર; હું કેટલાય સમયથી અજ્ઞાનતાના ભ્રમમાં હતો." "જેમ હું માત્ર આ શરીરને પ્રકાશિત કરું છું, તેમ હું વિશ્વને પણ પ્રકાશિત કરું છું; તેથી આ આખું જગત મારું છે, અથવા તો, કંઈપણ મારું નથી." "હવે શરીર અને બ્રહ્માંડને છોડીને, માત્ર કેટલીક કુશળતાથી, હું પરમ આત્માને અનુભવો છું." "જેમ તરંગો, ફોમ અને બબલ્સ પાણીથી અલગ નથી, તેમ આ આત્મા પરથી ઉદ્ભવતા વિશ્વ પણ આત્માથી અલગ નથી." "જેમ કાપડને તપાસતા, તે ફક્ત થ્રેડ્સ જ હોય છે, તેમ જ આ વિશ્વને તપાસતા, તે માત્ર આત્માની સત્તા છે." "જેમ ખાંડ કાંદાના રસમાંથી બને છે અને તેમાં વ્યાપિત છે, તેમ જ આ વિશ્વ મારેમાંથી બને છે અને મારેમાં વ્યાપિત છે." "વિશ્વ આત્મજ્ઞાન દ્વારા પ્રકાશિત થાય છે; આત્મજ્ઞાન વિના, તે પ્રકાશિત થતું નથી. એક દોરો અજ્ઞાનમાં સાપની જેમ દેખાય છે; જ્ઞાન સાથે, તે પોતાને જ દેખાય છે." "મારી જ પ્રકૃતિ પ્રકાશ છે; હું તેમાંથી અલગ નથી. જ્યારે વિશ્વ પ્રકાશિત થાય છે, ત્યારે હું જ પ્રકાશિત થું છું." "હા! કલ્પિત વિશ્વ મારી અંદર અજ્ઞાનના કારણે દેખાય છે, જેમ કે સેલમાં ચાંદી, દોરામાં સાપ, અથવા સૂર્યકિરણમાં પાણી." "આ વિશ્વ, જે મારેમાંથી ઉદ્ભવે છે, તે ફરી મારેમાં વિલીન થઈ જશે, જેમ કે પોટ મટીમાં, તરંગ પાણીમાં, અથવા કડામાં સોનામાં." "હા! હું મારા આત્માને નમન કરું છું, કારણ કે હું વિનાશથી મુક્ત છું; બ્રહ્મા થી લઈને ઘાસના કણ સુધી, આ જગતનો વિનાશ થાય છે, પરંતુ હું રહે છું." "હા! હું મારા આત્માને નમન કરું છું, કારણ કે જો કે મારું એક શરીર છે, હું એક જ છું, ક્યારેય આવું કે જવું નથી, અને આખા વિશ્વમાં વ્યાપિત છું." "હા! હું મારા આત્માને નમન કરું છું, કારણ કે હું એટલો કુશળ છું; શરીરને સ્પર્શ કર્યા વિના, મેં આ વિશ્વને એટલા સમયથી જાળવી રાખ્યું છે." "હા! હું મારા આત્માને નમન કરું છું, કારણ કે મારા પાસે કંઈ નથી; અથવા તો, જે કંઈ બોલવાની અને વિચારવાની શ્રેણીમાં છે, તે બધું મારું છે." "જ્ઞાન, જ્ઞાનનો વિષય, અને જ્ઞાની—આ ત્રય ખરેખર અસ્તિત્વમાં નથી; જે કંઈ અહીં અજ્ઞાનના કારણે દેખાય છે, તે હું છું, નિર્મળ." "હા! દ્વૈત જ્ઞાનનો મૂળ છે; તે માટે બીજું કોઈ ઉપચાર નથી. જે કંઈ દેખાય છે તે ખોટું છે; હું જ શુધ્ધ જ્ઞાનની સત્તા છું." "હું શુધ્ધ જાગૃતિ છું; અજ્ઞાનના કારણે, મેં એક મર્યાદાને કલ્પિત કરી છે. આ રીતે સતત વિચારતા, મારી સ્થિતિ હંમેશા ભેદો વિહોણી છે." "મારે માટે કોઈ બંધન કે મુક્તિ નથી, ન જ ભ્રમ; શાંતિ આધાર વિના છે. હા, જગત મારી અંદર રહે છે, પરંતુ ખરેખર તે મારી અંદર રહેતું નથી." "આ સ્પષ્ટ છે કે આ વિશ્વ, શરીર સાથે, કશું નથી. આત્મા માત્ર શુધ્ધ જાગૃતિ છે; તો હવે કલ્પના કયા પર ઊભી થઈ શકે?" "શરીર, સ્વર્ગ અને નરક, બંધન અને મુક્તિ, અને ભય—આ બધું માત્ર કલ્પના છે. હું જાગૃતિનો સ્વરૂપ છું, મને કઈ ચિંતા છે?" આ રીતે, આશ્તવક્રાએ જીવનના સત્યને સમજાવતા, શિષ્યને જ્ઞાન અને મુક્તિના માર્ગે પ્રેરણા આપી, અને તેને શાંતિ અને આનંદના માર્ગે આગળ વધવા માટે પ્રેરણા આપી.