ਨਾਰਦਭਕ੍ਤਿਸੂਤ੍ਰਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸੰਤ ਜਨ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੀ ਰਾਹਤ ਦੇਵੇ। ਗੁਰੂ ਜਨ ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸਾਧਨ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਧਨ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਾਗ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹਨ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਉੱਚੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਲਟ, ਅਯੋਗ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮੋਹ, ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਹਾਨੀ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" ਉਹ, ਜੋ ਮੰਦ ਸੰਗਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਕਾਂਤ ਸਥਾਨ ਖੋਜਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੁਆਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੁੱਟ, ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਜਨ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜੋ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਇਹ ਉਸ ਸੁਆਦ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਮੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਹਰ ਪਲ ਵਧਣ ਵਾਲੀ, ਅਟੁੱਟ, ਬਹੁਤ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਥਿਤੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਪੀੜਾ ਆਦਿ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਅਗਲੀ ਸਥਿਤੀ ਪਿਛਲੀ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭਗਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਧਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣਾ ਆਪ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਭਗਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੇ, ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਤਿਆਗ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸਾਧਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਨਾਰੀ, ਧਨ, ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅਹੰਕਾਰ, ਪਖੰਡ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਉਸਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੇ, ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅਹੰਕਾਰ ਆਦਿਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੀ ਵੱਲ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਧਨਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਸੇਵਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੀ ਸਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਗਤ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਣੀ ਰੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।