ଏଉଁ ଅବସରରେ ଭକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅନ୍ୱେଷଣ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହା ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସକ୍ତି। ଏହି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଜଣେ ତା’ରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି, ସେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି—ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଦେଇଛି। ଯଦି କେହି କହିବେ ଯେ ଏହା ଜ୍ଞାନ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ରଖିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତା’ରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ଭକ୍ତିର କମି ହୋଇଯିବାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଆସକ୍ତି ଘୃଣାର ବିପରୀତ ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଏବଂ 'ରୁଚି' ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହା କୌଣସି କର୍ମ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା କରିବା ଉଚିତ କାମର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ, ଯେପରି ଜ୍ଞାନରେ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହାର ଫଳ ସମାପ୍ତ ନୁହେଁ, ଅନନ୍ତ। ଏହିପରି, 'ଶରଣାଗତି' ଶବ୍ଦର କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ସାଧାରଣ ଶରଣାଗତିର ଭଳି ନୁହେଁ। ଏହା ପ୍ରଧାନ, କାରଣ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଭକ୍ତି ନିମିତ୍ତ ହେଉଛି। ଯଦି କହିଯିବ ଯେ ଦୃଷ୍ଟିର ଫଳ ଭକ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଦୁଇଟିରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅନ୍ତରାଳ ଅଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଭକ୍ତି ଗୋପିମାନେ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ। ଯଦି କହିଯିବ ଯେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହା ପରିଚୟ ଦ୍ୱାରା ସହଯୋଗିତା କରେ। ଏହିପରି ଆଗରୁ କହାଯାଇଛି। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ମିଳିଯାଏ। ଅନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଦେବତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଯୋଗ ଦୁଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ହୁଏ, କାରଣ ଏହାକୁ ଏଭଳି ମନାଯାଏ, ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଦାନର ଭଳି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା, ଏକାଗ୍ରତାର ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦି କହାଯିବ ଯେ ଆସକ୍ତିର କାରଣରୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଧାର, ସାଙ୍ଗର ଭଳି। ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦର୍ଶାଏ, କାରଣ ଏହା କର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଯୋଗରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ଠାରୁ ଉପରେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଅନ୍ୱେଷଣ ଏବଂ ନିର୍ଣୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ। ଏହାର ସତ୍ୟତାରେ କୌଣସି ଅନ୍ତିମତା ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟକ ଅଂଶ, ଭକ୍ତିରେ ବିଶ୍ୱସନିୟତା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି, କାରଣ ଏହା ସାଧାରଣ। ଶୁଦ୍ଧତା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ବିବେକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ବାଧା ଦୂର କରିବାର ଭଳି। ଏହାର ଉପାଧିଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। କାଶ୍ୟପ ମନେ କରନ୍ତି ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶୈଳୀ ଶକ୍ତିରେ, କାରଣ ଏହା ଉତ୍ତରତାରେ। ବାଦରାୟଣ ମନେ କରନ୍ତି ଏହା ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ମନେ କରନ୍ତି ଏହା ଦୁଇଟି ଉପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, କାରଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତି ଏବଂ ବିବେକ। ଯଦି କହାଯିବ ଯେ ଅସମାନତାର କାରଣରୁ ଏହା ସ୍ଥିତି ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଜ୍ଞାନର ଭଳି ଏହାର ବିଶିଷ୍ଟତା ଅଛି। କଷ୍ଟପୀଡିତ ଲୋକ ଉତ୍ତମ ହେବେ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁରନ୍ତ ପରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟତା ଦେଖାଯାଏ। ଯଦି କହାଯିବ ଯେ ଏହା ଭଗବତ୍-ଶକ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହା ସ୍ୱଭାବରୁ। ଅବିରୋଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବତ୍-ଶକ୍ତି ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ; ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏହା ନୁହେଁ। ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିବ ଯେ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ହେବାକୁ କାହିଁକି ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଚିତ୍ତର ଅନନ୍ତତା ଅଛି। ଅନ୍ୟ ସ୍ୱଭାବରୁ ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭକ୍ତିରେ କୌଣସି ରୂପାନ୍ତର ନାହିଁ, ଚେତନା ନିଜ ଉପାଧିରେ ଅବିରତ ରହିଥାଏ। ଏହି ଭକ୍ତିର ଆଧାର ଘରର ଭିତିର ଭଳି। ପରସ୍ପର ନିର୍ଭରତା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ଅଛି। ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଜ୍ଞାତ ବାହାରେ ତୃତୀୟ କିଛି ନାହିଁ।