अथातो भक्तिं व्याख्यास्यामः
అక్కడ ఉన్న గుణాలు: రక్తం, పూర్ణం, అలంకృతం, ప్రసన్నం, వ్యక్తం, వికృష్టం, శ్లక్ష్ణం, సమం, సుకుమారం, మధురం. రక్తం అంటే వేణువు, వీణా స్వరాలు కలిసినప్పుడు వచ్చే ఏకత్వం. పూర్ణం అంటే స్వరాలు, శృతులు, ఛందస్సు, పదాలు అన్నీ పూర్తిగా కలిసినపుడు. అలంకృతం అంటే ఊరసం, శిరస్సు, కంఠంతో కలిసినపుడు. ప్రసన్నం అంటే మాటల్లో తడబడటం లేకుండా, నిర్భయంగా ఉండటం. వ్యక్తం అంటే పదాలు, అర్థాలు, స్వభావం, మార్పులు, విభక్తి, సమాసాలు, ధాతువులు, లింగం, విధులు, వ్యాఖ్యానాలు అన్నీ స్పష్టంగా చెప్పడం. వికృష్టం అంటే పదాలు, అక్షరాలు బలంగా, స్పష్టంగా పలకడం. శ్లక్ష్ణం అంటే వేగంగా, నెమ్మదిగా, ఎత్తుగా, తక్కువగా, కలిపి, అందంగా పలకడం. సమం అంటే ఊపిరి తీసే, వదిలే స్థలాలు, మధ్యస్థానాలు సమంగా కలిపినపుడు. సుకుమారం అంటే మృదువైన పదాలు, స్వరాలు, కుహ, గరణ ధ్వనులతో కలిపినపుడు. మధురం అంటే సహజంగా వచ్చే, లయతో కూడిన, మంచి పదాలు, గుణాలతో నిండినపుడు. ఈ పది గుణాలతో పాట ఉంటే అది సంపూర్ణంగా ఉంటుంది.
सा त्वस्मिन् परमप्रेमरूपा
అది ఈ లోకంలో పరమమైన ప్రేమ స్వరూపంగా ఉంటుంది.
अमृतस्वरूपा च
అది అమృత స్వరూపంగా కూడా ఉంటుంది.
यल्लब्ध्वा पुमान्सिद्धो भवत्यमृतो भवति तृप्तो भवति
దాన్ని పొందినవాడు సంపూర్ణుడవుతాడు, మరణరహితుడవుతాడు, తృప్తిగా ఉంటాడు.
यत्प्राप्य ना किञ्चिद्वाञ्छति न शोचति न द्वेष्टि न रमते नोत्साही भवति
దాన్ని పొందినవాడు ఇక ఏదీ కోరడు, దుఃఖించడు, ద్వేషించడు, ఆనందించడు, నిరుత్సాహుడవడడు.
यज्ज्ञात्वा मत्तो भवति स्तब्धो भवत्यात्मारामो भवति
దాన్ని తెలుసుకున్నవాడు పరవశుడవుతాడు, స్థిరంగా ఉంటాడు, తనలో తానే ఆనందిస్తాడు.
सा न कामयमाना निरोधरूपत्वात्
అది ఏదీ కోరదు, ఎందుకంటే అది నియమం స్వరూపం.
निरोधस्तु लोकवेदव्यापारन्यासः
నియమం అంటే లోకిక, వేదకర్మలను వదిలిపెట్టడం.
तस्मिन्ननन्यता तद्विरोधिषूदासीनता च
దానిలో ఏకాగ్రత ఉంటుంది, దానికి విరుద్ధమైన వాటిపట్ల ఉదాసీనత కూడా ఉంటుంది.
अन्याश्रयाणां त्यागोऽनन्यता
ఇతర ఆధారాలను వదిలిపెట్టడమే ఏకాగ్రత.
लोकवेदेषु तदनुकूलाचरणं तद्विरोधिषूदासीनता च
లోకిక, వేద విషయాల్లో దానికి అనుకూలంగా ప్రవర్తించడం, దానికి విరుద్ధమైన వాటిపట్ల ఉదాసీనంగా ఉండడం.
भवतु निश्चयदाढ्यादूर्ध्वं शास्त्ररक्षणम्
నిశ్చయంగా స్థిరంగా ఉన్న తర్వాత, శాస్త్రాలను కాపాడాలి.
अन्यथा पातित्यशङ्कया
లేకపోతే పతనం భయంతో.
लोकोऽपि तावदेव भोजनादिव्यापारस्त्वाशरीरधारणावधि
ఈ లోకంలో భోజనం వంటి పనులు కూడా శరీరాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికే.
तल्लक्षणानि वाच्यन्ते नानामतभेदात
దాని లక్షణాలను వివిధ మతాభిప్రాయాల ప్రకారం వివరిస్తారు.
पूजादिष्वनुराग इति पाराशर्यः
పూజాదిక కార్యక్రమాల్లో ఆసక్తి ఉండడమే అని పారాశర్యుడు అంటాడు.
कथादिष्विति गर्गः
కథనాదిక కార్యక్రమాల్లో అని గర్గుడు చెబుతాడు.
आत्मरत्यविरोधेनेति शाण्डिल्यः
ఆత్మానందానికి విరుద్ధంగా కాకుండా ఉండడం అని శాండిల్యుడు చెప్పాడు.
नारदस्तु तदर्पिताखिलाचारता तद्विस्मरणे परमव्याकुलतेति
నారదుడు చెబుతాడు: అన్ని పనులను దానికి అర్పించడం, దాన్ని మరచినప్పుడు అత్యంత కలవరపడడం.
अस्त्येवमेवम्
అవును, ఇదే నిజం.
यथा व्रजगोपिकानाम्
వ్రజలో గోపికల మధ్య జరిగినట్లే,
तत्रापि न माहात्म्यज्ञानविस्मृत्यपवादः
అక్కడ కూడా పరమాత్మ మహిమను మరచిపోవడమనే అభ్యంతరం ఉండదు.
तद्विहीनं जाराणामिव
ఆ మహిమ జ్ఞానం లేకపోతే, అది పరస్త్రీ ప్రేమలా అవుతుంది.
नास्त्येव तस्मिंस्तत्सुखसुखित्वम्
అందులో నిజమైన ఆనందం ఉండదు, మరొకరి సంతోషంలో సంతోషపడటమూ ఉండదు.
सा तु कर्मज्ञानयोगेभ्योऽप्यधिकतरा
అయితే అది కర్మ, జ్ఞానం, యోగాలకన్నా గొప్పది.
फलरूपत्वात
ఎందుకంటే అది ఫల స్వరూపమే.
ईश्वरस्याप्यभिमानद्वेषित्वाद्दैन्यप्रियत्वाच्च
ఈశ్వరునికీ అహంకారం ఇష్టం కాదు, వినయం మాత్రం ఎంతో ప్రియమైనది.
तस्या ज्ञानमेव साधनमित्येके
కొంతమంది దానికి జ్ఞానమే మార్గమని అంటారు.
अन्योऽन्याश्रयत्वमित्यन्ये
ఇంకొంతమంది పరస్పర ఆధారమే అని చెబుతారు.
स्वयं फलरूपतेति ब्रह्मकुमारः
బ్రహ్మ కుమారుడు అంటాడు: అది స్వయంగా ఫల స్వరూపమే.