పార్ధా, భగవంతుడు ఇలా ఉపదేశించెను—యజ్ఞాలతో దేవతలు పోషింపబడతారు; వారు మనకు కావలసిన భోగాలను ప్రసాదిస్తారు. ఈ భోగాలను దేవతలకు అర్పించకుండా, స్వయంగా ఆస్వాదించేవాడు నిజంగా దొంగ. యజ్ఞానంతర అవశేషాలను భక్తితో భుజించేవారు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు; కానీ స్వప్రయోజనానికి మాత్రమే వంట చేసేవారు పాపాన్ని తినేవారు. ప్రాణులు అన్నం నుండి జన్మిస్తారు; ఆహారం వర్షం నుండి వస్తుంది; వర్షం యజ్ఞం వల్ల కలుగుతుంది; యజ్ఞం కర్మ నుండి పుట్టింది. కర్మ వేదం నుండి ఉద్భవిస్తుంది; వేదం అక్షరమైన పరమాత్మ నుండి వచ్చినది. అందుకే వేదం యజ్ఞంలో ఎప్పటికీ స్థిరంగా ఉంటుంది. ఈ సృష్టిలో యజ్ఞచక్రాన్ని అనుసరించకుండా, ఇంద్రియ సుఖాల్లో మునిగి ఉండేవాడు వ్యర్థంగా, పాపపూరితమైన జీవితం గడుపుతాడు, పార్ధా. కానీ ఆత్మలో ఆనందించేవాడు, ఆత్మలో సంతృప్తి చెందేవాడు, ఆత్మలోనే తృప్తి పొందేవాడికి చేయవలసిన పని లేదు. అతనికి చేసిన పనిలో, చేయని పనిలో ప్రయోజనం లేదు; అతను ఏ జీవిని కూడా ఆశ్రయించడు. అందుకే, నిత్యం చేయవలసిన కర్మను అనాసక్తిగా చేయాలి; అనాసక్తంగా కర్మ చేస్తే, మనిషి పరమ గమ్యాన్ని పొందుతాడు. జనకుడు మరియు ఇతరులు కూడా కర్మ ద్వారా సిద్ధిని పొందారు. లోకహితార్థం కోసం కూడా నీవు కర్మ చేయాలి. ఉన్నత వ్యక్తి చేసే పనిని ఇతరులు అనుసరిస్తారు; అతను స్థాపించిన ప్రమాణాన్ని లోకమంతా అనుసరిస్తుంది. పార్ధా, నాకు మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు, పొందవలసినదేమీ లేదు; అయినా నేను కర్మలో నిమగ్నమవుతాను. నేను కర్మ చేయకపోతే, ఇతరులు నా మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు; లోకాలు నాశనమవుతాయి, కలహానికి కారణమవుతాను, ప్రాణులను నాశనం చేస్తాను. అజ్ఞానులు కర్మలో ఆసక్తితో వ్యవహరిస్తారు; అలాగే జ్ఞానులు కూడా అనాసక్తితో, లోకహితార్థం కోసం కర్మ చేయాలి. జ్ఞానులు, అజ్ఞానులు కర్మలో ఆసక్తితో ఉన్నప్పుడు వారి బుద్ధిని కుదిపివేయకూడదు; క్రమశిక్షణతో, వారు కర్మ చేయడాన్ని ప్రోత్సహించాలి. అన్ని కర్మలు ప్రకృతి గుణాల వల్ల జరుగుతాయి; కానీ మోహంలో ఉన్నవాడు "నేనే కర్త" అని భావిస్తాడు. కానీ యథార్థాన్ని తెలిసినవాడు, "గుణాలు గుణాలపై పనిచేస్తున్నాయి" అని తెలుసుకుని, కర్మలో అనాసక్తుడిగా ఉంటాడు. ప్రకృతి గుణాల వల్ల మోహంలో పడినవారు, గుణాల కర్మలకు ఆసక్తి చూపుతారు; జ్ఞానులు, అజ్ఞానులు పూర్తిగా తెలియని వారిని కుదిపివేయకూడదు. నీ మనస్సును ఆత్మపై స్థిరపరచి, నా కోసం అన్ని కర్మలను అర్పించు; ఆశ, అధికారం లేకుండా, బాధ లేకుండా యుద్ధం చేయు. నా ఉపదేశాన్ని నమ్మకంగా, అసూయ లేకుండా అనుసరించే వారు కూడా కర్మల నుండి విముక్తి పొందుతారు. కానీ అసూయతో నా ఉపదేశాన్ని అనుసరించని వారు, జ్ఞానంలో మోహంలో పడినవారు, నాశనానికి గురవుతారు. బుద్ధిమంతుడు కూడా తన స్వభావాన్ని అనుసరిస్తాడు; అన్ని ప్రాణులు తమ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తాయి. నియంత్రణ ద్వారా ఏమి సాధించగలదు? ప్రతి ఇంద్రియానికి దాని విషయాలపై రాగద్వేషాలు స్థిరంగా ఉంటాయి; వాటి ఆధీనంలో పడకూడదు, అవి అడ్డంకులు. తన ధర్మమే, తక్కువగా ఉన్నా, ఇతర ధర్మాన్ని అందంగా చేసినదానికంటే మెరుగైనది; తన ధర్మంలో మరణం ఉత్తమం, ఇతర ధర్మాన్ని అనుసరించడం భయాన్ని కలిగిస్తుంది. అర్జునుడు అడిగాడు—ఓ వృష్ణి వంశజా! మనిషి ఇష్టపడకపోయినా, ఏ శక్తివల్ల పాపానికి ప్రేరేపించబడతాడు? భగవంతుడు సమాధానమిచ్చాడు—అది కామం, అది కోపం, రాజసిక గుణం నుండి జన్మించిందీ; ఇది మహాపాపి, మహాశత్రువు, అర్జునా! అగ్ని పొగతో, అద్దం ధూళితో, గర్భం గర్భంతో మూలబడినట్లుగా, జ్ఞానం కామంతో మూలబడుతుంది. ఈ కామం రూపంలో, శాశ్వతమైన శత్రువు, అగ్ని లాంటి తృప్తి లేని ఆకాంక్ష, జ్ఞానాన్ని మూలపెడుతుంది, కుంతీ కుమారా! ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి—ఇవి కామానికి నిలయాలు; వీటి ద్వారా, కామం ప్రాణిని మోసపెట్టి, జ్ఞానాన్ని మూలపెడుతుంది. అందుకే, ఓ భరత శ్రేష్ఠా! ముందుగా ఇంద్రియాలను నియంత్రించు; జ్ఞానాన్ని నాశనం చేసే ఈ పాపాన్ని నాశనం చేయు. ఇంద్రియాలు బలమైనవి అంటారు; మనస్సు ఇంద్రియాలకు బలమైనది; బుద్ధి మనస్సుకు బలమైనది; బుద్ధికి మించి ఉన్నది ఆత్మ. అందుకే, ఆత్మను తెలుసుకుని, బుద్ధిని ఆధారంగా చేసుకుని, కామ రూపమైన శత్రువును నాశనం చేయు, ఓ మహాబాహు! భగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు—ఈ అక్షరమైన యోగాన్ని నేను వివస్వత్కు ఉపదేశించాను; వివస్వత్ మనువుకు, మనువు ఇక్ష్వాకుకి చెప్పాడు. ఈ విధంగా పరంపరగా రాజర్షులు ఈ యోగాన్ని గ్రహించారు; కానీ కాలక్రమంలో, ఓ శత్రు సంహారకా, ఈ యోగం నశించిపోయింది. ఈ పురాతన యోగాన్ని నేడు నీకు నేను ప్రకటిస్తున్నాను; నీవు నా భక్తుడు, స్నేహితుడు; ఇది అత్యంత గూఢమైనది. అర్జునుడు అడిగాడు—నీ జననం ఇటీవలిది, వివస్వత్ జననం ప్రాచీనది; ఆ ప్రారంభంలో నీ ఉపదేశం ఎలా సాధ్యమయ్యింది? భగవంతుడు సమాధానమిచ్చాడు—నీకు, నాకు అనేక జన్మలు గడిచాయి, అర్జునా! వాటన్నింటిని నేను తెలుసు, నీవు తెలియవు, ఓ శత్రు సంహారకా! నేను అజన్మా, నా స్వరూపం అక్షరమైనది, ప్రాణుల అధిపతి అయినా, నా స్వప్రకృతిని నియంత్రించి, నా స్వశక్తితో అవతరిస్తాను. ధర్మం తగ్గినప్పుడు, అధర్మం పెరిగినప్పుడు, ఓ భరతా, నేను అవతరిస్తాను. సజ్జనుల రక్షణ కోసం, దుర్జనుల సంహారానికి, ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి, ప్రతి యుగంలో నేను అవతరిస్తాను.