शाण्डिल्यभक्तिसूत्रम्

तदेव कर्मिज्ञानयोगिभ्य आधिक्यशब्दात्

कारण श्रेष्ठत्व दर्शवणाऱ्या शब्दामुळे, हे कर्म, ज्ञान आणि योग यांना मागे टाकतं.

प्रश्ननिरूपणाभ्यामाधिक्यसिद्धे:

प्रश्न आणि निश्चिती या दोन्हीमुळे श्रेष्ठत्व सिद्ध होतं.

नैव श्रद्धा तु साधारण्यात्

पण श्रद्धा नाही, कारण ती सर्वत्र सामान्य आहे.

तस्यां तत्त्वे चानवस्थानात्

आणि तिच्या सत्यात ठामपणा नाही.

ब्रह्मकाण्डं तु भक्तौ तस्यानुज्ञानाय सामान्यात्

परंतु ब्रह्मविषयक भाग भक्तीत, त्याला परवानगी देण्यासाठी आहे, कारण तो सर्वसाधारण आहे.

बुद्धिहेतुप्रवृत्तिराविशुद्धेरवघातवत्

शुद्धतेमुळे बुद्धीच्या कारणाने जे कृत्य होतं, ते अडथळे दूर करण्यासारखं आहे.

तदङ्गानां च

आणि त्याच्या अंगभूत गोष्टींचंही तसंच आहे.

तामैश्वर्यपरां काश्यप: परत्वात्

काश्यप म्हणतो की, ती ऐश्वर्यात श्रेष्ठ आहे, कारण ती सर्वांपेक्षा वेगळी आहे.

आत्मैकपरां बादरायण:

बादरायण म्हणतो की, ती आत्म्यातच श्रेष्ठ आहे.

उभयपरां शाण्डिल्य: शब्दोपपत्तिभ्याम्

शांडिल्य म्हणतो की, ती दोन्हींत श्रेष्ठ आहे, कारण शास्त्रवचन आणि तर्क या दोन्हीमुळे.

वैषम्यादसिद्धमिति चेन्नाभिज्ञानवदवैशिष्ट्यात्

जर कोणी म्हणालं, 'हे विषमतेमुळे सिद्ध होत नाही,' तर तसं नाही, कारण ज्ञानासारखीच त्यात वैशिष्ट्य आहे.

न च क्लिष्ट: पर: स्यादनन्तरं विशेषात्

आणि दुःखी व्यक्ती श्रेष्ठ ठरणार नाही, कारण लगेचच फरक दिसून येतो.

ऐश्वर्यं तथेति चेन्न स्वाभाव्यात्

जर कोणी म्हणालं, 'तेच ऐश्वर्य आहे,' तर तसं नाही, कारण ते त्याचं स्वाभाविक स्वरूप आहे.

अप्रतिषिद्धं परैश्वर्यं तद्भावाच्च नैवमितरेषाम्

अन्य कुणालाही न रोखता येणारे सर्वोच्च ऐश्वर्य त्याच्या अस्तित्वामुळे शक्य आहे; इतरांना तसं नाही.

सर्वानृते किमिति चेन्नैवं बुद्ध्यानन्त्यात्

जर विचारलं, 'मग सर्वच असत्य का नाही?' तर तसं नाही, कारण बुद्धीचं अनंतपण आहे.

प्रकृत्यन्तरालादवैकार्यं चित्सत्त्वेनानुवर्तमानात्

इतर स्वभावांपासून वेगळेपणामुळे, चैतन्य आपल्या मूळ स्वरूपातच राहते, त्यात कोणताही बदल होत नाही.

तत्प्रतिष्ठा गृहपीठवत्

त्याचा पाया घराच्या पायासारखा असतो.

मिथोऽपेक्षणादुभयम्

एकमेकांवर अवलंबून असल्यामुळे दोन्हीही अस्तित्वात आहेत.

चेत्यचितोर्न तृतीयम्

जाणणारा आणि जाणलेले यांच्यापलीकडे तिसरे काही नाही.

युक्तौ च सम्परायात्

एकत्र येताना, संक्रमणातून ते घडते.

शक्तित्वान्नानृतं वेद्यम्

त्याच्या सामर्थ्यामुळे जे ज्ञात होते ते खोटे नसते.

तत्परिशुद्धिश्च गम्या लोकवल्लिङ्गेभ्य:

त्याची शुद्धता जगातल्या चिन्हांवरून ओळखता येते.

सम्मानबहुमानप्रीतिविरहेतरविचिकित्सामहिमख्यातितदर्थप्राणस्थानतदीयतासर्वतद् भावा प्रातिकूल्यादीनि च स्मरणेभ्यो बाहुल्यात्

आदर, सन्मान, प्रेम, वैरभावाचा अभाव, शंका, कीर्ती, हेतूची जाणीव, भक्ती, अर्पण, आणि अशी सर्व स्थिती, तसेच विरोध इत्यादी, आठवणीत वारंवार येतात.

द्वेषादयस्तु नैवम्

पण द्वेष वगैरे गोष्टी मात्र अशा वारंवार आठवत नाहीत.

यद्वाक्यशेषात् प्रादुर्भावेष्वपि सा

वाक्याच्या उरलेल्या भागावरून, प्रकट झालेल्यांमध्येही हेच खरे आहे.

जन्मकर्मविदश्चाजन्मशब्दात्

जन्म आणि कर्म जाणणाऱ्याला 'अजन्म' या शब्दामुळे हे कळते.

तच्च दिव्यं स्वशक्तिमात्रोद्भवात्

आणि ते दिव्य आहे, कारण ते फक्त स्वतःच्या शक्तीने प्रकट होते.

मुख्यं तस्य हि कारुण्यम्

त्याची मुख्य खूण म्हणजे करुणा.

प्राणित्वान्न विभूतिषु

ते जिवंत असल्यामुळे, केवळ विभूतींमध्ये नाही.