కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా। అనిత్యమసుఖం లోకమిమం ప్రాప్య భజస్వ మామ్।।9.33।।
అయితే, పుణ్యాత్ములైన బ్రాహ్మణులు, భక్తులు, రాజర్షులు మరింత ఎక్కువగా నా వద్దకు చేరతారు కదా! ఈ నశ్వరమైన, దుఃఖభరితమైన లోకంలోకి వచ్చి, నన్నే ఆరాధించు.
మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు। మామేవైష్యసి యుక్త్వైవమాత్మానం మత్పరాయణః।।9.34।।
నీ మనసును నాపై స్థిరపరచు, నన్ను భక్తిగా సేవించు, నన్ను పూజించు, నాకే నమస్కరించు. ఇలా నీ ఆత్మను నాకే అర్పించి నిశ్చయంగా నా వద్దకు వస్తావు.
శ్రీ భగవానువాచ భూయ ఏవ మహాబాహో శ్రృణు మే పరమం వచః। యత్తేఽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా।।10.1।।
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: మహాబాహువంతుడా! నీకు మేలు కావాలని, నీవు నాకు ప్రియుడవని, నేను నీకు పరమమైన మాటను మళ్లీ చెబుతున్నాను, విను.
న మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః। అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః।।10.2।।
నా ఆది ఎలా ఉందో దేవతలు కూడా, మహర్షులు కూడా తెలుసుకోరు. ఎందుకంటే నేను దేవతలకు, మహర్షులకు అన్ని విధాలా మూలకారణాన్ని.
యో మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమహేశ్వరమ్। అసమ్మూఢః స మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే।।10.3।।
ఈ లోకాలకు అధిపతిని, జన్మలేని వాడిని, ఆది లేని వాడిని అని ఎవరైనా నన్ను తెలుసుకుంటే, అతడు మానవుల్లో మాయకు లోనవాడు కాదు, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడవుతాడు.
బుద్ధిర్జ్ఞానమసంమోహః క్షమా సత్యం దమః శమః। సుఖం దుఃఖం భవోఽభావో భయం చాభయమేవ చ।।10.4।।
బుద్ధి, జ్ఞానం, మాయలేని స్థితి, సహనం, సత్యం, ఇంద్రియనిగ్రహం, మనశ్శాంతి, సుఖం, దుఃఖం, ఉనికి, లేనితనం, భయం, భయములేని స్థితి—
అహింసా సమతా తుష్టిస్తపో దానం యశోఽయశః। భవన్తి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృథగ్విధాః।।10.5।।
అహింస, సమత్వం, తృప్తి, తపస్సు, దానం, కీర్తి, అపకీర్తి—ఈ భావాలన్నీ, భూతాలలోని ఈ వివిధ లక్షణాలన్నీ నన్నుంచే ఉద్భవించాయి.
మహర్షయః సప్త పూర్వే చత్వారో మనవస్తథా। మద్భావా మానసా జాతా యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః।।10.6।।
పూర్వకాలంలో ఉన్న ఏడు మహర్షులు, నలుగురు మనువులు కూడా నా మనస్సులోంచి పుట్టినవారు. వీరి నుంచే ఈ లోకంలోని ప్రజలు ఉద్భవించారు.
ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్త్వతః। సోఽవికమ్పేన యోగేన యుజ్యతే నాత్ర సంశయః।।10.7।।
నా ఈ మహిమలు, యోగాన్ని ఎవరైనా యథార్థంగా తెలుసుకుంటే, వారు అచంచలమైన యోగంతో నన్ను చేరుకుంటారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే। ఇతి మత్వా భజన్తే మాం బుధా భావసమన్వితాః।।10.8।।
నేనే అన్నిటికీ మూలం, నన్నుంచి అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి అని తెలుసుకున్న జ్ఞానులు, హృదయపూర్వకంగా నన్ను భజించుతారు.
మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణా బోధయన్తః పరస్పరమ్। కథయన్తశ్చ మాం నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ।।10.9।।
నా మీద మనస్సు పెట్టి, ప్రాణాలతో నన్నే ఆశ్రయించి, పరస్పరం జ్ఞానం పంచుకుంటూ, నిత్యం నన్ను గురించి మాట్లాడుకుంటూ, వారు ఆనందంగా, సంతోషంగా ఉంటారు.
తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతిపూర్వకమ్। దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాముపయాన్తి తే।।10.10।।
ఎప్పుడూ నన్ను ప్రేమతో భజించే వారికి, నేను జ్ఞానయోగాన్ని ప్రసాదిస్తాను. ఆ జ్ఞానంతో వారు నన్ను చేరుకుంటారు.
తేషామేవానుకమ్పార్థమహమజ్ఞానజం తమః। నాశయామ్యాత్మభావస్థో జ్ఞానదీపేన భాస్వతా।।10.11।।
వారి పట్ల దయతో, వారి హృదయంలో ఉండి, అజ్ఞానం వల్ల కలిగిన చీకటిని, ప్రకాశవంతమైన జ్ఞానదీపంతో నేను తొలగిస్తాను.
అర్జున ఉవాచ పరం బ్రహ్మ పరం ధామ పవిత్రం పరమం భవాన్। పురుషం శాశ్వతం దివ్యమాదిదేవమజం విభుమ్।।10.12।।
అర్జునుడు చెప్పాడు: భగవంతుడా! మీరు పరబ్రహ్మ, పరమధామం, పరమ పవిత్రత, శాశ్వతుడు, దివ్యుడు, ఆదిదేవుడు, జన్మలేని వాడు, అన్నింటినీ వ్యాపించినవారు.
ఆహుస్త్వామృషయః సర్వే దేవర్షిర్నారదస్తథా। అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే।।10.13।।
అన్ని ఋషులు, దేవర్షి నారదుడు, అసితుడు, దేవళుడు, వ్యాసుడు కూడా ఇదే చెబుతున్నారు. ఇప్పుడు మీరు కూడా నన్ను ఉద్దేశించి ఇదే చెబుతున్నారు.
సర్వమేతదృతం మన్యే యన్మాం వదసి కేశవ। న హి తే భగవన్ వ్యక్ితం విదుర్దేవా న దానవాః।।10.14।।
కేశవా! మీరు నాకు చెప్పింది అన్నీ నిజమేనని నేను నమ్ముతున్నాను. దేవతలు గానీ, దానవులు గానీ, భగవంతుడా! మీ మహిమను పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
స్వయమేవాత్మనాఽత్మానం వేత్థ త్వం పురుషోత్తమ। భూతభావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే।।10.15।।
పురుషోత్తమా! భూత భవనా! భూతేశ్వరా! దేవదేవా! జగత్పతే! మీరు మీరే మీను పూర్తిగా తెలుసుకుంటారు.
వక్తుమర్హస్యశేషేణ దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః। యాభిర్విభూతిభిర్లోకానిమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి।।10.16।।
మీ దివ్య మహిమలు, వాటివల్ల మీరు ఈ లోకాలన్నింటినీ ఎలా వ్యాపించి ఉన్నారో పూర్తిగా నాకు చెప్పాలి.
కథం విద్యామహం యోగింస్త్వాం సదా పరిచిన్తయన్। కేషు కేషు చ భావేషు చిన్త్యోఽసి భగవన్మయా।।10.17।।
యోగేశ్వరా! నేను ఎల్లప్పుడూ మీను ధ్యానిస్తూ, మీను ఎలా తెలుసుకోవాలి? భగవంతుడా! నేను మీను ఏ రూపాల్లో ధ్యానించాలి?
విస్తరేణాత్మనో యోగం విభూతిం చ జనార్దన। భూయః కథయ తృప్తిర్హి శ్రృణ్వతో నాస్తి మేఽమృతమ్।।10.18।।
జనార్దనా! మీ యోగాన్ని, మహిమలను విస్తృతంగా మళ్లీ చెప్పండి. ఎందుకంటే, ఈ అమృతాన్ని వినడంలో నాకు తృప్తి లేదు.
శ్రీ భగవానువాచ హన్త తే కథయిష్యామి దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః। ప్రాధాన్యతః కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యన్తో విస్తరస్య మే।।10.19।।
శ్రీభగవంతుడు పలికెను: కురు శ్రేష్ఠా! నా దివ్య మహిమలను, ముఖ్యమైనవాటిని ఇప్పుడు నీకు చెబుతాను. ఎందుకంటే నా మహిమలకు అంతం లేదు.
అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః। అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామన్త ఏవ చ।।10.20।।
గుడాకేశా! నేను అన్నీ ప్రాణుల హృదయాల్లో ఉండే ఆత్మను. నేను భూతాల ఆది, మధ్య, అంతమూ కాను.
ఆదిత్యానామహం విష్ణుర్జ్యోతిషాం రవిరంశుమాన్। మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణామహం శశీ।।10.21।।
ఆదిత్యుల్లో నేను విష్ణువు, వెలుగుల్లో ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడు, మరుత్వుల్లో మరీచి, నక్షత్రాల్లో నేను చంద్రుడు.
వేదానాం సామవేదోఽస్మి దేవానామస్మి వాసవః। ఇన్ద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా।।10.22।।
వేదాల్లో నేను సామవేదం, దేవతల్లో నేను ఇంద్రుడు, ఇంద్రియాల్లో నేను మనస్సు, భూతాల్లో నేను చైతన్యం.
రుద్రాణాం శఙ్కరశ్చాస్మి విత్తేశో యక్షరక్షసామ్। వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుః శిఖరిణామహమ్।।10.23।।
రుద్రుల్లో నేను శంకరుడు, యక్ష రాక్షసుల్లో ధనాధిపతి, వసువుల్లో నేను అగ్ని, శిఖరాలున్న పర్వతాల్లో నేను మేరు.
పురోధసాం చ ముఖ్యం మాం విద్ధి పార్థ బృహస్పతిమ్। సేనానీనామహం స్కన్దః సరసామస్మి సాగరః।।10.24।।
పురోహితుల్లో ప్రధానుడైన బృహస్పతిని నాలోనే అని తెలుసుకో. సేనాధిపతుల్లో నేను స్కందుడు, నదుల్లో నేను సముద్రం.
మహర్షీణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్। యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఽస్మి స్థావరాణాం హిమాలయః।।10.25।।
మహర్షుల్లో నేను భృగువు, మాటల్లో నేను ఒక్క అక్షరం — ఓం. యజ్ఞాల్లో నేను జపయజ్ఞం, నిలువని వస్తువుల్లో నేను హిమాలయ పర్వతం.
అశ్వత్థః సర్వవృక్షాణాం దేవర్షీణాం చ నారదః। గన్ధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః।।10.26।।
అన్ని చెట్లలో నేను అశ్వత్థవృక్షం, దేవర్షుల్లో నేను నారదుడు, గంధర్వుల్లో నేను చిత్రరథుడు, సిద్ధుల్లో నేను కపిలముని.
ఉచ్చైఃశ్రవసమశ్వానాం విద్ధి మామమృతోద్భవమ్। ఐరావతం గజేన్ద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్।।10.27।।
కుదిరిన గుర్రాల్లో నేను అమృతం నుంచి పుట్టిన ఉచ్చైశ్రవసు, ఏనుగుల్లో నేను ఐరావతం, మనుషుల్లో నేను రాజు.
ఆయుధానామహం వజ్రం ధేనూనామస్మి కామధుక్। ప్రజనశ్చాస్మి కన్దర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః।।10.28।।
అస్త్రాల్లో నేను వజ్రాయుధం, ఆవుల్లో నేను కామధేను, సృష్టికి కారణాల్లో నేను కందర్పుడు, పాముల్లో నేను వాసుకి.