భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి పరమార్థాన్ని వివరించసాగాడు. "అర్జునా! ఈ లోకంలో సాధారణమైన మనుషులు నా అసలు స్వరూపాన్ని గ్రహించలేరు. నేను శరీరాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు, దానిలో నివసిస్తున్నపుడు, లేదా దానిని అనుభవిస్తున్నపుడు—ఇవి మాయలో ఉన్నవారు గమనించరు. కానీ జ్ఞానదృష్టి కలవారు మాత్రం ఈ అంతర్ముఖ తత్త్వాన్ని స్పష్టంగా చూస్తారు. యోగ సాధనలో నిష్టగా ఉన్న యోగులు, తమలోనే ఉండే ఆ పరమాత్మను తెలుసుకుంటారు. కానీ మనస్సు శుద్ధి లేని వారు ఎంత యత్నించినా, ఆ పరమాత్మను గ్రహించలేరు. అర్జునా! సూర్యునిలో ప్రకాశించే తేజస్సు, ఆ కాంతి ప్రపంచాన్ని వెలిగిస్తుంది. అదే తేజస్సు చంద్రుణిలోనూ, అగ్నిలోనూ ఉంది—ఈ తేజస్సు నాదే అని తెలుసుకో. భూమిలో ప్రవేశించి, నా శక్తితో సమస్త ప్రాణులను పోషిస్తున్నాను. చంద్రునిగా మారి, సమస్త ఔషధాలను, వృక్షాలను రసంతో పోషిస్తున్నాను. జీవుల శరీరాలలో జఠరాగ్ని రూపంలో నేను ఉండి, ప్రాణాపాన వాయువులతో కలసి, నాలుగు విధాలైన ఆహారాలను జీర్ణిస్తున్నాను. ప్రతి హృదయంలో నేను వసిస్తున్నాను. నాపైనే జ్ఞాపకం, జ్ఞానం, మరుపు—all arise. వేదాలన్నీ నన్నే తెలుసుకోవడానికి; వేదాంతాన్ని రచించేది నేనే, వేదాలను తెలిసినవాడు కూడా నేనే. ఈ లోకంలో రెండు విధాల ప్రాణులు ఉన్నారు—క్షరము (నశ్వరము) మరియు అక్షరము (నిత్యము). సమస్త భూతాలు నశ్వరమై ఉంటాయి; మారని ఆత్మ అక్షరము. కాని, వీటికన్నా ఎత్తైన పరమపురుషుడు ఉన్నాడు. ఆయన మూడు లోకాలలో ప్రవేశించి, వాటిని పోషించే నిత్యుడు. క్షరము, అక్షరములను మించిపోయిన నేను పరమపురుషుడినని వేదాలు, లోకమంతా ప్రకటిస్తున్నాయి. ఎవడు మాయను దాటి, నన్ను ఈ విధంగా పరమపురుషుడిగా తెలుసుకుంటాడో, అతడు సమస్తాన్ని తెలిసినవాడై, తన అంతరాత్మతో నన్ను భజిస్తాడు. ఇంతవరకు చెప్పినది పరమ రహస్యమైన ఉపదేశం. దీన్ని తెలుసుకుని, నీవు జ్ఞానవంతుడవై, సమస్త కర్తవ్యాలలో నిపుణుడవుతావు, అర్జునా! ఇప్పుడు, దైవసంపత్తి, ఆసురసంపత్తుల గురించి చెబుతాను. భయం లేకపోవడం, మనస్సు పవిత్రత, జ్ఞానంలో స్థిరత, యోగాభ్యాసం, దానము, ఇంద్రియనిగ్రహం, యజ్ఞము, శాస్త్రపఠనం, తపస్సు, నిస్సందేహత—ఇవి దైవ లక్షణాలు. అహింస, సత్యం, కోపములేమి, త్యాగం, శాంతి, పరదోష విముఖత, దయ, లోభం లేమి, మృదుత్వం, లజ్జ, చంచలత్వం లేమి, శక్తి, క్షమ, ధైర్యం, శౌచం, ద్వేషం లేమి, అహంకారం లేమి—ఇవి కూడా దైవ లక్షణాలే. దుర్భావన, అహంకారం, గర్వం, కోపం, క్రూరత్వం, అజ్ఞానం—ఇవి ఆసుర లక్షణాలు. దైవ లక్షణాలు విమోచనానికి దారితీస్తాయి; ఆసుర లక్షణాలు బంధనానికి. నీవు దైవ లక్షణాలతో జన్మించావు, అర్జునా! చింతించవద్దు. ఈ లోకంలో రెండు రకాల జీవులు సృష్టించబడ్డారు—దైవ మరియు ఆసుర. దైవ లక్షణాలను వివరించాను; ఇప్పుడు ఆసుర లక్షణాల గురించి విను. ఆసుర స్వభావం కలవారు ధర్మాన్ని, త్యాగాన్ని తెలియరు; వారిలో శౌచం, ఆచరణ, సత్యం ఉండదు. వారు ఈ లోకాన్ని అసత్యమని, ఆధారంలేనిదని, ఇశ్వరుడులేనిదని, కేవలం కామాసక్తి వల్లే పుట్టిందని భావిస్తారు. ఈ దృష్టితో, స్వయాన్ని నాశనం చేసుకుంటూ, తక్కువ జ్ఞానం కలిగి, భయంకరమైన పనులు చేస్తూ, లోకాన్ని నాశనం చేయడానికి సిద్ధమవుతారు. అసాధ్యమైన కోరికలపై ఆధారపడి, ద్వేషం, అహంకారం, గర్వంతో మిగిలి, అసత్యమైన అభిప్రాయాలతో, అపవిత్రమైన వ్రతాలతో ప్రవర్తిస్తారు. అంతులేని ఆందోళనలలో మునిగి, కామభోగాలలో మునిగి, ఇదే జీవితం అనుకుంటారు. వందలాది ఆశలతో బంధించబడి, కోరిక, కోపాలకు లోనై, అన్యాయ మార్గాల్లో ధనాన్ని సంపాదించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. 'ఈ రోజు ఇదీ సంపాదించాను; రేపు అది సంపాదిస్తాను; ఇది నాది, అది కూడా నాదే అవుతుంది' అని అనుకుంటారు. 'ఆ శత్రువును నేను చంపాను; ఇంకొంతమందిని చంపుతాను. నేను ఇక్కడ అధికారి, నేను సుఖి, శక్తివంతుడు, ధనవంతుడిని, నా వంటి వారు లేరు. నేను యజ్ఞం చేస్తాను, దానం చేస్తాను, సంతోషిస్తాను' అని అనుకుంటూ, మోహమందలిలో చిక్కుకొని, కామభోగాలకు బంధితులై, అపవిత్ర నరకానికి పడిపోతారు. అలాంటి వారు తమను తాము గొప్పవారిగా చెప్పుకుంటూ, గర్వంతో, తపస్సు, యజ్ఞాలను కేవలం నామమాత్రంగా, నియమ విరుద్ధంగా, దంభంతో చేస్తారు. అహంకారం, బలము, కోరిక, కోపానికి దాసులై, తమ శరీరంలోను, ఇతరుల శరీరంలోను నన్ను ద్వేషిస్తూ, అసూయతో నిండిపోయి ఉంటారు. అటువంటి క్రూర, ద్వేషభావన కలిగిన, మానవలోకంలో అతి చెడ్డవారిని నేను మళ్లీ మళ్లీ దుర్జన జన్మల్లోకి, ఆసుర గర్భాల్లోకి పడేస్తాను. అలా జన్మతరములుగా మోహితులై, నన్ను చేరక, మిగిలిన జీవులకన్నా దిగువ స్థితికి వెళ్తారు. మూడు ద్వారాలు నరకానికి తీసుకెళ్తాయి—కామం, క్రోధం, లోభం. కాబట్టి ఈ మూడు త్యజించాలి. వీటి నుండి విముక్తి పొందినవాడు తన శ్రేయస్సు కోసం కృషి చేస్తూ, పరమగతిని పొందుతాడు. శాస్త్ర విరుద్ధంగా, స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తించేవాడు పరిపూర్ణతను, సుఖాన్ని, పరమగతిని పొందడు. కాబట్టి, శాస్త్రమే నీకు ప్రామాణికం. ఏది చేయాలో, ఏది చేయకూడదో శాస్త్రాన్ని తెలుసుకుని, ఆచరించు. ఈ సమయంలో అర్జునుడు ప్రశ్నించాడు: "హే కృష్ణా! శాస్త్ర నియమాలను పక్కనబెట్టి, విశ్వాసంతో పూజ చేసే వారు—వారి స్థితి ఏంటి? వారు సాత్వికులా, రాజసికులా, తామసికులా?" శ్రీకృష్ణుడు సమాధానం ఇచ్చాడు: "అర్జునా! విశ్వాసం మూడు విధాలుగా ఉంటుంది—సత్త్వ, రజస్, తమస్. ప్రతి మనిషి విశ్వాసం అతని స్వభావాన్ని అనుసరిస్తుంది. మనిషి విశ్వాసమే అతని స్వరూపం. సాత్వికులు దేవతలను పూజిస్తారు; రాజసికులు యక్ష, రాక్షసులను పూజిస్తారు; తామసికులు పిశాచ, భూతగణాలను పూజిస్తారు. శాస్త్ర నియమాలు లేకుండా, కఠినమైన తపస్సు చేసే వారు, దంభ, అహంకారాలతో, కోరిక, ఆసక్తులతో నిండిన వారు—వారి గురించి విను, అర్జునా!