शाण्डिल्यभक्तिसूत्रम्

अत्राङ्गप्रयोगाणां यथाकालसम्भवो गृहादिवत्

इथे, अंगभूत कृती योग्य वेळी करता येतात, जसे घरगुती व्यवहारात असते.

ईश्वरतुष्टेरेकोऽपि बली

ईश्वराची कृपा मिळावी म्हणून एकच कृती जरी केली, तरी ती प्रभावी ठरते.

अबन्धोऽर्पणस्य मुखम्

अर्पण केल्याने बंधन येत नाही; ते एक प्रवेशद्वार आहे.

ध्याननियमस्तु दृष्टसौकर्यात्

ध्यानाचा नियम हा सोयीचा असल्यामुळे स्वीकारला जातो.

तद्यजि: पूजयामितरेषां नैवम्

त्या यज्ञासाठी पूजा आवश्यक आहे; इतरांसाठी तसे नाही.

पादोदकं तु पाद्यमव्याप्ते:

पाय धुण्याचे पाणी, जेव्हा ते पूर्णपणे वापरले नाही, तेव्हा तेच पाद्य म्हणून वापरता येते.

स्वयमर्पितं ग्राह्यमविशेषात्

स्वतः अर्पण केलेले कोणतेही, भेद न करता स्वीकारता येते.

निमित्तगुणाव्यपेक्षणादपरधेषु व्यवस्था

दोष घडल्यास, कारण आणि गुण लक्षात घेऊन निर्णय घेतला जातो.

पत्रादेर्दानमत्यथा हि वैशिष्ट्यम्

पान वगैरे देणे, जर ठरवलेले नसेल, तरी त्याला विशेष महत्त्व असते.

सुकृतजत्वात् परहेतुभावाच्च क्रियासु श्रेयस्य:

सत्कर्मातून जन्मलेले आणि दुसऱ्याच्या हितासाठी असलेले, अशा कृतींमुळे श्रेष्ठ कल्याण होते.

गौणं त्रैविध्यमितरेण स्तुत्यर्थत्वात् साहचर्यम्

इतरांसाठी गौण त्रैविध्य हे स्तुतीच्या हेतूने आणि संगतीमुळे असते.

बहिरन्तरस्थमुभयमवेष्टिसववत्

हे सर्व बाहेर आणि आत सर्वत्र व्यापते, जणू काही वारा सगळीकडे पसरतो तसं.

स्मृतिकीर्त्यो: कथादेश्चार्तौ प्रायश्चित्तभावात्

आठवण, कीर्ती आणि कथा या दुःखाच्या वेळी प्रायश्चित्त म्हणून उपयोगी पडतात.

भूयसामननुष्ठितिरिति चेदाप्रयाणमुपसंहारान्महत्स्वपि

जर असं म्हटलं की बहुतांश वेळा आचरण होत नाही, तरीही महान लोकांमध्येही शेवटी निवृत्ती होते, त्यामुळे काही हरकत नाही.

लब्ध्वपि भक्ताधिकारे महत्क्षेपकमपरसर्वहानात्

भक्तीचं अधिकार मिळाल्यावरही, इतर सर्व गोष्टी गमावल्यामुळे मोठं अडथळा येतो.

तत्स्थानत्वादनन्यधर्म: खले बालीवत्

त्या स्थितीत स्थिर राहिल्यामुळे दुसरं कोणतंही कर्तव्य राहत नाही, जसं वाईटांमध्ये एखादं निरागस मूल असतं.

आनिन्द्ययोन्यधिक्रियते पारम्पर्यात् सामान्यवत्

दोष नसल्यामुळे, दुसऱ्याला वारसाहक्काने नेमलं जातं, जसं सर्वसाधारणपणे होतं.

अतो ह्यविपक्वभावानामपि तल्लोके

म्हणूनच, ज्यांची अवस्था पूर्णपणे परिपक्व नाही त्यांच्यासाठीही तो लोक (जग) आहे.

क्रमैकगत्युपपत्तेस्तु

एकाच सलग मार्गाची शक्यता असल्यामुळे.

उत्क्रान्तिस्मृतिवाक्यशेषाच्च

उत्क्रांती आणि आठवणीविषयी शास्त्रवचनांच्या उरलेल्या भागामुळे.

महापातकिनां त्वार्तौ

पण मोठ्या पापी लोकांसाठी, दुःखाच्या वेळी—

सैकान्तभावो गीतार्थप्रत्यभिज्ञानात्

गीतार्थाची ओळख पटल्यामुळे एकनिष्ठ अवस्था मिळते.

परां कृत्वैव सर्वेषां तथा ह्याह

सर्वांसाठी ते श्रेष्ठ ठरवल्यावरच, कारण असंच सांगितलं आहे.

भजनीयेनाद्वितीयमिदं कृत्स्नस्य तत्स्वरूपत्वात्

हेच अद्वितीय असल्यामुळे उपास्य आहे, कारण हेच सर्वाचं खऱ्या स्वरूप आहे.

तच्छक्तिर्माया जडसामान्यात्

त्याची शक्ती म्हणजे माया, कारण ती जड स्वरूपाची आहे.

व्यापकत्वाद्व्याप्यानाम्

कारण ती व्यापली गेलेल्यांनाही व्यापते.

न प्राणिबुद्धिभ्योऽसम्भवात्

हे जीव किंवा बुध्दीपासून होत नाही, कारण ते अशक्य आहे.

निर्मायोच्चावचं श्रुतीश्च निर्मिमीते पितृवत्

तो मायाशून्य वरच्या आणि खालच्या श्रुती निर्माण करतो, जसं वडील आपल्या मुलांसाठी करतात.

मिश्रोपदेशान्नेति चेन्न स्वल्पत्वात्

जर असं म्हटलं की उपदेश मिसळलेले आहेत, तर तसं नाही, कारण ते फार थोडे आहेत.