శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునితో ఇలా ఉపదేశించసాగాడు: "అర్జునా! నా ఈ ఉపదేశాన్ని అసూయతో పాటించని వారు, జ్ఞానమంతటిలో మోహంలో ఉన్నవారు, వివేకం లేనివారు అని తెలుసుకో. ప్రతి జీవి తన స్వభావానుసారం ప్రవర్తిస్తాడు. జ్ఞానులు కూడా తమ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తారు. జీవులు అంతా తమ స్వభావానికే లోబడి ఉంటారు. నియమాలు ఎంతవరకు వారిని ఆపగలవు? ప్రతి ఇంద్రియానికి దాని విషయాల పట్ల ఆకర్షణ, ద్వేషం సహజం. వాటికి లోబడకూడదు. అవే మన మార్గంలో అడ్డంకులు. స్వధర్మాన్ని, అది లోపభూయిష్టమైనా, అనుసరించటం మంచిది. పరధర్మాన్ని ఎంత బాగా చేసినా, అది భయాన్నే కలిగిస్తుంది. స్వధర్మంలో మరణించడం ఉత్తమం. అప్పుడు అర్జునుడు ప్రశ్నించాడు: 'హే కేశవా! మనిషి ఎన్నోసార్లు చేయకూడదనుకుంటూ కూడా పాపకార్యానికి ఎలా ప్రేరేపించబడుతున్నాడు?' శ్రీకృష్ణుడు సమాధానమిచ్చాడు: 'అర్జునా! అది కామమే, కోపమే. ఇవి రాజోగుణంలో పుట్టి, మహా భక్షకుడూ, మహా పాపమూ, మనిషికి శత్రువూ. ఇవి జ్ఞానాన్ని ముసుగేస్తాయి. ఎలా అంటే, అగ్నిని పొగ, కంటిని ధూళి, గర్భాన్ని గర్భాశయం ముసుగెట్టి దాచినట్టు, జ్ఞానాన్ని కామం అలా ముసుగేస్తుంది.' 'ఈ కామమే మనస్సు, ఇంద్రియాలు, బుద్ధి—ఇవి దాని నివాసస్థానాలు. ఇవి మనిషిని మాయలో పడేస్తూ, జ్ఞానాన్ని కప్పిపడేస్తాయి. అందుకే, ముందు ఇంద్రియాలను నియంత్రించు. ఈ కామాన్ని నాశనం చేయి. ఇది జ్ఞానాన్ని, వివేకాన్ని నాశనం చేసే శత్రువు.' 'ఇంద్రియాలు బలమైనవి; వాటికంటే మనస్సు బలమైనది; మనస్సుకంటే బుద్ధి బలమైనది; బుద్ధికంటే కూడా ఉన్నది పరమాత్మ. అర్జునా! ఆ పరమాత్మను తెలుసుకుని, ఆత్మబలంతో స్థిరంగా ఉండి, ఈ దుర్జయమైన కామరూప శత్రువును నాశనం చేయు.' తరువాత శ్రీకృష్ణుడు తన పరమతత్వాన్ని వివరించాడు: 'అర్జునా! నేను ఈ అమరమైన యోగాన్ని ప్రథమంగా వివస్వంతునికి ఉపదేశించాను. వివస్వంతుడు మనువుకు, మనువు ఇక్ష్వాకువుకు చెప్పాడు. ఇలా పరంపరగా రాజర్షులు దీన్ని తెలుసుకున్నారు. కానీ కాలక్రమంలో ఈ యోగం లోపించింది.' 'ఈ పురాతన యోగాన్ని ఇప్పుడు నీకు నేను ఉపదేశిస్తున్నాను, ఎందుకంటే నీవు నా భక్తుడవు, మిత్రుడవు. ఇది పరమ రహస్యము. అర్జునుడు ఆశ్చర్యపడి అడిగాడు: 'భగవన్! మీ జననం ఇటీవలి కాలంలో జరిగినది, వివస్వంతునిది ప్రాచీనమైనది. మీరు ఆ ప్రారంభంలో ఉపదేశించారన్నది ఎలా నమ్మాలి?' శ్రీకృష్ణుడు నవ్వుతూ చెప్పాడు: 'అర్జునా! నాకూ, నీకూ ఎన్నో జన్మలు గడిచాయి. వాటన్నింటినీ నేను గుర్తు పెట్టుకున్నాను. కానీ నీవు గుర్తుపెట్టుకోలేవు. నేను జన్మరహితుడను, నాశ్వరం కానివాడను, అన్ని జీవుల ప్రభువును. అయినా నా స్వేచ్ఛతో, నా మాయను అధీనంలో పెట్టుకుని, నేను స్వయంగా అవతరిస్తాను.' 'ధర్మం క్షీణించినప్పుడు, అధర్మం పెరిగినప్పుడు, అర్జునా, నేను అవతరిస్తాను. సజ్జనులను రక్షించేందుకు, దుష్టులను నశింపజేయటానికి, ధర్మాన్ని పునః స్థాపించటానికి ప్రతి యుగంలో జన్మిస్తాను. నా దివ్య జన్మ, కర్మలను యథార్థంగా తెలిసినవారు, శరీరాన్ని విడిచిన తర్వాత మళ్లీ జన్మించరు. నాకే వచ్చిపోతారు.' 'కామ, భయం, కోపాలను వదిలి, నాలో ఏకాగ్రతతో నన్ను ఆశ్రయించినవారు, జ్ఞాన తపస్సుతో పవిత్రులై, నా స్వరూపాన్ని పొందారు. ప్రజలు నన్ను ఎలాంటి భావంతో ఆశ్రయిస్తారో, నేను కూడా వారికి అలా ప్రతిఫలిస్తాను. అందరూ నా మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు.' 'ఇక్కడ మనుషులు తమ కార్యాల్లో విజయానికి దేవతలను పూజిస్తారు. ఎందుకంటే కార్యఫలితాలు త్వరగా లభించేవి. నాన్ను నమ్ము. నాన్నే సృష్టికర్తను. గుణాలు, కర్మల ఆధారంగా నాలుగు వర్ణాలను నేను సృష్టించాను. అయినా, నేను ఆ కర్తను కాదు, నేను అవ్యయుడను.' 'కర్మలు నన్ను అంటవు; వాటి ఫలితాల పట్ల నాకు ఆసక్తి లేదు. ఈ విషయాన్ని తెలిసినవారు కర్మలకు బంధించబడరు. ముక్తిని కోరిన వారు ఇదే జ్ఞానంతో పురాతనకాలంలో కర్మలు చేశారు. నువ్వు కూడా వారి మాదిరిగానే కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించు.' 'ఏది కర్మ? ఏది అకర్మ? దీనిలో జ్ఞానులకు కూడా సందేహమే. కర్మ, అకర్మ, వికర్మ, అప్రత्यक्ष కర్మ—ఇవన్నీ లోతైనవే. నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను. కర్మలోని అకర్మను, అకర్మలోని కర్మను గమనించేవాడు మానవుల్లో మేధావి. అతడు సర్వకర్మలలో సిద్ధి పొందుతాడు.' 'యావత్తు కర్మలు, కోరిక, సంకల్పం లేకుండా, జ్ఞానాగ్నిలో దహించబడితే, అతడిని పండితులు జ్ఞాని అంటారు. ఫలాసక్తిని వదిలి, ఎప్పుడూ తృప్తిగా, ఏదిపైనా ఆధారపడకుండా, కర్మచేస్తూ కూడా, నిజానికి అతడు ఏమీ చేయడు.' 'ఆశ లేకుండా, మనస్సును, ఆత్మను నియంత్రించి, అన్ని వస్తువులను వదిలి, కేవలం శరీరధర్మాన్ని నిర్వర్తిస్తే, అతనికి పాపం అంటదు. యథాచిత్తుడై, ద్వంద్వాలను దాటి, అసూయ లేకుండా, విజయాపజయాల్లో సమబుద్ధిగా ఉండేవాడు, కార్యం చేస్తూ కూడా బంధించబడడు.' 'అనాసక్తుడై, విముక్తుడై, జ్ఞాన నిష్ఠుడై, యజ్ఞార్థంగా కర్మచేస్తే, అతని కార్యాలు పూర్తిగా కరిగిపోతాయి. యజ్ఞం బ్రహ్మమే, హవనం బ్రహ్మమే, హోతా బ్రహ్మమే, బ్రహ్మాగ్నిలో బ్రహ్మాన్ని సమర్పిస్తాడు. ఈ విధంగా బ్రహ్మమయం కార్యంలో లీనుడైనవాడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.' 'కొంతమంది యోగులు దేవతలను యజ్ఞంగా పూజిస్తారు. మరికొందరు బ్రహ్మాగ్నిలో హవనంగా యజ్ఞాన్ని సమర్పిస్తారు. ఇంకొందరు శ్రవణాది ఇంద్రియాలను నియమాగ్నిలో సమర్పిస్తారు. మరికొందరు శబ్దాది విషయాలను ఇంద్రియాగ్నిలో సమర్పిస్తారు.' 'ఇంకొందరు ఇంద్రియకర్మలను, ప్రాణకర్మలను జ్ఞాన ప్రదీప్తమైన ఆత్మ నియమాగ్నిలో సమర్పిస్తారు. మరికొందరు ద్రవ్యయజ్ఞం, తపోయజ్ఞం, యోగయజ్ఞం చేస్తారు. ఇంకొందరు స్వాధ్యాయ జ్ఞానయజ్ఞంలో స్థిరంగా ఉండి, దానిలో యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తారు.' ఈ విధంగా శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి జీవన రహస్యాన్ని, కర్మయోగాన్ని, యజ్ఞస్వరూపాన్ని, తన అవతార గాథను, జ్ఞానాన్ని అమృతవర్షంలా వివరించాడు.