શાણ્ડિલ્યભક્તિસૂત્રમ્

અત્રાઙ્ગપ્રયોગાણાં યથાકાલસમ્ભવો ગૃહાદિવત્

અહીં, અંગરૂપ વિધિઓ યોગ્ય સમયે થાય છે, જેમ ઘરનાં કામોમાં.

ઈશ્વરતુષ્ટેરેકોઽપિ બલી

ઈશ્વર પ્રસન્ન થાય તો એક જ કાર્ય પણ શક્તિશાળી બને છે.

અબન્ધોઽર્પણસ્ય મુખમ્

અર્પણ બંધન નથી, એ પ્રવેશદ્વાર છે.

ધ્યાનનિયમસ્તુ દૃષ્ટસૌકર્યાત્

ધ્યાનનો નિયમ સ્પષ્ટ સુવિધા હોવાથી માન્ય છે.

તદ્યજિ: પૂજયામિતરેષાં નૈવમ્

તે યજ્ઞ માટે, પૂજા છે, પણ બીજાઓ માટે એવું નથી.

પાદોદકં તુ પાદ્યમવ્યાપ્તે:

પગ ધોવા માટેનું પાણી, અર્પણ માટેના પાણી જેવું જ છે, જ્યારે વ્યાપક નથી.

સ્વયમર્પિતં ગ્રાહ્યમવિશેષાત્

પોતે અર્પણ કરેલું, કોઈ ભેદ વગર સ્વીકાર્ય છે.

નિમિત્તગુણાવ્યપેક્ષણાદપરધેષુ વ્યવસ્થા

દોષ હોય ત્યારે, કારણ અને ગુણ ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ધાર થાય છે.

પત્રાદેર્દાનમત્યથા હિ વૈશિષ્ટ્યમ્

પાન વગેરેનું દાન, જો નિર્દેશિત નથી, તો ખાસ મહત્વ ધરાવે છે.

સુકૃતજત્વાત્ પરહેતુભાવાચ્ચ ક્રિયાસુ શ્રેયસ્ય:

સુકૃતથી જન્મેલું અને બીજાની خاطر હોવાથી, ક્રિયાઓ શ્રેષ્ઠ માટે છે.

ગૌણં ત્રૈવિધ્યમિતરેણ સ્તુત્યર્થત્વાત્ સાહચર્યમ્

બીજાઓ માટે, ત્રણ પ્રકારનું ગૌણ સ્વરૂપ, પ્રશંસા અને જોડાણના હેતુથી છે.

બહિરન્તરસ્થમુભયમવેષ્ટિસવવત્

બહાર અને અંદર બંનેમાં વ્યાપી, બધું આવરી લે છે, પવનની જેમ.

સ્મૃતિકીર્ત્યો: કથાદેશ્ચાર્તૌ પ્રાયશ્ચિત્તભાવાત્

યાદ, સ્તુતિ અને વાર્તાઓ દુ:ખની ઘડીમાં પ્રાયશ્ચિત્ત બની જાય છે.

ભૂયસામનનુષ્ઠિતિરિતિ ચેદાપ્રયાણમુપસંહારાન્મહત્સ્વપિ

જો કહે કે મોટાભાગે આચરણ થતું નથી, તો વિદાય નથી, કારણ કે મહાન લોકોમાં પણ પાછા ખેંચી લેવાય છે.

લબ્ધ્વપિ ભક્તાધિકારે મહત્ક્ષેપકમપરસર્વહાનાત્

ભક્તિનો અધિકાર મળ્યા પછી પણ, બધું ગુમાવવાથી મોટું અવરોધ ઊભું થાય છે.

તત્સ્થાનત્વાદનન્યધર્મ: ખલે બાલીવત્

એ સ્થિતિમાં સ્થિર હોવાથી બીજું કોઈ ધર્મ નથી, ખરાબમાં બાળક જેવું.

આનિન્દ્યયોન્યધિક્રિયતે પારમ્પર્યાત્ સામાન્યવત્

કોઈ નિંદા ન હોવાથી, બીજું વારસાગત રીતે નિયુક્ત થાય છે, સામાન્ય રીતે.

અતો હ્યવિપક્વભાવાનામપિ તલ્લોકે

આથી, જેની સ્થિતિ પક્વ નથી, એમ માટે પણ એ જગત છે.

ક્રમૈકગત્યુપપત્તેસ્તુ

એક પછી એક ચાલવાની શક્યતા હોવાથી.

ઉત્ક્રાન્તિસ્મૃતિવાક્યશેષાચ્ચ

ઉત્ક્રાંતિ અને સ્મૃતિ વિશે શાસ્ત્રોમાં જે બાકી છે, એથી.

મહાપાતકિનાં ત્વાર્તૌ

પણ મહાપાપીઓ માટે, દુ:ખની ઘડીમાં—

સૈકાન્તભાવો ગીતાર્થપ્રત્યભિજ્ઞાનાત્

એકાંત સ્થિતિ ગીતાના અર્થની ઓળખથી આવે છે.

પરાં કૃત્વૈવ સર્વેષાં તથા હ્યાહ

બધા માટે એ સર્વોચ્ચ બનાવ્યા પછી જ, કારણ કે એવું કહેવાયું છે.

ભજનીયેનાદ્વિતીયમિદં કૃત્સ્નસ્ય તત્સ્વરૂપત્વાત્

આ એક જ, દ્વિતિય વગર, પૂજવાનું છે, કેમ કે એ બધાનું સાચું સ્વરૂપ છે.

તચ્છક્તિર્માયા જડસામાન્યાત્

એની શક્તિ માયા છે, કારણ કે એ સામાન્ય રીતે જડ છે.

વ્યાપકત્વાદ્વ્યાપ્યાનામ્

વ્યાપક હોવાથી, જે વ્યાપિત છે, એમાં પણ વ્યાપે છે.

ન પ્રાણિબુદ્ધિભ્યોઽસમ્ભવાત્

પ્રાણી કે બુદ્ધિમાંથી નથી, કેમ કે એ અશક્ય છે.

નિર્માયોચ્ચાવચં શ્રુતીશ્ચ નિર્મિમીતે પિતૃવત્

માયાથી મુક્ત ઊંચી અને નીચી શાસ્ત્રો પિતા જેવો સર્જે છે.

મિશ્રોપદેશાન્નેતિ ચેન્ન સ્વલ્પત્વાત્

જો કહે કે ઉપદેશો મિશ્ર છે, તો એવું નથી, કેમ કે એ બહુ ઓછા છે.