ਨਾਰਦਭਕ੍ਤਿਸੂਤ੍ਰਮ੍

ਇਹ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਉਸ ਸੁਆਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਮੂੰਹ-ਬੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਕਿਸੇ ਉਚਿਤ ਪਾਤਰ ਵਿਚ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਤੀ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ, ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਹਰ ਪਲ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ—ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਜਾਂ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਆਦਿ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ। ਹਰ ਅਗਲਾ ਰੂਪ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਭਗਤੀ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰਕ ਨੁਕਸਾਨ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣਾ ਆਪ, ਸੰਸਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜ ਛੱਡਣੇ ਨਹੀਂ; ਕੇਵਲ ਫਲਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਜਰੂਰ ਕਰਣੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਧਨ, ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾ ਸੁਣੇ। ਅਹੰਕਾਰ, ਪਖੰਡ ਆਦਿ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਆਦਿ ਵੀ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵੱਲ ਹੀ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਅਭਿਆਸ, ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਪੂਜਾ ਵਜੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਉਹ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਰੋਮਾਞਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਮਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾਤ, ਵਿਦਿਆ, ਰੂਪ, ਪਰਿਵਾਰ, ਧਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਦਾ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਨ। ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭਗਤੀ ਦੀ ਵਾਫ਼ਾ, ਖੁਲਾਪਣ, ਤੇ ਨਿਯਮ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੁਖ, ਦੁਖ, ਇੱਛਾ, ਲਾਭ ਆਦਿ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਡੀਕ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਪਲ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਹਿੰਸਾ, ਸਚਾਈ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਇਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੀ ਸਰੀਰ-ਮਨ ਨਾਲ, ਚਿੰਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਨ-ਪੱਖੀ ਸੱਚ ਵਿਚੋਂ, ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਹੈ—ਭਗਤੀ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਲਗਾਵ, ਉਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਵ, ਪੂਜਾ, ਸਿਮਰਨ, ਸੇਵਾ, ਮਿੱਤਰਤਾ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਮਤਾ, ਪ੍ਰੇਮੀ-ਭਾਵ, ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ, ਲੀਨਤਾ, ਤੇ ਪਰਮ ਵਿਛੋੜਾ—ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕ-ਮਤ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਇੱਕ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਚਾਰ—ਕੁਮਾਰ, ਵਿਆਸ, ਸ਼ੁਕ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ, ਗਰਗ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕੌਂਡਿਲਯ, ਸੇਸ਼ਾ, ਉਦਧਵ, ਅਰੁਣੀ, ਬਲੀ, ਹਨੁਮਾਨ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਤੇ ਹੋਰ—ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਗਈ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਪात्र ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਸਚਿਤ।