శ్రీమద్భగవద్గీతా

सञ्जय उवाच दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा। आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्।।1.2।।

సంజయుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ సమయంలో పాండవుల సైన్యం యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడినదాన్ని చూసి, రాజు దుర్యోధనుడు తన గురువు దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.

पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्। व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता।।1.3।।

ఆచార్యా! మీరు చూడండి, పాండుపుత్రుల బలమైన సైన్యాన్ని. మీ శిష్యుడైన ద్రుపదుని కుమారుడు దీనిని ఎంతో తెలివిగా ఏర్పరిచాడు.

अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि। युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः।।1.4।।

ఇక్కడ భీముడు, అర్జునుడితో సమానమైన వీరులు, గొప్ప విలువిదులు ఉన్నారు. వారు యుయుధానుడు, విరాటుడు, మహారథుడైన ద్రుపదుడు.

धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्। पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः।।1.5।।

ధృష్టకేతుడు, చెకితానుడు, వీరుడైన కాశిరాజు, పురుజిత్, కుంతిభోజుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన శైబ్యుడు, ధైర్యవంతుడైన యుధామన్యుడు, పరాక్రమశాలి ఉత్తమౌజుడు కూడా ఉన్నారు.

युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्। सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः।।1.6।।

సుభద్ర కుమారుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు—వీళ్ళందరూ గొప్ప రథసారథులు.

अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम। नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते।।1.7।।

మా పక్షంలో ఉన్న ప్రముఖులను కూడా తెలుసుకోండి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా. నా సైన్యానికి నాయకులెవరో మీకు వివరంగా చెబుతాను.

भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः। अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च।।1.8।।

మీరు, భీష్ముడు, కర్ణుడు, యుద్ధవిజయుడు అయిన కృపాచార్యుడు, అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, అలాగే సౌమదత్తుడు కూడా ఉన్నారు.

अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः। नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः।।1.9।।

ఇంకా నా కోసం ప్రాణాలు అర్పించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న అనేక మంది వీరులు, వివిధ ఆయుధాలతో, యుద్ధంలో నిపుణులు కూడా ఉన్నారు.

अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्। पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्।।1.10।।

భీష్ముడు రక్షిస్తున్న మా బలానికి ఎటువంటి కొదవ లేదు. కానీ భీముడు రక్షిస్తున్న వారి బలం పరిమితమైనదే.

अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः। भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि।।1.11।।

మీరు అందరూ మీ మీ విభాగాల్లో స్థిరంగా ఉండి, భీష్ముని మాత్రమే బలంగా రక్షించండి.

तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः। सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्।।1.12।।

ఆ సమయంలో, కురువంశానికి పెద్దవాడైన భీష్ముడు, దుర్యోధనుడికి ఉత్సాహం కలిగించేందుకు సింహంలా గర్జించి, తన శంఖాన్ని గట్టిగా ఊదాడు.

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः। सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्।।1.13।।

అప్పుడే శంఖాలు, బేరులు, పణవాలు, మృదంగాలు, గోముఖాలు ఒక్కసారిగా మోగించబడ్డాయి. ఆ శబ్దం భయంకరంగా మారింది.

ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ। माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः।।1.14।।

ఆ తరువాత, తెల్ల గుఱ్ఱాలు జోడించిన గొప్ప రథంలో నిలబడి, మాధవుడు, పాండవుడు ఇద్దరూ తమ దివ్యశంఖాలను ఊదారు.

पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः। पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः।।1.15।।

హృషీకేశుడు పాంచజన్యాన్ని, ధనంజయుడు దేవదత్తాన్ని, భయంకరమైన కార్యాలు చేసిన భీముడు పెద్ద శంఖమైన పౌండ్రాన్ని ఊదాడు.

अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ।।1.16।।

కుంతీ కుమారుడైన యుధిష్ఠిరుడు అనంతవిజయాన్ని, నకులుడు సుఘోషాన్ని, సహదేవుడు మణిపుష్పకాన్ని ఊదారు.

काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः। धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः।।1.17।।

ప్రముఖ విలువిదుడు అయిన కాశిరాజు, మహారథుడైన శిఖండీ, ధృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు, అపరాజితుడైన సత్యకి కూడా ఉన్నారు.

द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते। सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्।।1.18।।

భూమిపతీ, ద్రుపదుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు, బలవంతుడైన సుభద్ర కుమారుడు—వీళ్ళందరూ వేర్వేరుగా తమ తమ శంఖాలను ఊదారు.

स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्। नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्।।1.19।।

ఆ ఘోరమైన శబ్దం ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల హృదయాలను చీల్చింది, ఆ గర్జన ఆకాశమంతా, భూమంతా మారుమోగింది.

अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः। प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः।।1.20।।

అప్పుడు, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చూసి, వానరధ్వజుడైన పాండవుడు, ఆయుధాల మోత మొదలైన వేళ, తన ధనుస్సును ఎత్తి, హృషీకేశునితో ఇలా అన్నాడు, ఓ రాజా.

अर्जुन उवाच हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते। सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत।।1.21।।

అర్జునుడు అన్నాడు: ఓ అచ్యుతా, ఈ రెండు సేనల మధ్య నా రథాన్ని నిలిపించు.

यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्। कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे।।1.22।।

ఇక్కడ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా వచ్చిన వారిని నేను చూచేందుకు, ఈ యుద్ధంలో ఎవరి తోడుగా నాకెవరి తోడు పోరాడాలో తెలుసుకోవడానికి ఇలా చేయు.

योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः। धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः।।1.23।।

ఈ యుద్ధానికి వచ్చిన వారిని, ధృతరాష్ట్రుని దుర్మార్గ కుమారునికి సంతోషం కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో పోరాడేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న వారిని నేను చూడాలనుకుంటున్నాను.

संजय उवाच एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत। सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्।।1.24।।

సంజయుడు అన్నాడు: గుడాకేశుడు ఇలా అడిగిన వెంటనే, హృషీకేశుడు, ఓ భారతా, ఆ రెండు సేనల మధ్యలో ఆ అద్భుతమైన రథాన్ని నిలిపాడు.

भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्। उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति।।1.25।।

భీష్ముడు, ద్రోణుడు మరియు భూమిపై ఉన్న ఇతర రాజుల ముందు, హృషీకేశుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పార్థా, ఇక్కడ కూడిన కౌరవులను చూడు.

तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान्। आचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा।।1.26।।

అక్కడ పార్థుడు తన తండ్రులను, తాతలను, గురువులను, మామలను, అన్నదమ్ములను, కుమారులను, మనవళ్లను, స్నేహితులను, మామయ్యలను, మంచి మనుషులను — ఇరు వైపులా ఉన్నవారిని చూశాడు.

श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि। तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्।।1.27।।

అలా తన బంధువులందరినీ యుద్ధానికి సిద్ధంగా చూసి, కౌంతేయుడు గొప్ప దయతో బాధపడి, విషాదంతో ఇలా అన్నాడు.

अर्जुन उवाच कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्। दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्।।1.28।।

అర్జునుడు అన్నాడు: ఓ కృష్ణా, నా స్వజనులు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఇక్కడ కూడినదాన్ని చూసి,

सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति। वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते।।1.29।।

నా అవయవాలు బలహీనంగా అవుతున్నాయి, నోరు ఎండిపోతుంది, శరీరం వణుకుతోంది, రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటున్నాయి.

गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते। न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः।।1.30।।

గాండీవం నా చేతిలో నుంచి జారిపోతుంది, చర్మం మండుతున్నట్లు ఉంది, నిలబడలేకపోతున్నాను, మనసు తిరుగుతున్నట్లు అనిపిస్తోంది.