अथातो भक्तिजिज्ञासा
आता भक्तीची चौकशी करावी.
सा परानुरक्तिरीश्वरे
ती म्हणजे परमेश्वरावरची अत्यंत प्रेमळ आसक्ती आहे.
तत्संस्थस्यामृतत्वोपदेशात्
कारण, त्या स्थितीत असणाऱ्याला अमरत्व मिळते असे शिकवले आहे.
ज्ञानमिति चेन्न द्विषतोऽपि ज्ञानस्य तदसंस्थिते:
हे केवळ ज्ञान आहे असे म्हणाल, तर तसे नाही; कारण द्वेष करणाऱ्यांनाही ज्ञान असते, पण त्या स्थितीत ते नसतात.
तयोपक्षयाच्च
आणि त्याच्या क्षयामुळेही.
द्वेषप्रतिपक्षभावाद्रसशब्दाच्च राग:
द्वेषाचा विरोध असणे आणि 'रस' या शब्दामुळेही आसक्ती निर्माण होते.
न क्रिया कृत्यनपेक्षणाज्ज्ञानवत्
ही कृती नाही, कारण ज्ञानासारखे यात काही करावे लागते असे नाही.
अत एव फ़लानन्त्यम्
म्हणूनच, तिचे फळ अनंत आहे.
तद्वत: प्रपत्तिशब्दाच्च न ज्ञानमितरप्रपत्तिवत्
त्याचप्रमाणे, 'शरणागती' या शब्दामुळे ज्ञान हे इतर शरणागतीसारखे नाही.
सा मुख्येतरापेक्षितत्वात्
ती मुख्य आहे, कारण इतर सर्व तिच्यावर अवलंबून आहेत.
प्रकरणाच्च
आणि संदर्भामुळेही.
दर्शनफ़लमिति चेन्न तेन व्यवधानात्
हे केवळ दर्शनाचे फळ आहे असे म्हणाल, तर तसे नाही; कारण त्यात अंतर आहे.
दृष्टत्वाच्च
आणि ते प्रत्यक्ष दिसते म्हणूनही.
अत एव तदभावाद्बल्लवीनाम्
म्हणूनच, गवळणींमध्ये ते नसल्यामुळे.
भक्त्या जानातीति चेन्नाभिज्ञप्त्या साहाय्यात्
भक्तीमुळे कळते असे म्हणाल, तर तसे नाही; कारण ओळखण्याची मदत लागते.
प्रागुक्तं च
आणि हे आधी सांगितले आहे.
एतेन विकल्पोऽपि प्रयुक्त:
यामुळे, पर्यायाचाही उल्लेख झाला.
देवभक्तिरितरस्मिन् साहचर्यात्
देवतांवरील भक्ती ही इतर प्रसंगी संगतीमुळे होते.
योगस्तूभयार्थमपेक्षणात् प्रयाजवत्
योग दोन्ही कारणांसाठी आहे, कारण त्याला तसं मानलं जातं, जसं यज्ञाच्या पूर्वसंकल्पना असतात.
गौण्या तु समाधिसिद्धि:
मात्र गौण मार्गाने एकाग्रतेत सिद्धी मिळते.
हेया रागत्वादिति चेन्नोत्तमास्पदत्वात् सङ्गवत्
जर कोणी म्हणालं, 'हे आसक्तीमुळे टाकावं,' तर तसं नाही, कारण हे सर्वश्रेष्ठ आधार आहे, जसं संगती असते.
तदेव कर्मिज्ञानयोगिभ्य आधिक्यशब्दात्
कारण श्रेष्ठत्व दर्शवणाऱ्या शब्दामुळे, हे कर्म, ज्ञान आणि योग यांना मागे टाकतं.
प्रश्ननिरूपणाभ्यामाधिक्यसिद्धे:
प्रश्न आणि निश्चिती या दोन्हीमुळे श्रेष्ठत्व सिद्ध होतं.
नैव श्रद्धा तु साधारण्यात्
पण श्रद्धा नाही, कारण ती सर्वत्र सामान्य आहे.
तस्यां तत्त्वे चानवस्थानात्
आणि तिच्या सत्यात ठामपणा नाही.
ब्रह्मकाण्डं तु भक्तौ तस्यानुज्ञानाय सामान्यात्
परंतु ब्रह्मविषयक भाग भक्तीत, त्याला परवानगी देण्यासाठी आहे, कारण तो सर्वसाधारण आहे.
बुद्धिहेतुप्रवृत्तिराविशुद्धेरवघातवत्
शुद्धतेमुळे बुद्धीच्या कारणाने जे कृत्य होतं, ते अडथळे दूर करण्यासारखं आहे.
तदङ्गानां च
आणि त्याच्या अंगभूत गोष्टींचंही तसंच आहे.
तामैश्वर्यपरां काश्यप: परत्वात्
काश्यप म्हणतो की, ती ऐश्वर्यात श्रेष्ठ आहे, कारण ती सर्वांपेक्षा वेगळी आहे.
आत्मैकपरां बादरायण:
बादरायण म्हणतो की, ती आत्म्यातच श्रेष्ठ आहे.