ਨਾਰਦਭਕ੍ਤਿਸੂਤ੍ਰਮ੍

ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰਤ ਰੂਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਆਖਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੀ। ਜੇ ਇਹ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਜਿਵੇਂ ਪਰ-ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਫਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਨਿਮਰਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਿਆਨ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਕੁਮਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਫਲ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿਚ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਨਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਭੁੱਖ ਮਿਟਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਧਨ ਗਾਏ ਹਨ—ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਿਆਗੀ, ਮੋਹ ਦੀ ਤਿਆਗੀ, ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ, ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ—ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਅਯੋਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮੋਹ, ਸਮਝ ਦੀ ਹਾਨੀ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੌਣ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਜੋ ਮਾੜੀ ਸੰਗਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕਾਂਤ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਜੜੋਂ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਐਸਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਰਣਨਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਗੂੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਮਿੱਠਾ ਚੱਖ ਕੇ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਹਰ ਪਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਿਰੰਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਦੇ ਅੰਤਰ ਕਰਕੇ। ਹਰ ਅਗਲਾ ਰੂਪ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭਗਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਲਭ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।