નારદભક્તિસૂત્રમ્

સા ત્વસ્મિન્ પરમપ્રેમરૂપા

એ તો સર્વોચ્ચ પ્રેમનું સ્વરૂપ છે.

અમૃતસ્વરૂપા ચ

અને એ અમરતાનું સ્વરૂપ છે.

યલ્લબ્ધ્વા પુમાન્સિદ્ધો ભવત્યમૃતો ભવતિ તૃપ્તો ભવતિ

એ પ્રાપ્ત થતાં, માણસ પૂર્ણ બને છે, અમર બને છે અને સંતોષ પામે છે.

યત્પ્રાપ્ય ના કિઞ્ચિદ્વાઞ્છતિ ન શોચતિ ન દ્વેષ્ટિ ન રમતે નોત્સાહી ભવતિ

એ પ્રાપ્ત કર્યા પછી, કોઈને કંઈ ઈચ્છા રહેતી નથી, દુઃખ નથી, દ્વેષ નથી, આનંદ નથી અને ઉદાસીન પણ નથી.

યજ્જ્ઞાત્વા મત્તો ભવતિ સ્તબ્ધો ભવત્યાત્મારામો ભવતિ

એ જાણ્યા પછી, માણસ મસ્ત થઈ જાય છે, અડગ રહે છે અને આત્મામાં આનંદ પામે છે.

સા ન કામયમાના નિરોધરૂપત્વાત્

એ ઈચ્છાવાળી નથી, કારણ કે એ સ્વરૂપે નિયંત્રણ છે.

નિરોધસ્તુ લોકવેદવ્યાપારન્યાસઃ

નિયંત્રણ એટલે લોક અને વેદના કાર્યોનો ત્યાગ.

તસ્મિન્નનન્યતા તદ્વિરોધિષૂદાસીનતા ચ

એમાં એકમાત્રતા અને એના વિરોધી વિષયોમાં ઉદાસીનતા રહે છે.

અન્યાશ્રયાણાં ત્યાગોઽનન્યતા

અન્ય આધારનો ત્યાગ એ એકમાત્રતા છે.

લોકવેદેષુ તદનુકૂલાચરણં તદ્વિરોધિષૂદાસીનતા ચ

લોક અને વેદના કાર્યોમાં, એ મુજબ વર્તવું અને એના વિરોધી વિષયોમાં ઉદાસીન રહેવું.

ભવતુ નિશ્ચયદાઢ્યાદૂર્ધ્વં શાસ્ત્રરક્ષણમ્

નિશ્ચયની દૃઢતા પછીથી શાસ્ત્રનું રક્ષણ થવું જોઈએ.

અન્યથા પાતિત્યશઙ્કયા

અન્યથા, પતનની ભયથી.

લોકોઽપિ તાવદેવ ભોજનાદિવ્યાપારસ્ત્વાશરીરધારણાવધિ

લોકના કાર્યો, જેમ કે ખાવા-પીવા, માત્ર શરીર જાળવવા માટે જ છે.

તલ્લક્ષણાનિ વાચ્યન્તે નાનામતભેદાત

એના લક્ષણો વિવિધ મતભેદ પ્રમાણે કહેવામાં આવે છે.

પૂજાદિષ્વનુરાગ ઇતિ પારાશર્યઃ

પારાશર્ય કહે છે: પૂજા વગેરેમાં લગાવ.

કથાદિષ્વિતિ ગર્ગઃ

ગર્ગ કહે છે: કથા વગેરેમાં.

આત્મરત્યવિરોધેનેતિ શાણ્ડિલ્યઃ

શાંડિલ્ય કહે છે: આત્મા આનંદના વિરોધ ન થાય ત્યાં સુધી.

નારદસ્તુ તદર્પિતાખિલાચારતા તદ્વિસ્મરણે પરમવ્યાકુલતેતિ

નારદ કહે છે: સર્વ કાર્યો એમાં અર્પણ કરવું અને એ ભૂલાય તો અત્યંત વ્યથિત થવું.

અસ્ત્યેવમેવમ્

હા, એ જ રીતે છે.

યથા વ્રજગોપિકાનામ્

જેમ વ્રજની ગોપીઓમાં,

તત્રાપિ ન માહાત્મ્યજ્ઞાનવિસ્મૃત્યપવાદઃ

ત્યાં પણ મહાત્મ્યના જ્ઞાનને ભૂલી જવાની શંકા લાગુ પડતી નથી.

તદ્વિહીનં જારાણામિવ

એ જ્ઞાન વગર, એ પ્રેમ પરકિયા પ્રેમ જેવું છે.

નાસ્ત્યેવ તસ્મિંસ્તત્સુખસુખિત્વમ્

એમાં પોતાનું સુખ કે બીજાના સુખમાં આનંદ, કશું જ નથી.

સા તુ કર્મજ્ઞાનયોગેભ્યોઽપ્યધિકતરા

પણ એ કર્મ, જ્ઞાન અને યોગ કરતાં પણ વધુ શ્રેષ્ઠ છે.

ફલરૂપત્વાત

કારણ કે એ ફળરૂપ છે.

ઈશ્વરસ્યાપ્યભિમાનદ્વેષિત્વાદ્દૈન્યપ્રિયત્વાચ્ચ

કારણ કે ભગવાનને પણ અહંકાર નાપસંદ છે અને વિનમ્રતા પ્રિય છે.

તસ્યા જ્ઞાનમેવ સાધનમિત્યેકે

કેટલાંક કહે છે કે એનું સાધન માત્ર જ્ઞાન છે.

અન્યોઽન્યાશ્રયત્વમિત્યન્યે

બીજાં કહે છે કે એ પરસ્પર આધાર છે.

સ્વયં ફલરૂપતેતિ બ્રહ્મકુમારઃ

બ્રહ્મકુમાર કહે છે: એ પોતે જ ફળરૂપ છે.