शाण्डिल्यभक्तिसूत्रम्

यदा जुए तथा राजसेवा निषिद्धा भवति, तदा धर्मस्य संरक्षणाय नियमाः स्थाप्यन्ते। यदि वासुदेवस्य सम्बन्धे कर्म न दृश्यते, तदा तस्य केवलं अकर्मत्वं एव स्यात्। तत्र यथार्थं अभिज्ञानं कारणम्। वृष्णिसु तु श्रेष्ठत्वेन एव धर्मः प्रकाशते। तथैव, यः उत्तम प्रकारेण प्रतिष्ठितः, तस्य भक्तिः पूजा-अन्ते परमस्य कारणं भूत्वा गौणत्वेन उपस्थिता। अन्येषु तु, राग-पुरुषार्थस्य उल्लेखेन सम्बन्धात् तस्य गौणता दृश्यते। शेषाः तु मध्यस्थाः; प्रारम्भे पूजायाः अंशत्वात् तेषां मध्यस्थता। एतेषु आरम्भे शुद्धिः उत्पद्यते। तेषु, यः प्रमुखः सम्बन्धः अस्ति, तस्य फलम् अधिकं इति केचन वदन्ति। जैमिनिः तु 'न तथा' इति वदति, यतः तत्र सम्भावना अस्ति। अत्र, अङ्गकर्मणां यथायोग्यं प्रयोगः गृहकार्येषु यथा, तथा विधीयते। एकं कर्म अपि यदि भगवतः प्रीत्यर्थं भवति, तदा तस्य प्रभावः महान्। अर्पणं बन्धनं न भवति, द्वारमात्रं तद्। ध्यानस्य नियमः स्पष्टसुलभत्वात् स्थाप्यते। तस्य यज्ञस्य पूजायाः नियमः अन्येषु न एव। पादप्रक्षालनस्य जलं यदीयम् अर्पणस्य जलम्, यदि तद् व्यापितं न भवति। यत् स्वयम् अर्प्यते, तद् भेदं विना ग्राह्यम्। दोषेषु कारणगुणनिर्णयेन निर्णयः क्रियते। पत्रादीनां दानम् यदि न विधीयते, तदा तस्य विशेषमहत्त्वम्। पुण्यजन्यत्वात् परार्थत्वाच् च, कर्माणि परमहिताय भवन्ति। अन्येषां तु गौणत्रिविधरूपता स्तुतिप्रयोजनसम्बन्धानुसारम्। सा बाह्याभ्यन्तरयोः व्याप्य, सर्वं वायुवत् आवृणोति। स्मरणम्, स्तुतिः, कथाः च, आपद्कालेषु प्रायश्चित्तरूपेण उपयुज्यन्ते। यदि कर्मनिष्क्रियता वद्यमाना, तदा न निर्गमनम्, यतः महतामपि संन्यासः दृश्यते। भक्तिसम्प्राप्तेः अनन्तरम्, सर्वस्य नाशात् महान् विघ्नः उत्पद्यते। तस्मिन्स्थितत्वात् अन्यः धर्मः न अस्ति, दुष्टेषु बालवत्। निन्दा नास्ति, उत्तराधिकारी सामान्यवत् नियोज्यते। अतः येषां अवस्था न परिपक्वा, तेषामपि तद्राज्यं अस्ति। एकस्य क्रमपथस्य सम्भावनात्। शास्त्रेषु निर्गमनस्मरणवाक्यानां शेषत्वात्। महान् पापिनां आपदि— गीता-अर्थस्य अभिज्ञानात् तस्यैव विशेषावस्था। सर्वेषु तद् परमं कृत्वा, तद् एव उक्तम्। एषः एकः अद्वितीयः पूजनीयः, यतः सः सर्वस्य स्वरूपम्। तस्य शक्तिः मायैव, सामान्यजडत्वात्। व्याप्यव्यापकेषु व्याप्यत्वात्। जीवबुद्धिभ्यः न, तस्य असम्भवात्। सः उच्चनीचशास्त्राणि निर्माय, मायामुक्तः, पितरिव। यदि शिक्षाः मिश्रिताः इति वद्यमानम्, तदा न तथा, अल्पत्वात्।