શાણ્ડિલ્યભક્તિસૂત્રમ્

દર્શનફ઼લમિતિ ચેન્ન તેન વ્યવધાનાત્

જો કોઈ કહે કે એ દર્શનનું ફળ છે, તો એવું નથી; કારણ કે વચ્ચે અંતર છે.

દૃષ્ટત્વાચ્ચ

અને એ દેખાય છે.

અત એવ તદભાવાદ્બલ્લવીનામ્

એથી, એના અભાવને કારણે ગોપીઓમાં એ નથી.

ભક્ત્યા જાનાતીતિ ચેન્નાભિજ્ઞપ્ત્યા સાહાય્યાત્

જો કહે કે ભક્તિથી જાણવામાં આવે છે, તો એવું નથી; કારણ કે એ ઓળખથી સહાય થાય છે.

પ્રાગુક્તં ચ

અને પહેલાં પણ એવું કહેવામાં આવ્યું છે.

એતેન વિકલ્પોઽપિ પ્રયુક્ત:

આથી, વિકલ્પ પણ સમાધાન થયો છે.

દેવભક્તિરિતરસ્મિન્ સાહચર્યાત્

દેવતાઓ પ્રત્યે ભક્તિ બીજાંમાં સંગથી થાય છે.

યોગસ્તૂભયાર્થમપેક્ષણાત્ પ્રયાજવત્

યોગ બંને માટે છે, કેમ કે એ રીતે માનવામાં આવે છે, જેમ પૂર્વે અર્પણ કરવામાં આવતી ભેટો.

ગૌણ્યા તુ સમાધિસિદ્ધિ:

પરંતુ ગૌણ સાધન દ્વારા, મનની એકાગ્રતા પ્રાપ્ત થાય છે.

હેયા રાગત્વાદિતિ ચેન્નોત્તમાસ્પદત્વાત્ સઙ્ગવત્

જો કહે કે એ ત્યાગવું જોઈએ, કારણ કે એમાં આસક્તિ છે, તો એવું નથી, કેમ કે એ સર્વોચ્ચ આધાર છે, સંગની જેમ.

તદેવ કર્મિજ્ઞાનયોગિભ્ય આધિક્યશબ્દાત્

વાસ્તવમાં, શ્રેષ્ઠતા દર્શાવતી શબ્દથી, એ કર્મ, જ્ઞાન અને યોગમાં તત્પર રહેનાર કરતાં ઊંચું છે.

પ્રશ્નનિરૂપણાભ્યામાધિક્યસિદ્ધે:

પ્રશ્ન અને નિરાકરણ દ્વારા એનું શ્રેષ્ઠત્વ સ્થિર થાય છે.

નૈવ શ્રદ્ધા તુ સાધારણ્યાત્

પરંતુ શ્રદ્ધા નથી, કેમ કે એ સૌમાં સામાન્ય છે.

તસ્યાં તત્ત્વે ચાનવસ્થાનાત્

અને એના તત્વમાં સ્થિરતા નથી.

બ્રહ્મકાણ્ડં તુ ભક્તૌ તસ્યાનુજ્ઞાનાય સામાન્યાત્

પરંતુ બ્રહ્મના વિભાગમાં, ભક્તિ માટે એની મંજૂરી સામાન્યતાથી છે.

બુદ્ધિહેતુપ્રવૃત્તિરાવિશુદ્ધેરવઘાતવત્

શુદ્ધિથી ઉદ્ભવતી બુદ્ધિની પ્રવૃત્તિ, અવરોધ દૂર થવા જેવી છે.

તદઙ્ગાનાં ચ

અને એના અંગો માટે પણ.

તામૈશ્વર્યપરાં કાશ્યપ: પરત્વાત્

કાશ્યપ કહે છે કે એમાં સર્વોચ્ચ ઐશ્વર્ય છે, કેમ કે એ સર્વથી પર છે.

આત્મૈકપરાં બાદરાયણ:

બાદરાયણ કહે છે કે એ માત્ર આત્મામાં સર્વોચ્ચ છે.

ઉભયપરાં શાણ્ડિલ્ય: શબ્દોપપત્તિભ્યામ્

શાંડિલ્ય કહે છે કે એ બંનેમાં સર્વોચ્ચ છે, શાસ્ત્ર અને તર્કથી.

વૈષમ્યાદસિદ્ધમિતિ ચેન્નાભિજ્ઞાનવદવૈશિષ્ટ્યાત્

જો કહે કે અસમાનતાથી એ સ્થિર નથી, તો એવું નથી, કેમ કે વિભેદ છે, જાણવાની જેમ.

ન ચ ક્લિષ્ટ: પર: સ્યાદનન્તરં વિશેષાત્

અને પીડિત વ્યક્તિ સર્વોચ્ચ બની શકે નહીં, કેમ કે તરત જ વિશેષતા આવે છે.

ઐશ્વર્યં તથેતિ ચેન્ન સ્વાભાવ્યાત્

જો કહે કે એ ઐશ્વર્ય છે, તો એવું નથી, કેમ કે એ સ્વભાવથી છે.

અપ્રતિષિદ્ધં પરૈશ્વર્યં તદ્ભાવાચ્ચ નૈવમિતરેષામ્

અવિરોધિત સર્વોચ્ચ ઐશ્વર્ય એના હોવાને કારણે છે; અન્ય માટે એવું નથી.

સર્વાનૃતે કિમિતિ ચેન્નૈવં બુદ્ધ્યાનન્ત્યાત્

જો પૂછે કે કેમ બધું અસત્ય નથી, તો એવું નથી, કેમ કે બુદ્ધિ અનંત છે.

પ્રકૃત્યન્તરાલાદવૈકાર્યં ચિત્સત્ત્વેનાનુવર્તમાનાત્

અન્ય સ્વભાવોથી અલગ હોવાથી, ચેતનાનું પોતાનું સ્વરૂપ જાળવી રહે છે અને તેમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.

તત્પ્રતિષ્ઠા ગૃહપીઠવત્

તેનું આધાર ઘરનાં પાયાની જેમ છે.

મિથોઽપેક્ષણાદુભયમ્

પરસ્પર આધાર રાખવાથી બંનેનું અસ્તિત્વ છે.

ચેત્યચિતોર્ન તૃતીયમ્

જાણનાર અને જાણવામાં આવનાર સિવાય ત્રીજું કંઈ નથી.