ଏକ ସମୟର କଥା, ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ଋଷି ତାଙ୍କ ଗଭୀର ଚିନ୍ତନରେ ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଯେ, ପରମେଶ୍ୱର ଦୁଇଟି ଦିଗରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ—ଏହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତି ଓ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, “ଏହା ସମତା ନଥିବାରୁ ସ୍ଥାପିତ ନୁହେଁ।” ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଜ୍ଞାନରେ ଯେପରି ଭିନ୍ନତା ରହିଛି, ସେପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଅଛି।” ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଲେଶଗ୍ରସ୍ତ ଅବସ୍ଥା ଥାଏ, ସେଠି ପରମତ୍ତ୍ୱ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେଠି ତୁରନ୍ତ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, “ଏହା ଏକ ଶାସନଶକ୍ତି ମାତ୍ର।” ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ କହିଲେ, “ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ଶକ୍ତି ସ୍ୱଭାବତଃ ଅଛି।” ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ପରମ ଶାସନଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅସିମ ଶକ୍ତି ଅଟୁଟ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। କିଛି ଲୋକ ପଚାରିଲେ, “ତେବେ ସବୁ କି ମିଥ୍ୟା?” ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: “ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଚେତନାର ଅନନ୍ତତା ଅଛି।” ଅନ୍ୟ ଜୀବର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣ ଥିବାରୁ ପରମେଶ୍ୱରର ମୂଳ ଅବସ୍ଥା କେବେ ରୂପାନ୍ତର ହୁଏ ନାହିଁ; ଚେତନା ତାହାର ନିଜ ରୂପରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହେ। ଏହି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଏକ ଘରର ଭିତିପ୍ରସ୍ତର ପରି ମଜବୁତ ଆଧାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଜ୍ଞାତା ଓ ଜ୍ଞେୟ, ଏହି ଦୁଇ ଏକାସାଥି ଅଛନ୍ତି; ଏହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କ ଏକତା ଓ ବିଚ୍ଛେଦ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୃକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଜଣାଯାଏ, ସେଠି ସତ୍ୟ ଅଛି, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ତାଙ୍କର ପବିତ୍ରତା ଏହି ଲୋକର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ। ଲୋକମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ଆଦର, ପ୍ରେମ, ଶତ୍ରୁତା ଅଭାବ, ସନ୍ଦେହ, ଖ୍ୟାତି, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପରିଚୟ, ଭକ୍ତି, ଉପହାର ଓ ଏପରି ସମସ୍ତ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ବିରୋଧ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଭାବ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ଆସେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ନକାରାତ୍ମକ ଭାବ ଏପରି ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଉପସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଲାଗୁ ହୁଏ। ପରମେଶ୍ୱର ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଜ୍ଞାତା; ଏହି କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ସ୍ୱଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଗୁଣ। ପ୍ରଭୁ ଜୀବନ୍ତ, ତେଣୁ ସେ ଅନ୍ୟ ଉପାଧିରେ ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରେ ଜୁଆ ଓ ରାଜସେବା ନିଷିଦ୍ଧ। ଯଦି କେହି କହିବେ, “ଏହି ଶକ୍ତି ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି,” ତେବେ ଏହା କେବଳ କ୍ରିୟାଶୂନ୍ୟ ଭାବେ ଅଛି। ପରିଚୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ବୃଷ୍ଣିମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶକ୍ତି ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ। ଏପରି ଭାବେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ଥିର ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି, ପୂଜାର ଉପସମ୍ହାର ଦ୍ୱାରା, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ମାନାଯାଏ, କାରଣ ସେଇ ଏହି ସବୁର କାରଣ। ଅନ୍ୟମାନେ ରାଗ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ ଥିବାରୁ ଏହି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର ଥାଏ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି; ପୂଜାର ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଥାଏ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆରମ୍ଭରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ। କିଛି ଲୋକ ମନେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧିକ ଫଳ ଦେଇପାରିବେ, କାରଣ ସେଠାରେ ପ୍ରଧାନ ସଂଯୋଗ ଅଛି। ଏଠି ଜୈମିନି କହିଛନ୍ତି, “ଏହି ଭାବ ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସମ୍ଭବ।” ଘରେ ଯେପରି ଉପଚାର ଅନୁପାତିକ ଭାବେ ହୁଏ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ଉପଚାର ଲାଗୁ ହୁଏ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିବା ଏକ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଅର୍ପଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଏ। ଧ୍ୟାନ ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉପକୃତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ। ପ୍ରଧାନ ବଳି ପୂଜା ପାଇଁ ଅନ୍ୟମାନେ ଏପରି ନୁହେଁ। ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ପାଣି ଓ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପାଣି, ଯଦି ଏକ ହୋଇଯାଏ ତେବେ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ। ନିଜେ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେଠି ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ। ଯଦି କୌଣସି ଦୋଷ ଘଟେ, ତେବେ କାରଣ ଓ ଗୁଣ ଭିତ୍ତିକରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ। ପତ୍ର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଦାନ, ଯଦି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନ ଥାଏ, ତେବେ ସେଠି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଥାଏ। ଏଭଳି ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତି ଓ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପରମତ୍ତ୍ୱ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା ଓ ଭକ୍ତି ଉପାସନାର ଉଚିତ ମାର୍ଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।