ਅਥਾਤੋ ਭਕ੍ਤਿਜਿਜ੍ਞਾਸਾ
ਹੁਣ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾ ਪਰਾਨੁਰਕ੍ਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੇ
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਗਨ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯਾਮृਤਤ੍ਵੋਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿਣਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਮਿਤਿ ਚੇਨ੍ਨ ਦ੍ਵਿषਤੋऽਪਿ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਤਦਸਂਸ੍ਥਿਤੇ:
ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਤਯੋਪਕ੍ਸ਼ਯਾਚ੍ਚ
ਅਤੇ ਇਹ ਘੱਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇषਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭਾਵਾਦ੍ਰਸਸ਼ਬ੍ਦਾਚ੍ਚ ਰਾਗ:
ਮੁਹੱਬਤ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ 'ਸਵਾਦ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕृਤ੍ਯਨਪੇਕ੍ਸ਼ਣਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਵਤ੍
ਇਹ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਰਨਾ-ਜੋੜੀ ਨਹੀਂ, ਗਿਆਨ ਵਾਂਗ।
ਅਤ ਏਵ ਫ਼ਲਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਅੰਤਹੀਣ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਤ: ਪ੍ਰਪਤ੍ਤਿਸ਼ਬ੍ਦਾਚ੍ਚ ਨ ਜ੍ਞਾਨਮਿਤਰਪ੍ਰਪਤ੍ਤਿਵਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਸਮਰਪਣ' ਸ਼ਬਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ ਹੋਰ ਸਮਰਪਣਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਸਾ ਮੁਖ੍ਯੇਤਰਾਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਤ੍ਵਾਤ੍
ਇਹ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਸਭ ਇਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕਰਣਾਚ੍ਚ
ਅਤੇ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਫ਼ਲਮਿਤਿ ਚੇਨ੍ਨ ਤੇਨ ਵ੍ਯਵਧਾਨਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਚਕਾਰ ਵਕਫਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਤ੍ਵਾਚ੍ਚ
ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ ਏਵ ਤਦਭਾਵਾਦ੍ਬਲ੍ਲਵੀਨਾਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਗਵਾਲਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਚੇਨ੍ਨਾਭਿਜ੍ਞਪ੍ਤ੍ਯਾ ਸਾਹਾਯ੍ਯਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਚ
ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਏਤੇਨ ਵਿਕਲ੍ਪੋऽਪਿ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤ:
ਇਸ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਸਮਝਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਭਕ੍ਤਿਰਿਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਹਚਰ੍ਯਾਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਸ੍ਤੂਭਯਾਰ੍ਥਮਪੇਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਾਜਵਤ੍
ਯੋਗ ਦੋਵੇਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਵ-ਹਵਨ।
ਗੌਣ੍ਯਾ ਤੁ ਸਮਾਧਿਸਿਦ੍ਧਿ:
ਪਰ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੇਯਾ ਰਾਗਤ੍ਵਾਦਿਤਿ ਚੇਨ੍ਨੋਤ੍ਤਮਾਸ੍ਪਦਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਙ੍ਗਵਤ੍
ਜੇ ਕਹੋ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਵਟ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਗਤ।
ਤਦੇਵ ਕਰ੍ਮਿਜ੍ਞਾਨਯੋਗਿਭ੍ਯ ਆਧਿਕ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, 'ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਰਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਨਿਰੂਪਣਾਭ੍ਯਾਮਾਧਿਕ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇ:
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਰਣੈ ਰਾਹੀਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤੁ ਸਾਧਾਰਣ੍ਯਾਤ੍
ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਆਮ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚਾਨਵਸ੍ਥਾਨਾਤ੍
ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਣ੍ਡਂ ਤੁ ਭਕ੍ਤੌ ਤਸ੍ਯਾਨੁਜ੍ਞਾਨਾਯ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍
ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਈ, ਆਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰਾਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਰਵਘਾਤਵਤ੍
ਸੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਕਿਰਿਆ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਤਦਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚ
ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਰਸਤੇ ਵੀ।
ਤਾਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਪਰਾਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪ: ਪਰਤ੍ਵਾਤ੍
ਕਾਸ਼ਯਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਕਪਰਾਂ ਬਾਦਰਾਯਣ:
ਬਾਦਰਾਯਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।