ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଭକ୍ତିସୂତ୍ରମ୍

ସା ପରାନୁରକ୍ତିରୀଶ୍ଵରେ

ସେହି ଭକ୍ତି ହେଉଛି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସକ୍ତି।

ତତ୍ସଂସ୍ଥସ୍ଯାମୃତତ୍ଵୋପଦେଶାତ୍

ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଭକ୍ତି ରହିଛି, ସେଠି ଅମରତ୍ୱ ଥାଏ ବୋଲି ଶିଖାଯାଇଛି।

ଜ୍ଞାନମିତି ଚେନ୍ନ ଦ୍ଵିଷତୋଽପି ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ତଦସଂସ୍ଥିତେ:

ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହିଲେ ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଏହି ଭକ୍ତି ନାହିଁ।

ତଯୋପକ୍ଷଯାଚ୍ଚ

ଏହା କମିଯିବାରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ।

ଦ୍ଵେଷପ୍ରତିପକ୍ଷଭାଵାଦ୍ରସଶବ୍ଦାଚ୍ଚ ରାଗ:

ଘୃଣାର ବିପରୀତ ଭାବ ଓ 'ରୁଚି' ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଆସକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ନ କ୍ରିଯା କୃତ୍ଯନପେକ୍ଷଣାଜ୍ଜ୍ଞାନଵତ୍

ଏହା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନି, ଜ୍ଞାନ ଭଳି।

ଅତ ଏଵ ଫ଼ଲାନନ୍ତ୍ଯମ୍

ଏହି କାରଣରୁ, ଏହାର ଫଳ ଅନନ୍ତ।

ତଦ୍ଵତ: ପ୍ରପତ୍ତିଶବ୍ଦାଚ୍ଚ ନ ଜ୍ଞାନମିତରପ୍ରପତ୍ତିଵତ୍

ଏହିପରି, 'ଶରଣାଗତି' ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡ଼େ ଯେ, ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟ ଶରଣାଗତି ଭଳି ନୁହେଁ।

ସା ମୁଖ୍ଯେତରାପେକ୍ଷିତତ୍ଵାତ୍

ଏହା ପ୍ରଧାନ, କାରଣ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।

ପ୍ରକରଣାଚ୍ଚ

ଏହି ବିଷୟର ଆଲୋଚନା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ।

ଦର୍ଶନଫ଼ଲମିତି ଚେନ୍ନ ତେନ ଵ୍ଯଵଧାନାତ୍

ଏହାକୁ ଦର୍ଶନର ଫଳ ବୋଲି କୁହିଲେ ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏଠାରେ ଅନ୍ତରାଲ ଅଛି।

ଦୃଷ୍ଟତ୍ଵାଚ୍ଚ

ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଜଣାପଡ଼େ।

ଅତ ଏଵ ତଦଭାଵାଦ୍ବଲ୍ଲଵୀନାମ୍

ଏହି କାରଣରୁ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭାବ ନଥିଲା।

ଭକ୍ତ୍ଯା ଜାନାତୀତି ଚେନ୍ନାଭିଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯା ସାହାଯ୍ଯାତ୍

ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହା ପରିଚୟ ଦ୍ୱାରା ସହଯୋଗ ପାଏ।

ପ୍ରାଗୁକ୍ତଂ ଚ

ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

ଏତେନ ଵିକଲ୍ପୋଽପି ପ୍ରଯୁକ୍ତ:

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ସମାଧାନ ହୁଏ।

ଦେଵଭକ୍ତିରିତରସ୍ମିନ୍ ସାହଚର୍ଯାତ୍

ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।

ଯୋଗସ୍ତୂଭଯାର୍ଥମପେକ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରଯାଜଵତ୍

ଯୋଗ ଦୁଇଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ହୁଏ, କାରଣ ଏହାକୁ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ନିବେଦନରେ ହୁଏ।

ଗୌଣ୍ଯା ତୁ ସମାଧିସିଦ୍ଧି:

ତଥାପି ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନର ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।

ହେଯା ରାଗତ୍ଵାଦିତି ଚେନ୍ନୋତ୍ତମାସ୍ପଦତ୍ଵାତ୍ ସଙ୍ଗଵତ୍

ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'ଆସକ୍ତି ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍', ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଧାର, ସଙ୍ଗ ଭଳି।

ତଦେଵ କର୍ମିଜ୍ଞାନଯୋଗିଭ୍ଯ ଆଧିକ୍ଯଶବ୍ଦାତ୍

ଏହି ଶବ୍ଦର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ରେଷ୍ଠତା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଏହା କର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲିନ ଥିବାମାନେଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ପ୍ରଶ୍ନନିରୂପଣାଭ୍ଯାମାଧିକ୍ଯସିଦ୍ଧେ:

ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ସ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ।

ନୈଵ ଶ୍ରଦ୍ଧା ତୁ ସାଧାରଣ୍ଯାତ୍

କିନ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସାଧାରଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଥାଏ।

ତସ୍ଯାଂ ତତ୍ତ୍ଵେ ଚାନଵସ୍ଥାନାତ୍

ଏହାର ସତ୍ୟତାରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ।

ବ୍ରହ୍ମକାଣ୍ଡଂ ତୁ ଭକ୍ତୌ ତସ୍ଯାନୁଜ୍ଞାନାଯ ସାମାନ୍ଯାତ୍

ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟକ ଅଂଶ ଭକ୍ତିରେ, ଏହାର ସାଧାରଣତା ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ପାଇଁ।

ବୁଦ୍ଧିହେତୁପ୍ରଵୃତ୍ତିରାଵିଶୁଦ୍ଧେରଵଘାତଵତ୍

ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଶୁଦ୍ଧତା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅବରୋଧ ଦୂର କରିବା ପରି।

ତଦଙ୍ଗାନାଂ ଚ

ଏହାର ସହାୟ ଉପାୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।

ତାମୈଶ୍ଵର୍ଯପରାଂ କାଶ୍ଯପ: ପରତ୍ଵାତ୍

କାଶ୍ୟପଙ୍କ ମତରେ, ଏହା ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତୁ ଉପରେ।

ଆତ୍ମୈକପରାଂ ବାଦରାଯଣ:

ବାଦରାୟଣଙ୍କ ମତରେ, ଏହା କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।