ନାରଦଭକ୍ତିସୂତ୍ରମ୍

ବ୍ରଜର ଗୋପିମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯେଉଁପରି ଭାବରେ ଭଲପାଇଥିଲେ, ସେହି ଭଲପାଇବାରେ ଗ୍ୟାନର ଏକ ଉଚ୍ଚତା କିମ୍ବା ମହାନତାକୁ ଭୁଲିଯିବାର କୌଣସି ଅପତ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ଗ୍ୟାନ ବିନା ଭଲପାଇବା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୈତିକ ପ୍ରେମ ପରି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ନ ତ ଆପଣଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ନ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ତଥାପି, ଏହି ପ୍ରେମ କର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ, କାରଣ ଏହା ଫଳର ସ୍ୱଭାବର। ଭଗବାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଅପ୍ରିୟ ଓ ନମ୍ରତା ପ୍ରିୟ। କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ଏହାର ଉପାୟ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର, ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ଏକ ଆପସିକ ନିର୍ଭରତା। ବ୍ରହ୍ମକୁମାର କହନ୍ତି: ଏହା ନିଜେ ଫଳର ସ୍ୱଭାବ। ରାଜପାଳିସ ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ୱଭାବ ଦେଖାଯାଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ନ ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳେ, ନ ଭୋକ ଶାନ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ଭଲପାଇବାକୁ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁମାନେ ଏହି ପ୍ରେମର ଉପାୟ ଗାନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଓ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣ ଶୁଣିବା ଓ ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହି ପ୍ରେମ ପ୍ରଧାନତଃ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନଙ୍କ ଦୟା କିମ୍ବା ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟାର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗ ଦୁର୍ଲଭ, ଅଗ୍ରହଣୀୟ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ। ଏହି ସଂଗ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଦୟାରେ ମିଳିଥାଏ। ସେମାନେ ଭିତରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରେମକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ପ୍ରେମକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅପାତ୍ର ଲୋକଙ୍କ ସଂଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ମୋହ, ସ୍ମୃତି ହାନି, ବୁଦ୍ଧି ନାଶ ଓ ସବୁକିଛି ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଗୁଣମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ତରଙ୍ଗ ପରି ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସଂଗ ଦ୍ୱାରା ସାଗର ପରି ହୋଇଯାଏ। କିଏ ମାୟାକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ? ସେଉଁଠି ଯିଏ ସଂଗ ଛାଡ଼ିବା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟଙ୍କ ସେବା କରିବା, ଅସଙ୍ଗ ହେବା; ଯିଏ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନ ଚାହେ, ଜଗତ ଆସକ୍ତି ଉପଟାଇଦେଇ, ତିନି ଗୁଣ ଛାଡ଼ି, ଲାଭ ଓ ରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ; କର୍ମ ଫଳ ତ୍ୟାଗ, କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଯିଏ ବେଦ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମକୁ ପାଇଯାଏ। ସେ ମାୟାକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ। ଏହି ପ୍ରେମର ସ୍ୱଭାବ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ଗୁଙ୍ଗା ଲୋକ ଯେଉଁପରି ରସ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ, ସେହିପରି ଏହି ପ୍ରେମ ଅନୁଭୂତି। ଏହା କେବେ କେବେ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରେମ ଗୁଣ ବିନା, ଇଚ୍ଛା ବିନା, ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅନୁଭୂତିର ସ୍ୱଭାବ। ଏହି ପ୍ରେମ ଲାଭ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ପ୍ରେମକୁ ଦେଖି, ଶୁଣି, କହି, ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭକ୍ତି ତିନିପ୍ରକାର, ଗୁଣ ଭେଦ କିମ୍ବା କ୍ଷୋଭ ଭେଦ ଦ୍ୱାରା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭକ୍ତି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଠାରୁ ଭକ୍ତି ସହଜରେ ଲାଭ ହୁଏ, କାରଣ ଏହି ଜ୍ଞାନର ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ, ଏହି ନିଜେ ଜ୍ଞାନର ଉପାୟ। ଏହା ଶାନ୍ତି ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱଭାବ।