ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਭਕ੍ਤਿਸੂਤ੍ਰਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜੂਏ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਵਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਅਕਰਮ ਹੈ—ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਮਨੁੱਖੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਰਕੇ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪਰਮ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਦੂਸਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਗ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਰੂਪ ਮੱਧਮ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ, ਉਹ ਅੰਸ਼ਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੈਮਿਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ," ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਥੇ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਹਾਇਕ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲਾਗੂਅਤ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਭੇਟ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਇਸ ਲਈ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਯਜਨ ਲਈ, ਪੂਜਾ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਅਪਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਭੇਟ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਫਰਕ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਥੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ, ਜੇ ਨਿਯਮਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਰਮ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਾਭ ਲਈ ਹਨ। ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਮੂਲ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਯਾਦ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਸੰਕਟ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਤੱਬ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਲੋਕ (ਅਵਸਥਾ) ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਅਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਤਾਂ... (ਇਥੇ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਗੀਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਇਕੋ, ਅਦ੍ਵੈਤ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਭਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੜ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਜੀਵ ਜਾਂ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।