పుణ్యాత్ములైన బ్రాహ్మణులు, భక్తితో ఉన్న రాజర్షులు కూడా ఈ అనిత్యమైన, దుఃఖమయమైన లోకానికి వచ్చారు కదా! అందువల్ల, ఆర్జునా, నీవు కూడా నీ మనసును నాకే అర్పించి, నన్ను ఆశ్రయించు. నా పట్ల భక్తితో ఉండి, నన్ను పూజించు, నాకే నమస్కరించు. నీ అంతఃకరణాన్ని నాకే అర్పించి, నిశ్చయంగా నీవు నన్ను చేరుకుంటావు. ఈ సమయంలో శ్రీభగవంతుడు మళ్లీ ఆర్జునుని పిలిచి, ‘‘ఓ మహాబాహో! నీవు నాకు ఎంతో ప్రియుడవు. నీ మంగళార్థంగా నేను నీకు పరమమైన మాటను మళ్లీ చెబుతాను, విను’’ అని అన్నారు. ‘‘నా ఆది అంత్యాలను దేవతలు కూడా, మహర్షులు కూడా తెలుసుకోరు. ఎందుకంటే, నేను వారందరికీ మూలకారణం. నన్ను జన్మలేని వాడిగా, ఆది లేని వాడిగా, లోకాల మహేశ్వరునిగా ఎవరైతే తెలుసుకుంటారో, వారు మానవులలో మోహరహితులై, పాపాలనుండి విముక్తులవుతారు. బుద్ధి, జ్ఞానం, మాయారహితత్వం, క్షమ, సత్యం, ఇంద్రియనిగ్రహం, శాంతి, సుఖం, దుఃఖం, భవ, అభవ, భయం, అభయం— ఇవన్నీ నన్నుంచి పుట్టినవే. హింసలేమి, మనస్సు స్థిరత, సంతృప్తి, తపస్సు, దానం, కీర్తి, అపకీర్తి— వీటన్నిటి మూలం కూడా నేను. పూర్వకాలంలో ఉన్న ఏడు మహర్షులు, నలుగురు మనువులు—all these are my mind-born forms. వీరి నుంచే ఈ లోకంలోని సమస్త ప్రజలు ఉద్భవించారు. నా యోగశక్తులను, దివ్యవిభూతులను ఎవరు నిజంగా తెలుసుకుంటారో వారు నిశ్చలమైన యోగంతో నాతో ఏకీభవిస్తారు; దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఈ లోకంలోని సమస్తం నన్నుంచే ఉద్భవించింది; నేను సమస్తానికి మూలకారణం. దీనిని గ్రహించిన జ్ఞానులు నన్ను లోతైన భక్తితో పూజిస్తారు. వారి మనస్సులు నాలో లీనమై ఉంటాయి, వారి ప్రాణాలు నాకే అర్పితమై ఉంటాయి. వారు పరస్పరం నన్ను గురించి చెప్పుకుంటూ, నన్ను గురించి మాట్లాడుకుంటూ పరమానందాన్ని పొందుతారు. ఎవరైతే నన్ను నిరంతరం ప్రేమతో పూజిస్తారో, వారికి నేను జ్ఞానయోగాన్ని ప్రసాదిస్తాను, దానివల్ల వారు నన్ను చేరుకుంటారు. వారిపైన కరుణతో, వారి హృదయాలలో నేను వెలుగుగా ఉండి, అజ్ఞానాంధకారాన్ని జ్ఞానదీపంతో తొలగిస్తాను. ఈ సమయంలో ఆర్జునుడు స్పందించాడు: ‘‘ప్రభూ! మీరు పరబ్రహ్మ, పరమధామం, పరమ పవిత్రం. మీరు శాశ్వత దైవ స్వరూపుడు, ఆదిదేవుడు, అజన్ముడు, సర్వవ్యాపి. ఈ విషయాన్ని మహర్షులు, నారదుడు, అసితుడు, దేవళుడు, వ్యాసుడు—అందరూ చెప్పారు; ఇప్పుడు మీరు స్వయంగా నాకూ చెప్పారు. కేశవా! మీరు చెప్పిన ప్రతిదీ నేను సత్యంగా అంగీకరిస్తున్నాను. దేవతలకు, అసురులకు కూడా మీ పరిమళాన్ని తెలుసు కాదు. పరమపురుషుడవైన మీరు, భూతముల సృష్టికర్త, దేవతలకు దేవుడు, జగన్నాధుడు—మీరు మాత్రమే మీ స్వరూపాన్ని పూర్తిగా తెలుసు. మీ దివ్యవిభూతులను, మీరు ఈ లోకాలను ఎలా వ్యాపించి ఉన్నారో నాకు పూర్తిగా వివరించండి. నేను నిరంతరం మిమ్మల్ని ధ్యానిస్తూ, మిమ్మల్ని ఎలా తెలుసుకోవాలో చెప్పండి. మళ్లీ మళ్లీ మీ యోగాన్ని, విభూతులను వివరంగా చెప్పండి. ఈ అమృతవాక్యాలను వినడంలో నాకు తృప్తి లేదు.’’ అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు స్పందించాడు: ‘‘అర్జునా! నా దివ్యవిభూతుల్లో ముఖ్యమైనవాటిని నీకు చెబుతాను. ఎందుకంటే నా విస్తారానికి అంతం లేదు. గుడాకేశా! నేను సమస్త ప్రాణుల్లోని ఆత్మను, హృదయంలో నివసించేవాడిని. సమస్త ప్రాణుల ఆది, మధ్య, అంత్యంగా నేను ఉన్నాను. ఆదిత్యులలో నేను విష్ణువు, ప్రకాశవంతమైన వాటిలో సూర్యుడు, మరుతులలో మరీచి, నక్షత్రాలలో చంద్రుడు. వేదాలలో సామవేదం, దేవతలలో ఇంద్రుడు, ఇంద్రియాలలో మనస్సు, భూతాలలో చైతన్యం నేను. రుద్రులలో శంకరుడు, యక్ష రాక్షసుల్లో కుబేరుడు, వసువుల్లో అగ్ని, శిఖరములు కలిగిన పర్వతాలలో మేరు నేను. పురోహితులలో బృహస్పతి, సైన్యాధ్యక్షుల్లో స్కందుడు, జలాశయాలలో సముద్రం నేను. మహర్షుల్లో భృగువు, పదాలలో ఓంకారము, యజ్ఞాలలో జపయజ్ఞం, అచలమైన వాటిలో హిమాలయాలు నేను. చెట్లలో అశ్వత్థవృక్షం, దైవర్షుల్లో నారదుడు, గంధర్వుల్లో చిత్రరథుడు, సిద్ధుల్లో కపిలముని నేను. గుర్రాలలో అమృతం నుండి జన్మించిన ఉచ్చైఃశ్రవ, ఏనుగుల్లో ఐరావతం, మనుష్యులలో రాజు నేను. ఆయుధాలలో వజ్రాయుధం, ఆవుల్లో కామధేను, సంతానసృష్టికర్తల్లో మన్మథుడు, పాముల్లో వాసుకి నేను. నాగుల్లో అనంతుడు, జలచరాల్లో వరుణుడు, పితృవుల్లో ఆర్యమన్, నియంత్రకుల్లో యముడు నేను. దైత్యుల్లో ప్రహ్లాదుడు, కాలాన్ని కొలిచే వారిలో కాలమే నేను, జంతువుల్లో సింహం, పక్షుల్లో వినతా కుమారుడు గరుత్మంతుడు నేను. శుద్ధికర్తల్లో వాయువు, ఆయుధధారుల్లో రాముడు, చేపల్లో మకరము, నదుల్లో గంగ నేను. సృష్టిలో ఆది, మధ్య, అంత్యంగా నేను ఉంటాను. శాస్త్రాలలో ఆత్మవిద్య, వాదనచేసే వారిలో తర్కం నేను. అక్షరాలలో అ, సమాసాలలో ద్వంద్వసమాసం, నేను నిత్యమైన కాలం, సర్వముఖుడైన కర్త నేను. నేను సమస్తాన్ని నశింపజేసే మరణం, ఇంకా పుట్టబోయే వాటికి ఆదికారణం, స్త్రీలలో కీర్తి, శ్రీ, వాక్కు, స్మృతి, మేధ, ధృతి, క్షమ నేను. సామవేదంలోని స్తోత్రాలలో బృహత్సామం, ఛందస్సుల్లో గాయత్రీ, మాసాల్లో మార్గశిర, ఋతువుల్లో పుష్పవసంత ఋతువు నేను. మోసగాళ్లలో జూదం, తేజోవంతుల్లో తేజస్సు, విజయాన్ని, సంకల్పాన్ని, సద్గుణాన్ని నేను. వృష్ణివంశంలో వాసుదేవుడు, పాండవుల్లో ధనంజయుడు, మునుల్లో వ్యాసుడు, కవుల్లో ఉశనస్సు నేను. శాస్త్రవిధుల్లో శిక్ష, విజయం కోరేవారిలో నীতি, రహస్యాల్లో నిశ్శబ్దం, జ్ఞానుల్లో జ్ఞానం నేను.’’ ఈ విధంగా భగవంతుడు తన అనంతమైన దివ్యవిభూతులను, యోగశక్తులను ఆర్జునునికి వివరంగా వివరించాడు.