ଏହି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଶ୍ରୁତିବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଓ ଅନୁଭୂତିମୟ କଥାରେ ଏପରି ଭାବେ କୁହାଯାଏ: ଏକତ୍ୱ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ସମ୍ପୃକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଜଣାଯାଏ, ତାହା କଦାପି ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ଏହାର ପବିତ୍ରତାକୁ ଲୋକିକ ଚିହ୍ନରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ। ସମ୍ମାନ, ଆଦର, ସ୍ନେହ, ଶତୃତାର ଅଭାବ, ସନ୍ଦେହ, ଖ୍ୟାତି, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ପରିଚୟ, ଭକ୍ତି, ଅର୍ପଣ ଓ ଏପରି ସମସ୍ତ ଭାବନା, ଏହା ସହିତ ବିରୋଧ ଓ ତାଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଭାବ ଏପରି ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟ ଉପସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମର ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଠାରେ 'ଅଜନ୍ମା' ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ଏହି ଅର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହା ଦିବ୍ୟ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହାର ପ୍ରଧାନ ଗୁଣ ହେଉଛି କରୁଣା। ଏହା ଜୀବନ୍ତ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକାଶିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକୃତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ। ଜୁଆ ଓ ରାଜାଙ୍କ ସେବା ନିଷିଦ୍ଧ ଥିବାରୁ ଏହି ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ। ଯଦି ବାସୁଦେବରେ ଏହା ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତେବେ ସେଠାରେ କୌଣସି କର୍ମ ନୁହେଁ, କେବଳ ଅକ୍ରିୟା। ପରିଚୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଜଣାଯାଏ। ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ। ଏପରି ଭାବରେ ଯେଉଁମାନେ ସୁସ୍ଥିତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ। ପୂଜାର ଉପସମାପନରେ ଭକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଉତ୍ତମର ଦ୍ୱିତୀୟ ହୁଏ, କାରଣ ଏହା ତାହାର କାରଣ। ଅନ୍ୟମାନେ, ରାଗ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟମ ବର୍ଗର; ତେବେ ପୂଜାର ଆରମ୍ଭରେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଅଂଶିକ। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପବିତ୍ରତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି, ସେଠାରେ କିଛି ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କେହି କୁହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜୈମିନି କହନ୍ତି—ଏହା ଏପରି ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ସମ୍ଭବ। ଏଠାରେ ଉପଚାର ବିଧି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୁଏ, ଘରେ ଯେମିତି କିଛି କାମ କରାଯାଏ। ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏକ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ତେବେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଅର୍ପଣ ବାନ୍ଧନା ନୁହେଁ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଏ। ଧ୍ୟାନର ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉପକୃତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ। ସେଇ ବଳି ପୂଜା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ନୁହେଁ। ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଅର୍ପଣର ଜଳ ଏକ, ଯଦି ସମ୍ପୃକ୍ତି ନଥାଏ। ନିଜେ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରେ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। ତ୍ରୁଟି ହେଲେ, କାରଣ ଓ ଗୁଣ ଭାବି ବିଚାର କରାଯାଏ। ପତ୍ର ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦାନ, ଯଦି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ତେବେ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଥାଏ। ଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳରେ ପରିଣତି ହୁଏ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୃତୀୟ ଗୁଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ପ୍ରଶଂସା ଓ ସମ୍ପର୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ। ଏହି ଶକ୍ତି ବାୟୁ ପରି ଭିତର ଓ ବାହାର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି ରହିଛି। ସ୍ମରଣ, ସ୍ତୁତି ଓ କଥାଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃଖରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ କାମ କରେ। ଯଦି କୁହାଯାଏ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏନି, ତେବେ ବି ବିଚ୍ଳିତି ନାହିଁ; କାରଣ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଦେଖାଯାଏ। ଭକ୍ତିର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜିନିଷ ହରାଇଯିବାରୁ ବଡ଼ ବାଧା ଆସେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରହିନଥାଏ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଶୁ ପରି। ଯେଉଁଠାରେ ଅପରାଧ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୁଏ, ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ଯେପରି। ଏହି ପରି, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଶାରେ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଲୋକ ଅଛି। କାରଣ ଏଠାରେ ଏକ ଅନୁକ୍ରମିକ ପଥ ସମ୍ଭବ।