ਨਾਰਦਭਕ੍ਤਿਸੂਤ੍ਰਮ੍
ਲੋਕਵੇਦੇषੁ ਤਦਨੁਕੂਲਾਚਰਣਂ ਤਦ੍ਵਿਰੋਧਿषੂਦਾਸੀਨਤਾ ਚ
ਦੁਨੀਆਵੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਬੇਲਾਗ ਹੋਣਾ।
ਭਵਤੁ ਨਿਸ਼੍ਚਯਦਾਢ੍ਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਫਿਰ ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਪਾਤਿਤ੍ਯਸ਼ਙ੍ਕਯਾ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ।
ਲੋਕੋऽਪਿ ਤਾਵਦੇਵ ਭੋਜਨਾਦਿਵ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਤ੍ਵਾਸ਼ਰੀਰਧਾਰਣਾਵਧਿ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਆਦਿ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਹੀ ਹਨ।
ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਵਾਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਨਾਮਤਭੇਦਾਤ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਜਾਦਿष੍ਵਨੁਰਾਗ ਇਤਿ ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਃ
ਪਾਰਾਸ਼ਰਯ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨ।
ਕਥਾਦਿष੍ਵਿਤਿ ਗਰ੍ਗਃ
ਗਰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਥਾ ਆਦਿਕ ਵਿੱਚ।
ਆਤ੍ਮਰਤ੍ਯਵਿਰੋਧੇਨੇਤਿ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਃ
ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਤਦਰ੍ਪਿਤਾਖਿਲਾਚਾਰਤਾ ਤਦ੍ਵਿਸ੍ਮਰਣੇ ਪਰਮਵ੍ਯਾਕੁਲਤੇਤਿ
ਨਾਰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਤੇ ਘਣੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਜਾਣੀ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯੇਵਮੇਵਮ੍
ਹਾਂ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ।
ਯਥਾ ਵ੍ਰਜਗੋਪਿਕਾਨਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਚ,
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਜ੍ਞਾਨਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯਪਵਾਦਃ
ਉਥੇ ਵੀ, ਉਸ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਦ੍ਵਿਹੀਨਂ ਜਾਰਾਣਾਮਿਵ
ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਪਰਾਏ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤ੍ਸੁਖਸੁਖਿਤ੍ਵਮ੍
ਉਸ ਵਿਚ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਦੂਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਤੁ ਕਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਯੋਗੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਧਿਕਤਰਾ
ਪਰ ਇਹ ਕਰਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਫਲਰੂਪਤ੍ਵਾਤ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਫਲ ਰੂਪ ਹੈ।
ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਭਿਮਾਨਦ੍ਵੇषਿਤ੍ਵਾਦ੍ਦੈਨ੍ਯਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ
ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਸਾਧਨਮਿਤ੍ਯੇਕੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਿਰਫ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ
ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਫਲਰੂਪਤੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਮਾਰਃ
ਬ੍ਰਹਮਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਫਲ ਰੂਪ ਹੈ।
ਰਾਜਗृਹਭੋਜਨਾਦਿषੁ ਤਥੈਵ ਦृष੍ਟਤ੍ਵਾਤ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਆਦਿਕ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤੇਨ ਰਾਜਪਰਿਤੋषਃ, ਕ੍ਸ਼ੁਧਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਵਾ
ਉਸ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੈਵ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਭਿਃ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਅਪਣਾਉਣ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਾਧਨਾਨਿ ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਾਃ
ਅਚਾਰਿਆ ਇਸ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਤੁ ਵਿषਯਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾਗਾਚ੍ਚ
ਇਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਾਵृਤ੍ਤਭਜਨਾਤ੍੧੨
ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ।
ਲੋਕੇऽਪਿ ਭਗਵਦ੍ਗੁਣਸ਼੍ਰਵਣਕੀਰ੍ਤਨਾਤ
ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਨਾਲ।
ਮੁਖ੍ਯਤਸ੍ਤੁ ਮਹਤ੍ਕृਪਯੈਵ ਭਗਵਤ੍ਕृਪਾਲੇਸ਼ਾਦ੍ਵਾ
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਜਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਹਤ੍ਸਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭੋऽਗਮ੍ਯੋऽਮੋਘਸ਼੍ਚ
ਵੱਡੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬਹੁਤ ਔਖੀ, ਦੁਲੱਭ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਭ੍ਯਤੇऽਪਿ ਤਤ੍ਕृਪਯੈਵ
ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।