శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునితో శాంతమైన స్వరంలో మాట్లాడసాగాడు: "పార్థా! ఈ ఆత్మను ఎవరూ ఛేదించలేరు, దహించలేరు, తడిపించలేరు, ఎండబెట్టలేరు. ఇది శాశ్వతమైనది, అన్నిటిలో వ్యాపించిఉన్నది, స్థిరమైనది, కదలని, పురాతనమైనది. ఇది అవ్యక్తం, అచింత్యమైనది, అవ్యయమైనదిగా చెప్పబడింది. ఈ విషయాన్ని తెలుసుకుని నీవు శోకించవద్దు. ఇంతే కాదు, ఈ ఆత్మ నిరంతరం పుట్టి, మరలా మరణిస్తుందని నువ్వు అనుకున్నా, మహాబాహో! అయినా ఈ విధంగా విచారించాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే పుట్టినవారికి మరణం తప్పదు, మరణించినవారికి పునర్జన్మ తప్పదు. అందుకే తప్పనిసరి విషయాలపై నీవు శోకించకూడదు. ప్రతి జీవి ఆది కాలంలో అవ్యక్తంగా ఉంటాడు, మధ్యలో వ్యక్తమవుతాడు, చివరికి మళ్లీ అవ్యక్తమవుతాడు. కాబట్టి నీవు ఎందుకు విచారించాలి? ఈ ఆత్మను కొంతమంది ఒక అద్భుతంగా చూస్తారు, మరికొంతమంది అద్భుతంగా వింటారు, ఇంకొందరు అద్భుతంగా వివరించగలుగుతారు. అయినా, విన్నప్పటికీ ఎవరూ పూర్తిగా గ్రహించలేరు. ప్రతి శరీరంలో ఉన్న ఆత్మ నిత్యమైనదీ, నాశనముకాని దానిదని తెలుసుకో, భారతా! అందువల్ల ఏ జీవి కోసం నీవు శోకించవద్దు. నీ క్షత్రియ ధర్మాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, నీవు సందేహించకూడదు. క్షత్రియునికి ధర్మ యుద్ధం కన్నా గొప్పది లేదు. ఓ పార్థా! ఇలాంటి యుద్ధం స్వయంగా దక్కినవారికి స్వర్గ ద్వారాలు తెరుచుకుంటాయి. కానీ నీవు ఈ ధర్మ యుద్ధాన్ని చేయకపోతే, నీ కర్తవ్యాన్ని, కీర్తిని వదిలిపెట్టి పాపాన్ని పొందుతావు. జనం నీ అపఖ్యాతిని ఎప్పటికీ మాట్లాడుకుంటారు. గౌరవం పొందినవారికి అపమానం మరణం కన్నా దారుణం. మహారథులు నీవు భయంతో యుద్ధాన్ని వదిలేశావని అనుకుంటారు. నీవు గౌరవం పొందినవాడివి కనుక అపమానంలో పడిపోతావు. నీ శత్రువులు నీ శక్తిని నిందిస్తూ అనుచితమైన మాటలు మాట్లాడతారు. అంతకన్నా బాధాకరం మరొకటి లేదు. నీవు యుద్ధంలో చనిపోతే స్వర్గాన్ని పొందుతావు, గెలిస్తే భూమిని అనుభవిస్తావు. అందుకే, కుంతీ కుమారుడా! యుద్ధానికి సిద్ధమవు. సుఖ, దుఃఖ, లాభ, నష్ట, జయం, పరాజయాలను సమంగా చూసి యుద్ధానికి సిద్ధమవు; అప్పుడు నీవు పాపాన్ని పొందవు. ఇప్పటివరకు నేను నీకు జ్ఞాన పరంగా వివరించాను. ఇప్పుడు నీవు కర్మయోగాన్ని విను. ఈ జ్ఞానంతో నీవు కర్మ బంధాల నుంచి విముక్తి పొందగలవు. ఈ మార్గంలో చేసిన ప్రయత్నం వృథా కాదు, కొంచెం సాధనతో కూడా మహా భయాన్ని దాటి పోవచ్చు. ఈ మార్గంలో బుద్ధి ఏకాగ్రంగా, స్థిరంగా ఉంటుంది. కానీ స్థిరత లేని వారి బుద్ధి అనేక శాఖలుగా విభజించబడుతుంది. ఓ పార్థా! ఫలదాయకమైన వేద వాక్యాలలో మునిగిపోయిన అవివేకులు, ఇహపర లోక సుఖాలకే పరిమితమై, పునర్జన్మను ఆశిస్తూ, అనేక కర్మకాండలకు మునిగిపోతారు. వీరి మనస్సు సుఖ, వైభవాలపై, స్వర్గంపై స్థిరమై ఉంటుంది. ఇలాంటి వారు బుద్ధి ఏకాగ్రతను పొందలేరు. వేదాలు మూడు గుణాల విషయాలను మాత్రమే వివరిస్తాయి. ఓ అర్జునా! నువ్వు మూడు గుణాలకు అతీతుడవు, ద్వంద్వాలను దాటి, నిత్య శుద్ధుడై, సంపాదన, సంరక్షణలను పక్కన పెట్టి, ఆత్మస్థితిలో నిలవు. విశిష్ట జ్ఞానాన్ని పొందిన బ్రాహ్మణునికి, పెద్ద వానలో చిన్న బావి ఎంత అవసరమో, వేదాల ప్రయోజనం కూడా అంతే. నీకు కర్మ చేయడమే హక్కు, ఫలాలపై కాదు. ఫలాల కోసం పని చేయవద్దు, అలాగే అకర్మలో ఆసక్తి చూపవద్దు. యోగ స్థితిలో ఉండి, విజయ, అపజయాలను సమంగా చూసి కర్మ చేయు. సమత్వమే యోగం. కేవలం కర్మ కంటే బుద్ధియోగం మేలు; ఫలాల కోరికతో పనిచేసేవారు దుర్దశకు గురవుతారు. జ్ఞానంతో కూడినవాడు, సద్గుణ, దుర్గుణ కర్మలను వదిలిపెడతాడు. కాబట్టి యోగాన్ని ఆశ్రయించు; యోగమే కర్మలో నైపుణ్యం. బుద్ధియోగంతో కూడిన జ్ఞానులు, కర్మ ఫలాలను వదిలి, జనన బంధనాల నుంచి విముక్తి పొంది, పరమ శాంతిని పొందుతారు. నీ బుద్ధి మోహపు అడవిని దాటి పోతే, విన్నదానికీ వినబోయేదానికీ నీవు ఆసక్తి కోల్పోతావు. వినిన విషయాల వల్ల కలిగిన గందరగోళం పోయి, నీ బుద్ధి స్థిరంగా నిలబడినప్పుడు, నీవు యోగాన్ని సాకారంగా పొందుతావు. ఇక్కడ అర్జునుడు ప్రశ్నించాడు: "హే కేశవా! స్థిరబుద్ధి వాడి లక్షణాలు ఏమిటి? అతడు ఎలా మాట్లాడతాడు, ఎలా కూర్చుంటాడు, ఎలా నడుస్తాడు?" శ్రీకృష్ణుడు నవ్వుతూ సమాధానం ఇచ్చాడు: "పార్థా! మనస్సులో ఉద్భవించే అన్ని కోరికలను వదిలిపెట్టి, ఆత్మలో తానే తాను సంతృప్తి పొందినవాడు స్థిరబుద్ధి వాడుగా పిలవబడతాడు. దుఃఖంలో మనస్సు కదలకుండా, సుఖం పట్ల ఆకాంక్ష లేకుండా, అసక్తి, భయం, కోపం లేని వాడే స్థితప్రజ్ఞుడు. ఎక్కడైనా అసక్తితో ఉండే వాడు, శుభం లేదా అశుభం వచ్చినప్పుడు ఆనందం లేదా ద్వేషం చూపని వాడి జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటుంది. కర్పటంలా తన ఇంద్రియాలను విషయాల నుండి ఉపసంహరించుకున్నప్పుడు అతని జ్ఞానం స్థిరంగా మారుతుంది. ఇంద్రియ విషయాలను వదిలినవాడికి అవి దూరమవుతాయి, కాని వాటి రుచి మిగిలే ఉంటుంది. ఆ పరమాత్మను దర్శించినప్పుడు ఆ రుచి కూడా పోతుంది. కుంతీ కుమారుడా! చంచలమైన ఇంద్రియాలు, ప్రయత్నించే మునివరినీ బలవంతంగా తనవైపు లాక్కుంటాయి. అందుకే, అన్ని ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, నా మీద దృష్టిని స్థిరపరిచి కూర్చోవాలి. ఇంద్రియాలు వశంలో ఉన్నవాడికి జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటుంది. ఇంద్రియ విషయాలను ధ్యానిస్తూ ఉంటే, వాటిపై ఆసక్తి కలుగుతుంది; ఆసక్తి వల్ల కోరిక, కోరిక తీరకపోతే కోపం కలుగుతుంది. కోపం వల్ల మోహం, మోహం వల్ల స్మృతి నాశనం, స్మృతి పోయిన తరువాత బుద్ధి నాశనం, బుద్ధి నాశనమైతే మనిషి నశించిపోతాడు." ఇలా శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి ఆత్మ తత్వాన్ని, కర్మయోగాన్ని, స్థితప్రజ్ఞ లక్షణాలను, ఇంద్రియ నియమానికి మార్గాన్ని ఎంతో దయతో, స్పష్టంగా వివరించాడు.