పండితులారా, భక్తులారా, వినండి! భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తన భక్తుల గురించి అర్జునునికి ఇలా వివరించాడు: “నా మీద మనస్సును స్థిరపరిచి, జీవితాన్ని నాకే అర్పించి, పరస్పరం నన్ను గురించి మాట్లాడుకుంటూ, నన్ను గురించి ఎల్లప్పుడూ చర్చించుకుంటూ, వారు పరస్పరంగా ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా ఉంటారు. అటువంటి నిష్కల్మషమైన భక్తులకు, వారు నన్ను ప్రేమతో ఆరాధించేవారికి, నేను జ్ఞానయోగాన్ని ప్రసాదిస్తాను. ఆ జ్ఞానమార్గం ద్వారా వారు నన్ను చేరగలుగుతారు. వారి పట్ల దయతో, వారి హృదయాల్లోనే నివసిస్తూ, అజ్ఞానాంధకారాన్ని జ్ఞానదీపంతో తొలగిస్తాను.” ఇలా శ్రీకృష్ణుని వాక్యాలు విని, అర్జునుడు గంభీరంగా ఇలా అన్నాడు: “ప్రభూ! మీరు పరబ్రహ్మ, పరమధామం, పరమ పవిత్రుడు. మీరు శాశ్వతమైన దివ్యపురుషుడు, ఆదిదేవుడు, అజన్ముడు, సర్వవ్యాపకుడు. మీరు ఇలా అని మునులు, నారద, ఆసిత, దేవల, వ్యాసులు కూడా ప్రకటించారు. ఇప్పుడు మీరు కూడా స్వయంగా నాతో ఇదే చెప్పారు. కేశవా! మీరు చెప్పినది నిజమేనని నేను నమ్ముతున్నాను. దేవతలు, అసురులు కూడా మీ మహిమను పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. పరమపురుషా! భూతాల సృష్టికర్తా! లోకేశ్వరా! దేవాదిదేవా! విశ్వేశ్వరా! మీరు మాత్రమే మీను పూర్తిగా తెలుసుకుంటారు. కనుక, మీరు ఈ జగత్తును ఎలా వ్యాపించి ఉన్నారో, మీ దివ్యవిభూతులను నాకు సంపూర్ణంగా వివరించండి. ఓ యోగేశ్వరా! నేను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తూ మీను ఎలా గుర్తించాలి? ఎలాంటి రూపాల్లో మీను ధ్యానించాలి? జనార్దనా! మీ యోగాన్ని, విభూతులను మరింత వివరంగా చెప్పండి. ఎందుకంటే, ఈ అమృతస్వరూపమైన మాటలు వినటానికి నాకు తృప్తి లేదు.” శ్రీభగవానుడు సంతోషంగా సమాధానమిచ్చాడు: “అర్జునా! నీకు నా ప్రధానమైన దివ్యవిభూతులను చెప్పగలను. నా వైభవానికి అంతం లేదు. గుడాకేశా! నేను సమస్త జీవుల హృదయాల్లోని ఆత్మను. సృష్టిలోని ప్రతి వస్తువుకి ఆదియూ, మధ్యయూ, అంతమూ నేనే. ఆదిత్యులలో నేను విష్ణువు, ప్రకాశవంతమైన వాటిలో సూర్యుడు, మరుత్గణాలలో మరీచి, నక్షత్రాలలో చంద్రుడు. వేదాలలో సామవేదం, దేవతలలో ఇంద్రుడు, ఇంద్రియాలలో మనస్సు, భూతాలలో చైతన్యం నేనే. రుద్రులలో శంకరుడు, యక్షరక్షసులలో కుబేరుడు, వసువులలో అగ్ని, శిఖరాలున్న పర్వతాలలో మేరుపర్వతం నేనే. బ్రహ్మవిద్యలో బృహస్పతి, సైన్యాధిపతుల్లో స్కందుడు, జలాశయాలలో సముద్రం నేనే. మహర్షుల్లో భృగువు, పదాల్లో ఓంకారము, యజ్ఞాల్లో జపయజ్ఞం, అచలాలలో హిమాలయాలు నేనే. చెట్లలో అశ్వత్థవృక్షం, దైవర్షుల్లో నారదుడు, గంధర్వుల్లో చిత్రరథుడు, సిద్ధుల్లో కపిలమహర్షి నేనే. గుర్రాల్లో అమృతసంబవుడు ఉచ్చైశ్రవ, ఏనుగుల్లో ఐరావతం, మనుష్యుల్లో రాజు నేనే. ఆయుధాల్లో వజ్రాయుధం, పశువుల్లో కామధేను, సంతానకారకుల్లో మన్మథుడు, సర్పాల్లో వాసుకి నేనే. నాగల్లో అనంతుడు, జలచరాల్లో వరుణుడు, పితృదేవతల్లో అర్యమా, నియంత్రకుల్లో యముడు నేనే. దైత్యుల్లో ప్రహ్లాదుడు, కాలాన్ని కొలిచేవారిలో కాలమే నేనే, మృగాల్లో సింహం, పక్షుల్లో వినతానందనుడు గరుడుడు నేనే. పవిత్రాలలో వాయువు, శస్త్రధారుల్లో రాముడు, చేపల్లో మకరము, నదుల్లో గంగా నేనే. సృష్టిలో మొదటి, మధ్య, అంత్య భాగాలు నేనే. విద్యల్లో ఆత్మవిద్య, వాదనల్లో తర్కం నేనే. అక్షరాల్లో అ, సమాసాల్లో ద్వంద్వసమాసం, క్షయములేని కాలం, సర్వముఖుడైన సృష్టికర్త నేనే. సమస్తాన్ని నాశనం చేసే మరణం, భవిష్యత్తులో పుట్టబోయే వాటి ఆదికారణం నేనే. స్త్రీలలో కీర్తి, శ్రీ, వాక్కు, స్మృతి, మేధ, ధృతి, క్షమలు నేనే. సామవేదంలోని బ్రిహత్ సామం, ఛందస్సుల్లో గాయత్రీ, మాసాల్లో మార్గశిర, ఋతువుల్లో పుష్పవసంతం నేనే. మోసగాళ్లలో జూదం, తేజస్సులో తేజస్సు, విజయము, సంకల్పము, సత్సంపత్తి నేనే. వృష్ణివంశంలో వాసుదేవుడు, పాండవుల్లో ధనంజయుడు, మునుల్లో వ్యాసుడు, కవుల్లో ఉశనుడు నేనే. శిక్షించేవారిలో శిక్ష, విజయార్జకుల్లో నీతి, రహస్యాల్లో మౌనం, జ్ఞానులలో జ్ఞానం నేనే. అర్జునా! సమస్త భూతాలలోని మూలకారణం నేనే. నా లేని చలించేవి, అచలమైనవి ఏదీ లేదు. నా దివ్యవిభూతులకు అంతం లేదు, నేను చెప్పింది కేవలం ముఖ్యమైనవి మాత్రమే. ఏది వైభవంగా, శోభగా, శక్తిగా ఉంటే, అది నా తేజస్సు యొక్క అంసమేనని తెలుసుకో. ఇంత వివరంగా చెప్పాల్సిన అవసరమే లేదు, అర్జునా! నా ఒక్క భాగంతోనే ఈ మొత్తం ప్రపంచాన్ని నిలిపి ఉంచుతున్నాను.” ఈ విధంగా శ్రీకృష్ణుని అమృతవాక్యాలను విని, అర్జునుడు కృతజ్ఞతతో ఇలా అన్నాడు: “ప్రభూ! మీరు నాకు పరమరహస్యమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని వివరించారు. దాంతో నా మోహం తొలగిపోయింది. భూతాల ఉత్పత్తి, లయ, మీ నిత్యమైన మహిమ గురించి మీరు వివరంగా చెప్పారు. మీరు మీ గురించి చెప్పినదంతా నిజమేనని నేను గ్రహించాను. అయినా, పరమేశ్వరా, నేను మీ దివ్యరూపాన్ని దర్శించాలనుకుంటున్నాను. మీరు అనుగ్రహిస్తే, ఆ దివ్యరూపాన్ని నాకు చూపించండి.” అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: “పార్థా! నా అనేకవిధమైన, అనేకరంగుల, అనేకాకారాల దివ్యరూపాలను చూడు. ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, అశ్వినీదేవతలు, మరుత్గణాలు, ఎన్నడూ చూడని అనేక అద్భుతాలను కూడా చూడు, భరతవంశజా!