శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునునితో ఇలా ఉపదేశించసాగాడు: “అర్జునా, కొందరు తమ శరీరాన్ని, అందులో నివసించే నన్ను కూడా బాధిస్తూ తపస్సు చేస్తారు. వారిని అసుర స్వభావం గలవారిగా తెలుసుకో. ప్రతి ఒక్కరికీ ఆహారం ప్రీతికరం. ఆహారం మూడు రకాలుగా ఉంటుంది. అలాగే, యజ్ఞం, తపస్సు, దానం కూడా మూడు విధాలుగా ఉంటాయి. వాటి మధ్య తేడాను నేను వివరించతాను. ఆహారాల్లో, ఆయుష్షు, శుద్ధి, బలాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, ఆనందాన్ని, సంతృప్తిని పెంచే, రుచికరమైన, మృదువైన, ఘనమైన, హృదయానికి హర్షాన్ని కలిగించే ఆహారం సాత్వికులకు ప్రియమైనది. కానీ కడుపునొప్పి, బాధ, వ్యాధి కలిగించే, తీపి, పులుపు, ఉప్పు, మితిమీరిన వేడి, మసాలా, పొడి, కాలిపోయిన ఆహారం రాజసులకు ఇష్టమైనది. పాతది, రుచి లేనిది, పాడైనది, కుళ్లినది, మిగిలినది, అపవిత్రమైనది తమసికులకు ప్రియమైనది. ధర్మశాస్త్రం ప్రకారం, ఫలాపేక్ష లేకుండా, ‘ఇది చేయాల్సిందే’ అనే భావంతో చేసే యజ్ఞం సాత్వికమైనది. ఫలాపేక్షతో, లేదా ప్రదర్శన కోసం చేసే యజ్ఞం రాజసమైనది. శాస్త్ర విరుద్ధంగా, ప్రసాదం పంచకుండా, మంత్రాలు లేకుండా, విశ్వాసం లేకుండా చేసే యజ్ఞం తమసమైనదిగా చెప్పబడింది. దేవతలను, ద్విజులను, గురువులను, జ్ఞానులను పూజించడం; శుద్ధి, నేరుగా ఉండడం, బ్రహ్మచర్యం, అహింస—ఇవి శరీర తపస్సు. హింస కలిగించని మాట, సత్యవచనం, మధురమైనది, హితమైనది, నిత్యంగా వేదపఠనం—ఇవి వాక్కు తపస్సు. మనస్సు ప్రశాంతత, దయ, మౌనం, ఆత్మ నియమనం, స్వభావ శుద్ధి—ఇవి మానసిక తపస్సు. ఈ మూడు తపస్సులను పరమ విశ్వాసంతో, ఫలాపేక్ష లేకుండా నిబద్ధతతో చేయడం సాత్విక తపస్సు. గౌరవం, ప్రతిష్ట కోసం, ఆడంబరంగా చేసే తపస్సు రాజసమైనది, స్థిరంగా ఉండదు. మూర్ఖత్వంతో, తనను తాను బాధిస్తూ, ఇతరులకు హాని చేయడానికి చేసే తపస్సు తమసమైనది. ఇప్పుడు దానాన్ని గురించి చెప్పుతాను: ‘ఇది ఇవ్వాలి’ అనే భావనతో, ప్రతిఫలం ఆశించకుండా, యోగ్యుడైనవారికి, సరైన సమయంలో, సరైన స్థలంలో ఇచ్చే దానం శుద్ధమైనది. ప్రతిఫలం ఆశించి, ఇబ్బంది పడుతూ, ఇష్టంలేకుండా ఇచ్చే దానం రాజసమైనది. అనుచిత స్థలంలో, అనర్హులకు, అవమానంగా లేదా నిర్లక్ష్యంగా ఇచ్చే దానం తమసమైనది. ‘ఓం తత్ సత్’ అనే మూడు పదాలు పరబ్రహ్మను సూచిస్తాయి. వీటి ద్వారా బ్రాహ్మణులు, వేదాలు, యజ్ఞాలు నిర్ణయించబడ్డాయి. అందువల్ల, వేదాన్ని తెలిసినవారు యజ్ఞం, తపస్సు, దానం మొదలుపెట్టేటప్పుడు ‘ఓం’ అని పలుకుతారు. ‘తత్’ అనే పదంతో ఫలాపేక్ష లేకుండా మోక్షాన్ని కోరే వారు తపస్సు, యజ్ఞం, దానాన్ని నిర్వహిస్తారు. ‘సత్’ అంటే సత్యం, మంగళం. మంచి కార్యాలకు కూడా ‘సత్’ అనే పదం వర్తిస్తుంది. యజ్ఞం, తపస్సు, దానంలో స్థిరతను కూడా ‘సత్’ అంటారు; వాటి కోసం చేసే కార్యాన్ని కూడా ‘సత్’ అంటారు. కాని విశ్వాసం లేకుండా చేసే యజ్ఞం, తపస్సు, దానం, కార్యం—అవి ‘అసత్’గా పరిగణించబడతాయి; అవి ఇక్కడా, మరణానంతరం కూడా ఫలింపవు. ఈ విధంగా శ్రీ కృష్ణుడు వివరించగా, అర్జునుడు ఇలా అడిగాడు: “హృషీకేశా! సంయాసం, త్యాగం అంటే ఏమిటో, వాటి మధ్య తేడా ఏమిటో నేను తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను.” అందుకు శ్రీ కృష్ణుడు సమాధానం ఇచ్చాడు: “పండితులు, కోరికతో చేసే కార్యాన్ని వదిలేయడాన్ని సంయాసం అంటారు; అన్ని కార్యాల ఫలాలను వదిలేయడాన్ని త్యాగం అంటారు. కొంతమంది, కార్యాన్ని దుష్టంగా భావించి వదిలేయాలని అంటారు; మరికొందరు, యజ్ఞం, తపస్సు, దానం వదిలేయకూడదని అంటారు. త్యాగం మూడు విధాలుగా ఉంటుందని విను. యజ్ఞం, తపస్సు, దానం వదిలేయరాదు; అవి శుద్ధిని కలిగిస్తాయి కాబట్టి తప్పక చేయాలి. కానీ వాటిని కూడా ఆశ, మమకారం లేకుండా చేయాలి—ఇదే నా నిశ్చితమైన అభిప్రాయం. నియమిత కార్యాలను వదిలేయడం సముచితమికాదు; అవి మాయ వల్ల వదిలితే, అది తమస స్వభావం. బాధను భయపడి, శరీరానికి కష్టం అని వదిలిపెట్టడం రాజస స్వభావం; అలాంటి త్యాగానికి ఫలం ఉండదు. కాని, ‘ఇది చేయాల్సిందే’ అనే భావనతో, ఆశ లేకుండా, ఫలాపేక్ష లేకుండా చేసే త్యాగం సాత్వికమైనది. శుద్ధమైన మనస్సుతో, సంశయం లేకుండా, దుష్ట కార్యాన్ని ద్వేషించకుండా, శుభ కార్యాన్ని మమకారం లేకుండా చేసే త్యాగి సాత్వికుడు. శరీరం ఉన్నవాడు అన్ని కార్యాలను పూర్తిగా వదిలేయడం సాధ్యపడదు; కానీ కార్యఫలాన్ని వదిలినవాడే నిజమైన త్యాగి. కార్యాన్ని వదిలించుకోని వారికి మూడు విధాల ఫలాలు—అవాంఛనీయమైనవి, వాంఛనీయమైనవి, మిశ్రమమైనవి—చెరువుగా వస్తాయి; కాని త్యాగులకు అలాంటి ఫలాలు ఉండవు. ప్రతి కార్యానికి ఐదు కారణాలు ఉంటాయని విను: శరీరం, చేయువాడు, ఇంద్రియాలు, వివిధ చర్యలు, ఐదవదిగా పరమాత్మ. మనిషి శరీరం, వాక్కు, మనస్సుతో చేసే ప్రతి కార్యానికి ఇవే కారణాలు. కావున, అవిచారంగా ‘నేనే కర్త’ అని భావించే వాడు యథార్థాన్ని గ్రహించడు. అహంకారం లేకుండా, బుద్ధి కలుషితం కాకుండా, ఎవరికైనా హాని చేసినా, వధ చేసినా, వాడు బద్ధుడవడు, హంతకుడవాడు కాదు.” ఈ విధంగా శ్రీ కృష్ణుడు, కార్యాల స్వభావం, తపస్సు, దానం, యజ్ఞం, త్యాగం, సంయాసం, వాటి తేడా, వాటి ఫలితాల గురించి అర్జునునికి స్పష్టంగా వివరిస్తూ, ధర్మమార్గాన్ని తెలియజేశాడు.