ശാണ്ഡില്യഭക്തിസൂത്രമ്

തദേവ കര്മിജ്ഞാനയോഗിഭ്യ ആധിക്യശബ്ദാത്

കർമ്മം, ജ്ഞാനം, യോഗം എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരെക്കാൾ അതിന് മേല്പ്പറയുന്നതെന്നു വ്യക്തമാക്കുന്ന വാക്ക് കൊണ്ടു അതിന് മേൽക്കൈയുണ്ട്.

പ്രശ്നനിരൂപണാഭ്യാമാധിക്യസിദ്ധേ:

ചോദ്യവും നിർണയവും കൊണ്ടാണ് അതിന്റെ മേൽക്കൈ ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നത്.

നൈവ ശ്രദ്ധാ തു സാധാരണ്യാത്

വിശ്വാസം മാത്രമല്ല, കാരണം അതൊക്കെക്കും പൊതുവായതാണ്.

തസ്യാം തത്ത്വേ ചാനവസ്ഥാനാത്

അതിനുള്ള യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒരിക്കലും അന്തിമത്വം ഇല്ല.

ബ്രഹ്മകാണ്ഡം തു ഭക്തൌ തസ്യാനുജ്ഞാനായ സാമാന്യാത്

ബ്രഹ്മവിഷയമായ ഭാഗം ഭക്തിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്, അതിന് അനുമതി നൽകുന്നതിനും പൊതുവായതായതിനാലുമാണ്.

ബുദ്ധിഹേതുപ്രവൃത്തിരാവിശുദ്ധേരവഘാതവത്

ശുദ്ധിയാൽ ബുദ്ധി കാരണം ഉണ്ടാകുന്ന പ്രവൃത്തി, തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നതുപോലെയാണ്.

തദങ്ഗാനാം ച

അതിന്റെ ഉപാധികളുടെയും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.

താമൈശ്വര്യപരാം കാശ്യപ: പരത്വാത്

കാശ്യപൻ പറയുന്നു അതാണ് പരമമായ ഐശ്വര്യം, അതിന്റെ അതീതത്വം കാരണം.

ആത്മൈകപരാം ബാദരായണ:

ബാദരായണൻ പറയുന്നു അതാണ് ആത്മാവിൽ മാത്രം പരമം.

ഉഭയപരാം ശാണ്ഡില്യ: ശബ്ദോപപത്തിഭ്യാമ്

ശാണ്ഡില്യൻ പറയുന്നു ഇരുവിലും പരമം, ശാസ്ത്രവാക്യവും യുക്തിയും കൊണ്ടാണ്.

വൈഷമ്യാദസിദ്ധമിതി ചേന്നാഭിജ്ഞാനവദവൈശിഷ്ട്യാത്

വ്യത്യാസം കൊണ്ടു സിദ്ധിക്കില്ല എന്നു ചോദിച്ചാൽ, അങ്ങനെ അല്ല; ജ്ഞാനത്തിൽ ഉള്ള പ്രത്യേകതപോലെ തന്നെ അതിനും വ്യത്യാസമുണ്ട്.

ന ച ക്ലിഷ്ട: പര: സ്യാദനന്തരം വിശേഷാത്

കഷ്ടപ്പെടുന്നവൻ പരമൻ ആകില്ല, കാരണം ഉടൻതന്നെ അവിടെയൊരു വ്യത്യാസം കാണാം.

ഐശ്വര്യം തഥേതി ചേന്ന സ്വാഭാവ്യാത്

ഐശ്വര്യം തന്നെയാണെന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അതുമല്ല; കാരണം അതു സ്വഭാവപരമായതാണ്.

അപ്രതിഷിദ്ധം പരൈശ്വര്യം തദ്ഭാവാച്ച നൈവമിതരേഷാമ്

തടസ്സമില്ലാത്ത പരമ ഐശ്വര്യം അതിനുണ്ടാകാം, അതിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടാണ്; മറ്റുള്ളവർക്കു അങ്ങനെ അല്ല.

സര്വാനൃതേ കിമിതി ചേന്നൈവം ബുദ്ധ്യാനന്ത്യാത്

എല്ലാം അസത്യമായാൽ എന്ത്? എന്നു ചോദിച്ചാൽ, അങ്ങനെ അല്ല; കാരണം ബുദ്ധിയുടെ അനന്തതയുണ്ട്.

പ്രകൃത്യന്തരാലാദവൈകാര്യം ചിത്സത്ത്വേനാനുവര്തമാനാത്

മറ്റു സ്വഭാവങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ് മാറ്റമില്ലാത്തത്; ബോധം അതിന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.

തത്പ്രതിഷ്ഠാ ഗൃഹപീഠവത്

അത് ഒരു വീടിന്റെ അടിസ്ഥാനം പോലെയാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനമുണ്ട്.

മിഥോഽപേക്ഷണാദുഭയമ്

പരസ്പര ആശ്രയത്വം കൊണ്ടാണ് ഇരുവരും നിലനിൽക്കുന്നത്.

ചേത്യചിതോര്ന തൃതീയമ്

അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവയും ഒഴികെ മൂന്നാമത്തൊന്നുമില്ല.

യുക്തൌ ച സമ്പരായാത്

സംയോജനത്തിൽ മാറ്റം വരുമ്പോൾ അതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

ശക്തിത്വാന്നാനൃതം വേദ്യമ്

അതിനുള്ള ശക്തി കൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് അസത്യമായിട്ടില്ലാത്തത്.

തത്പരിശുദ്ധിശ്ച ഗമ്യാ ലോകവല്ലിങ്ഗേഭ്യ:

ലോകത്തിലെ ലക്ഷണങ്ങളിൽനിന്നാണ് അതിന്റെ വിശുദ്ധി മനസ്സിലാക്കുന്നത്.

സമ്മാനബഹുമാനപ്രീതിവിരഹേതരവിചികിത്സാമഹിമഖ്യാതിതദര്ഥപ്രാണസ്ഥാനതദീയതാസര്വതദ് ഭാവാ പ്രാതികൂല്യാദീനി ച സ്മരണേഭ്യോ ബാഹുല്യാത്

മാന്യം, ബഹുമാനം, സ്നേഹം, വൈരാഗ്യത്തിന്റെ അഭാവം, സംശയം, പ്രശസ്തി, ഉദ്ദേശ്യബോധം, ഭക്തി, സമർപ്പണം, അതിനോടുള്ള അനുഭവങ്ങൾ, എതിര്‍പ്പും മറ്റു അവസ്ഥകളും ഓർമ്മയിൽ പലപ്പോഴും വരുന്നു.

ദ്വേഷാദയസ്തു നൈവമ്

പക്ഷേ, ദ്വേഷം പോലെയുള്ളവയ്ക്ക് അങ്ങനെ ആവില്ല.

യദ്വാക്യശേഷാത് പ്രാദുര്ഭാവേഷ്വപി സാ

വാക്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പിൽ നിന്നു പോലും അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളിൽ അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

ജന്മകര്മവിദശ്ചാജന്മശബ്ദാത്

ജനനവും കര്‍മ്മവും അറിയുന്നവന് 'ജനനം ഇല്ല' എന്ന പദം കൊണ്ടാണ്.

തച്ച ദിവ്യം സ്വശക്തിമാത്രോദ്ഭവാത്

അത് ദൈവികമാണ്, അതിന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

മുഖ്യം തസ്യ ഹി കാരുണ്യമ്

അതിനുള്ള പ്രധാന ഗുണം കരുണയാണ്.

പ്രാണിത്വാന്ന വിഭൂതിഷു

ജീവന് ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ് അതിന്റെ മഹത്വം പ്രകടനങ്ങളിൽ ഇല്ല.