శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో మళ్లీ మాట్లాడుతున్నాడు. "పార్థా! దుర్మార్గమైన మనుషులు, అవిధేయతతో, మాయలో చిక్కుకుని, పునఃపునః అసురుల యోనుల్లో జన్మిస్తారు. వారు నన్ను చేరక, మరింత దిగజారిన స్థితికి వెళ్తారు. నరకానికి తీసుకెళ్లే మూడు ద్వారాలు ఉన్నాయి—అవి కామం, క్రోధం, లోభం. ఇవే ఆత్మను నాశనం చేసే మార్గాలు. కాబట్టి, ఈ మూడింటినీ పూర్తిగా వదిలేయాలి. ఎవరు ఈ మూడు అంధకార ద్వారాలను విడిచిపెడతారో, వారు తమ శ్రేయస్సు కోసం కార్యాచరణ చేసి, పరమ మార్గాన్ని పొందుతారు. శాస్త్ర విహిత నియమాలను విస్మరించి, ఎవరు తమ స్వేచ్ఛానుసారం ప్రవర్తిస్తారో, వారు నిత్యశాంతిని, సంపూర్ణతను, మోక్షాన్ని పొందలేరు. కాబట్టి, ఏది చేయాలో, ఏది చేయకూడదో నిర్ణయించడంలో శాస్త్రమే ప్రామాణికం. శాస్త్ర నియమాలు తెలుసుకుని, వాటి ప్రకారమే కార్యాన్ని చేయాలి. ఇంతలో అర్జునుడు అడిగాడు: "హే కేశవా! శాస్త్ర నియమాలను పట్టించుకోకుండా, నమ్మకంతో పూజలు చేసే వారి స్థితి ఏమిటి? వారి నమ్మకం సత్వగుణమా, రజోగుణమా, తమోగుణమా?" శ్రీకృష్ణుడు సమాధానమిచ్చాడు: "నమ్మకం మూడు విధాలుగా ఉంటుంది—సత్వికం, రజసం, తమసం. ప్రతి మనిషి నమ్మకం అతని స్వభావాన్ని అనుసరిస్తుంది. నమ్మకం ఎలా ఉంటే, మనిషి కూడా అలానే ఉంటాడు. సత్వికులు దేవతలను పూజిస్తారు. రజోగుణులు యక్షులను, రాక్షసులను పూజిస్తారు. తమోగుణులు ప్రేతాత్మలను, భూతగణాలను పూజిస్తారు. శాస్త్ర విహిత నియమాలను పాటించకుండా, కపటంతో, అహంకారంతో, కోరికతో, మమకారంతో కఠిన తపస్సులు చేసే వారు తమ స్వదేహాన్ని, అందులో ఉన్న నన్ను కూడా బాధిస్తారు. అలాంటి వారు అసుర స్వభావం కలవారు. ఆహారం కూడా మూడు విధాలుగా ఉంటుంది. ఆయుష్షు, శుద్ధి, బలాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, ఆనందాన్ని, సంతృప్తిని పెంచే, రుచికరమైన, మృదువైన, హృదయానికి హర్షకరమైన ఆహారం సత్వికులకు ఇష్టం. చాలా తీపి, ఉప్పు, మసాలా, ఉప్పగా, పుల్లగా, వేడిగా, పొడిగా ఉండే ఆహారం రజోగుణులకు ఇష్టం—అవి బాధను, వ్యధను, వ్యాధిని కలిగిస్తాయి. పాతది, రుచిలేని, పాడైన, అపవిత్రమైన ఆహారం తమోగుణులకు ఇష్టం. యాగాలు కూడా మూడు విధాలుగా ఉంటాయి. శాస్త్రీయ నియమాలను పాటిస్తూ, ఫలాభిలాష లేకుండా, 'ఇది చేయాల్సిందే' అనే భావనతో చేసే యజ్ఞం సత్వికం. ఫలాభిలాషతో, ప్రదర్శన కోరికతో చేసే యజ్ఞం రజసం. శాస్త్ర విరుద్ధంగా, మంత్రాలు లేకుండా, ఆహుతులు లేకుండా, నమ్మకం లేకుండా చేసే యజ్ఞం తమసం. దేవతలు, గురువులు, పెద్దలు, మునులను ఆరాధించడం, శుద్ధి, నేరుగా మాట్లాడటం, బ్రహ్మచర్యం, అహింస—ఇవి శరీర తపస్సు. హింస కలిగించని, సత్యంగా, మధురంగా, హితంగా ఉండే మాట, వేదపఠనం—ఇవి వాక్సంబంధ తపస్సు. మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉంచడం, మృదుత్వం, మౌనం, ఆత్మ నియంత్రణ, స్వభావ శుద్ధి—ఇవి మనస్సు తపస్సు. ఈ త్రिविध తపస్సును అత్యున్నత నమ్మకంతో, ఫలాభిలాష లేకుండా చేసే వారు సత్వికులు. గౌరవం, ప్రతిష్ఠ, పూజ కోసం, కపటంతో చేసే తపస్సు రజసం. మోసంతో, ఇతరులను హింసించేందుకు, లేదా తనను తానే బాధించేందుకు చేసే తపస్సు తమసం. దానం కూడా మూడు విధాలుగా ఉంటుంది. 'ఇది ఇవ్వాలి' అనే భావనతో, యోగ్యుడికి, సరైన సమయంలో, స్వార్థం లేకుండా ఇచ్చే దానం శుద్ధమైనది. ప్రతిఫలం కోసం, ఇష్టంతో, లేదా ఇబ్బందిగా ఇచ్చే దానం రజసం. అనర్హులకు, అపహాస్యంగా, అవమానంగా, తప్పు సమయంలో ఇచ్చే దానం తమసం. 'ఓం తత్ సత్' అనే మూడు పదాలు పరబ్రహ్మను సూచిస్తాయి. వీటి ద్వారా బ్రాహ్మణులు, వేదాలు, యజ్ఞాలు స్థాపించబడ్డాయి. కాబట్టి, బ్రహ్మను తెలుసుకునే వారు, యజ్ఞం, తపస్సు, దానం మొదలుపెట్టేటప్పుడు 'ఓం' అని పలుకుతారు. 'తత్' అనే పదంతో ఫలాభిలాష లేకుండా, విముక్తిని కోరుతూ యజ్ఞాలు, తపస్సులు, దానాలు చేస్తారు. 'సత్' అనగా సత్యం, మంగళం; సత్కార్యానికి ఈ పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు. యజ్ఞంలో, తపస్సులో, దానంలో స్థిరత్వాన్ని కూడా 'సత్' అంటారు. నమ్మకం లేకుండా చేసే యజ్ఞం, తపస్సు, దానం 'అసత్'—అది ఇక్కడా, పరలోకంలోను ప్రయోజనం కలిగించదు. ఇప్పుడు అర్జునుడు అడిగాడు: "ఓ కేశవా! సంయాసం, త్యాగం అంటే ఏమిటి? వీటి తేడా ఏమిటి?" శ్రీకృష్ణుడు ఇలా వివరించాడు: "కామ్యకర్మలను వదిలేయడాన్ని సంయాసం అంటారు. అన్ని క్రియల ఫలితాలను వదిలేయడాన్ని త్యాగం అంటారు. కొందరు చెడుగా భావించి, అన్ని క్రియలను వదిలేయాలని అంటారు. మరికొందరు యజ్ఞం, దానం, తపస్సును మాత్రం వదిలేయొద్దని అంటారు. యజ్ఞం, దానం, తపస్సు—ఈ కార్యాలు వదిలేయకూడదు. ఇవి మానవులను పవిత్రులను చేస్తాయి. అయినా, వీటిని కూడా ఫలాభిలాష, మమకారం లేకుండా చేయాలి. ఇదే నా పక్కా అభిప్రాయం. శాస్త్రోక్తమైన కార్యాలను వదిలేయడమూ, అవి చెడు అని భావించి వదిలేయడమూ తమోగుణానికి సంకేతం. ఇలా శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి కర్తవ్యమార్గాన్ని, నమ్మకాన్ని, తపస్సును, దానాన్ని, సంయాసాన్ని, త్యాగాన్ని, వాటి స్వభావాలను, వాటి ఫలితాలను, శాస్త్ర ప్రాముఖ్యతను హృదయపూర్వకంగా వివరించాడు.