అర్జునుడు భగవంతుని వైపు చూచి, "మీ మాటలు నా మనస్సును గందరగోళంలో పడేస్తున్నాయి. మీరు చెప్పింది పరస్పర విరుద్ధంగా అనిపిస్తోంది. నాకు నిజమైన శ్రేయస్సు కలిగించేది ఏదో స్పష్టంగా చెప్పండి" అని ప్రార్థించాడు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు, దయతో అర్జునుని చూచి ఇలా ఉపదేశించాడు: "అర్జునా! ఈ లోకంలో నేను రెండు మార్గాలను వివరించాను. జ్ఞానమార్గాన్ని సాంఖ్యులకు, కర్మమార్గాన్ని యోగులకు. కేవలం కర్మలను వదిలి ఉండడం వల్ల ఎవ్వరూ కర్మబంధనాలనుండి విముక్తి పొందరు. త్యాగం మాత్రమే పరిపూర్ణతను ఇస్తుందనుకోవడం సరికాదు. మనిషి ఒక్క క్షణం కూడా చర్య చేయకుండా ఉండలేడు. ప్రకృతి నుండి కలిగే గుణాల వల్ల ప్రతి ఒక్కరు చర్య చేయాల్సిందే. కర్మేంద్రియాలను నియంత్రించుకుని, మనసులో విషయాల గురించి ఆలోచిస్తూ ఉండేవాడు మోసగాడే. కానీ, తన ఇంద్రియాలను మనసుతో నియంత్రించి, అనాసక్తిగా కర్మచేసేవాడు అత్యుత్తముడు. కాబట్టి, నీ కర్తవ్యం అయిన కర్మను చేయు. కర్మ చేయకపోవడం కన్నా కర్మ చేయడమే ఉత్తమం. నీ శరీర పోషణకైనా కర్మ అవసరం. యజ్ఞార్థంగా చేయని కర్మలు బంధకములు. కాబట్టి, అర్జునా! అనాసక్తిగా, యజ్ఞార్థంగా కర్మ చేయు. సృష్టికర్త ప్రారంభంలో జీవులను యజ్ఞంతో కలిపి సృష్టించాడు. 'ఈ యజ్ఞంతో మీరు అభివృద్ధి చెందండి. ఇది మీ కోరికలను తీరుస్తుంది' అని చెప్పాడు. మీరు యజ్ఞంతో దేవతలను పోషించండి, దేవతలు మిమ్మల్ని పోషిస్తారు. పరస్పరం పోషించుకుంటూ, మీరు శ్రేయస్సును పొందుతారు. దేవతలు యజ్ఞఫలితంగా ఇచ్చే భోగాలను మీరు పొందుతారు. కానీ, వారికి అర్పించకుండా వాటిని అనుభవించేవాడు దొంగవాడు. యజ్ఞంలో భాగంగా మిగిలిన భాగాన్ని భుజించే పుణ్యులు పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు. కానీ, స్వార్థంగా మాత్రమే వంట చేసి తినేవారు పాపమే తింటారు. భూతాలు అన్నం వల్ల పుట్టుతాయి, అన్నం వర్షం వల్ల, వర్షం యజ్ఞం వల్ల, యజ్ఞం కర్మ వల్ల. కర్మలు వేదం నుండి, వేదం అక్షర బ్రహ్మం నుండి ఉద్భవించాయి. కాబట్టి, వేదం యజ్ఞంలో స్థిరంగా ఉంది. ఈ చక్రాన్ని అనుసరించని వాడు, ఇంద్రియ సుఖాలలో మునిగి, వ్యర్థంగా పాప జీవితం గడుపుతాడు. కానీ, ఆత్మలోనే ఆనందించేవాడు, తృప్తి చెందేవాడు, స్వయంపూర్ణుడైన వాడికి ఏమీ చేయాల్సిన పని లేదు. అతనికి చేసినా, చేయనప్పటికీ ప్రయోజనం లేదు; అతను ఎవరి మీదా ఆధారపడడు. కాబట్టి, ఎప్పుడూ కర్తవ్యమైన కర్మను అనాసక్తిగా చేయు. అనాసక్తిగా కర్మచేసి, మనిషి పరమాన్ని పొందగలడు. జనకాది రాజులు కూడా కర్మచేసి సిద్ధి పొందారు. లోకహితార్థంగా కూడా నీవు కర్మ చేయాలి. మహానుభావులు చేసే కార్యాన్ని ఇతరులు అనుసరిస్తారు. వారు నిర్ధారించే ప్రమాణాన్ని లోకం అనుసరిస్తుంది. పార్థా! నాకు మూడు లోకాలలో చేయవలసిన పని లేదు. నాకు ఏదీ పొందవలసినది లేదు. అయినా నేను కర్మ చేస్తూనే ఉంటాను. నేను కర్మ చేయకపోతే, ఇతరులు నా మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు. నేను కర్మ చేయకపోతే, లోకాలు నశిస్తాయి. ప్రజలు అయోమయంలో పడతారు, జీవులు నాశనం అవుతారు. అజ్ఞానులు కర్మలో ఆసక్తితో పనిచేస్తారు. అలాగే, జ్ఞానులు కూడా లోకహితార్థంగా, అనాసక్తిగా కర్మ చేయాలి. జ్ఞానులు, అజ్ఞానుల మనస్సును కలవరపరచకూడదు. వారు కర్మ చేయడంలో వారికి ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలి. అన్ని కర్మలు ప్రకృతి గుణాల వల్ల జరుగుతాయి. కానీ, మోహంలో మునిగినవాడు 'నేనే చేయిస్తున్నాను' అని భావిస్తాడు. జ్ఞాని వాడు గుణాల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని తెలుసుకుని, 'గుణాలే గుణాలతో పనిచేస్తున్నాయి' అని భావించి, అనాసక్తుడిగా ఉంటాడు. ప్రకృతి గుణాల వల్ల మోహితులై, వారు కర్మలకు ఆసక్తిపడతారు. జ్ఞానులు అజ్ఞానులను కలవరపెట్టకూడదు. అర్జునా! నీ మనస్సును నాకే అర్పించు. ఆశ, మమకారాలను విడిచి, యుద్ధం చేయు. ఇలాంటి నా ఉపదేశాన్ని విశ్వాసంతో, అసూయ లేకుండా అనుసరించే వారు కర్మబంధనాలనుండి విముక్తి పొందుతారు. కానీ, అసూయతో, నా ధర్మాన్ని పాటించని వారు, జ్ఞానహీనులు, నశించిపోతారు. ప్రతి మనిషి తన స్వభావానుసారం వ్యవహరిస్తాడు. భూతాలన్నీ తమ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తాయి. నియమం వల్ల ఎంతవరకూ మారుతారు? ప్రతి ఇంద్రియానికి తన విషయాలపై ఆసక్తి, ద్వేషం సహజంగా ఉంటుంది. వాటికి లోనవ్వకూడదు, అవే అడ్డంకులు. తన కర్తవ్యాన్ని, అది లోపభూయిష్టమైనా, చేయడమే మేలైనది. మరొకరి కర్తవ్యాన్ని మెరుగ్గా చేసినా, అది భయం కలిగిస్తుంది. తన కర్తవ్యంలో మరణించడం కూడా మేలే. అప్పుడే అర్జునుడు అడిగాడు: "హే కేశవా! మనిషి చేయకూడదనుకున్నా, ఏ శక్తివశంగా పాపానికి ప్రేరితమవుతున్నాడు?" భగవంతుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "అది కామమే, కోపమే. ఇవి రజోగుణంలో పుట్టినవి. ఇవే మహాపాపకారకులు, జ్ఞానాన్ని నశింపజేసే శత్రువులు. అగ్ని మీద పొగ, అద్దం మీద దుమ్ము, గర్భంలో శిశువు ఎలా మరుగునపడతారో, అలాగే జ్ఞానం ఈ కామంతో మరుగునపడుతుంది. ఈ కామం అగ్నిలా తృప్తి చెందదు. ఇది జ్ఞానాన్ని కప్పేసి, మనిషిని మోసం చేస్తుంది. ఇంద్రియాలు, మనసు, బుద్ధి - ఇవే కామానికి నివాసస్థానాలు. వీటివల్ల జీవుడు మాయలో పడతాడు. కాబట్టి, అర్జునా! ముందు ఇంద్రియాలను నియంత్రించు. అవి జ్ఞానాన్ని, విజ్ఞానాన్ని నశింపజేసే దుష్టశక్తిని నాశనం చేయు.