அயுக்தஃ ப்ராக்ரு'தஃ ஸ்தப்தஃ ஶடோ நைஷ்க்ரு'திகோऽலஸஃ।விஷாதீ தீர்கஸூத்ரீ ச கர்தா தாமஸ உச்யதே।।18.28।।
ஒழுங்கு இல்லாதவன், மூடன், பெருமை கொண்டவன், வஞ்சகன், தீங்கு நினைப்பவன், சோம்பேறி, மனம் தளர்வானவன், எதையும் தள்ளிப்போடுவான், அவனைத் தாமசச் செய்பவர் என்று அழைப்பர்.
புத்தேர்பேதம் த்ரு'தேஶ்சைவ குணதஸ்த்ரிவிதம் ஶ்ர்ரு'ணு।ப்ரோச்யமாநமஶேஷேண ப்ரு'தக்த்வேந தநஞ்ஜய।।18.29।।
தனஞ்சயா, புத்தியும் உறுதியும் இயற்கை குணங்களின்படி மூன்று வகைப்படும் என்பதை நான் முழுமையாகத் தனித்தனியே விளக்குகிறேன்; அதை நீ கேள்.
ப்ரவ்ரு'த்திம் ச நிவ்ரு'த்திம் ச கார்யாகார்யே பயாபயே।பந்தம் மோக்ஷம் ச யா வேத்தி புத்திஃ ஸா பார்த ஸாத்த்விகீ।।18.30।।
பணியும், தவிர்க்க வேண்டியதும், செய்ய வேண்டியது, செய்யக்கூடாதது, பயமும், அச்சமின்மையும், பிணையும், விடுதலையும் உணரக்கூடிய புத்தி, பார்த்தா, அது சாத்த்விகம்.
யயா தர்மமதர்மம் ச கார்யம் சாகார்யமேவ ச।அயதாவத்ப்ரஜாநாதி புத்திஃ ஸா பார்த ராஜஸீ।।18.31।।
தர்மமும் அதர்மமும், செய்ய வேண்டியது, செய்யக்கூடாதது ஆகியவற்றை தவறாகப் புரிந்து கொள்கின்ற புத்தி, பார்த்தா, அது ராஜசம்.
அதர்மம் தர்மமிதி யா மந்யதே தமஸாऽऽவ்ரு'தா।ஸர்வார்தாந்விபரீதாம்ஶ்ச புத்திஃ ஸா பார்த தாமஸீ।।18.32।।
பார்த்தா, இருளால் மூடப்பட்டு, அதர்மத்தை தர்மம் என்று எண்ணி, எல்லாவற்றையும் தவறாகப் பார்க்கும் புத்தி, அது தாமசம்.
த்ரு'த்யா யயா தாரயதே மநஃப்ராணேந்த்ரியக்ரியாஃ।யோகேநாவ்யபிசாரிண்யா த்ரு'திஃ ஸா பார்த ஸாத்த்விகீ।।18.33।।
மனம், உயிர், அறிவுகள் ஆகியவற்றை நிலைத்த யோகத்தால் தாங்கும் உறுதி, பார்த்தா, அது சாத்த்விகம்.
யயா து தர்மகாமார்தாந் த்ரு'த்யா தாரயதேऽர்ஜுந।ப்ரஸங்கேந பலாகாங்க்ஷீ த்ரு'திஃ ஸா பார்த ராஜஸீ।।18.34।।
அர்ஜுனா, தர்மம், ஆசை, செல்வம் ஆகியவற்றை பலன் விருப்பத்துடன் பற்றிக்கொண்டு தாங்கும் உறுதி, பார்த்தா, அது ராஜசம்.
யயா ஸ்வப்நம் பயம் ஶோகம் விஷாதம் மதமேவ ச।ந விமுஞ்சதி துர்மேதா த்ரு'திஃ ஸா பார்த தாமஸீ।।18.35।।
தவறான அறிவுடையவன் தூக்கம், பயம், துக்கம், மனச்சோர்வு, அகம்பாவம் ஆகியவற்றை விடாமல் பிடித்திருக்கும் உறுதி, பார்த்தா, அது தாமசம்.
ஸுகம் த்விதாநீம் த்ரிவிதம் ஶ்ர்ரு'ணு மே பரதர்ஷப।அப்யாஸாத்ரமதே யத்ர துஃகாந்தம் ச நிகச்சதி।।18.36।।
பாரதர்களில் சிறந்தவரே, இப்போது எனது வாயிலாக மூன்று வகையான ஆனந்தத்தை நீ கேள்: பழக்கத்தால் மனம் மகிழும், துக்கம் நீங்கும், ஆரம்பத்தில் விஷம் போல இருந்தாலும் முடிவில் அமிர்தம் போல் ஆனந்தம் தரும், அந்த ஆனந்தம் சாத்த்விகம்; அது ஆத்மா தெளிவால் பிறக்கிறது.
யத்ததக்ரே விஷமிவ பரிணாமேऽம்ரு'தோபமம்।தத்ஸுகம் ஸாத்த்விகம் ப்ரோக்தமாத்மபுத்திப்ரஸாதஜம்।।18.37।।
ஆரம்பத்தில் விஷம் போல் இருந்தாலும் முடிவில் அமிர்தம் போல் ஆனந்தம் தரும் அந்த ஆனந்தம், ஆத்மா தெளிவால் பிறக்கும் சாத்த்விகமானது என்று கூறப்படுகிறது.
விஷயேந்த்ரியஸம்யோகாத்யத்ததக்ரேऽம்ரு'தோபமம்।பரிணாமே விஷமிவ தத்ஸுகம் ராஜஸம் ஸ்ம்ரு'தம்।।18.38।।
இంద్రியங்கள் பொருட்களுடன் சேர்வதால் உண்டாகும் ஆனந்தம், ஆரம்பத்தில் அமிர்தம் போல இருந்தாலும் முடிவில் விஷம் போல ஆகும்; அந்த ஆனந்தம் ராஜசம் என்று அறியப்படுகிறது.
யதக்ரே சாநுபந்தே ச ஸுகம் மோஹநமாத்மநஃ।நித்ராலஸ்யப்ரமாதோத்தம் தத்தாமஸமுதாஹ்ரு'தம்।।18.39।।
ஆரம்பத்திலும் முடிவிலும் மனதை மயக்கும், தூக்கம், சோம்பல், கவனக்குறைவு ஆகியவற்றால் உண்டாகும் ஆனந்தம், அது தாமசம் என்று கூறப்படுகிறது.
ந ததஸ்தி ப்ரு'திவ்யாம் வா திவி தேவேஷு வா புநஃ।ஸத்த்வம் ப்ரக்ரு'திஜைர்முக்தம் யதேபிஃ ஸ்யாத்ித்ரபிர்குணைஃ।।18.40।।
இந்த பூமியில் அல்லது விண்ணிலும், தேவர்களிடையிலும் கூட, இயற்கையால் உருவான இந்த மூன்று குணங்களிலிருந்து விடுபட்டவர் யாரும் இல்லை.
ப்ராஹ்மணக்ஷத்ரியவிஶாம் ஶூத்ராணாம் ச பரம்தப।கர்மாணி ப்ரவிபக்தாநி ஸ்வபாவப்ரபவைர்குணைஃ।।18.41।।
பரந்தபா, பிராமணர், க்ஷத்திரியர், வைசியர், சூத்திரர் ஆகியோரின் கடமைகள், அவரவர் இயற்கையிலிருந்து வரும் குணங்களின்படி பிரிக்கப்பட்டுள்ளன.
ஶமோ தமஸ்தபஃ ஶௌசம் க்ஷாந்திரார்ஜவமேவ ச।ஜ்ஞாநம் விஜ்ஞாநமாஸ்திக்யம் ப்ரஹ்மகர்ம ஸ்வபாவஜம்।।18.42।।
அமைதி, சுய கட்டுப்பாடு, தவம், தூய்மை, பொறுமை, நேர்மை, அறிவு, ஞானம், நம்பிக்கை ஆகியவை பிராமணரின் இயற்கை கடமைகள்.
ஶௌர்யம் தேஜோ த்ரு'திர்தாக்ஷ்யம் யுத்தே சாப்யபலாயநம்।தாநமீஶ்வரபாவஶ்ச க்ஷாத்ரம் கர்ம ஸ்வபாவஜம்।।18.43।।
வீரம், சக்தி, உறுதி, திறமை, போரில் பின்வாங்காமை, தானம், தலைமை ஆகியவை க்ஷத்திரியரின் இயற்கை கடமைகள்.
க்ரு'ஷிகௌரக்ஷ்யவாணிஜ்யம் வைஶ்யகர்ம ஸ்வபாவஜம்।பரிசர்யாத்மகம் கர்ம ஶூத்ரஸ்யாபி ஸ்வபாவஜம்।।18.44।।
விவசாயம், பசுக்களை பாதுகாப்பது, வணிகம் செய்வது ஆகியவை வைஷ்யருக்கு இயற்கையாக உண்டான கடமைகள். பிறருக்கு சேவை செய்வது சூத்திரருக்கு இயற்கையாக உண்டான கடமை.
ஸ்வே ஸ்வே கர்மண்யபிரதஃ ஸம்ஸித்திம் லபதே நரஃ।ஸ்வகர்மநிரதஃ ஸித்திம் யதா விந்ததி தச்ச்ரு'ணு।।18.45।।
தன் கடமையில் மனதை செலுத்தி இருப்பவன் முழுமை பெறுகிறான். தன் கடமையில் முழுமையாக ஈடுபடும் ஒருவர் எவ்வாறு சிறந்த நிலையை அடைகிறான் என்பதை என் வாயிலாகக் கேள்.
யதஃ ப்ரவ்ரு'த்திர்பூதாநாம் யேந ஸர்வமிதம் ததம்।ஸ்வகர்மணா தமப்யர்ச்ய ஸித்திம் விந்ததி மாநவஃ।।18.46।।
எல்லா உயிர்களும் தோன்றும் ஆதாரத்தை, இந்த உலகம் முழுவதும் நிறைந்திருப்பவனை, தன் கடமையால் வழிபட்டால் மனிதன் முழுமை பெறுகிறான்.
ஶ்ரேயாந்ஸ்வதர்மோ விகுணஃ பரதர்மாத்ஸ்வநுஷ்டிதாத்।ஸ்வபாவநியதம் கர்ம குர்வந்நாப்நோதி கில்பிஷம்।।18.47।।
தன் இயற்கைக்கு ஏற்ப செய்யும் கடமை குறைபாடுகளுடன் இருந்தாலும், பிறர் கடமையை சிறப்பாக செய்ததைவிட மேன்மை வாய்ந்தது; தன் இயற்கைச் செயல்களை செய்வதால் பாவம் ஏற்படாது.
ஸஹஜம் கர்ம கௌந்தேய ஸதோஷமபி ந த்யஜேத்।ஸர்வாரம்பா ஹி தோஷேண தூமேநாக்நிரிவாவ்ரு'தாஃ।।18.48।।
கௌந்தேயா, குறைபாடுகள் இருந்தாலும், இயற்கையாக உண்டான கடமையை விட்டுவிடக் கூடாது. எல்லா முயற்சிகளும் குறைபாடுகளால் சூழப்பட்டவை; தீப்பொறி புகையால் மறைக்கப்படுவது போல.
அஸக்தபுத்திஃ ஸர்வத்ர ஜிதாத்மா விகதஸ்ப்ரு'ஹஃ।நைஷ்கர்ம்யஸித்திம் பரமாம் ஸம்ந்யாஸேநாதிகச்சதி।।18.49।।
எங்கும் பற்றில்லாத புத்தியுடன், மனதை வென்று, ஆசைகள் இல்லாமல் இருப்பவன், துறவால் செயல் இல்லாத உயர்ந்த நிலையை அடைகிறான்.
ஸித்திம் ப்ராப்தோ யதா ப்ரஹ்ம ததாப்நோதி நிபோத மே।ஸமாஸேநைவ கௌந்தேய நிஷ்டா ஜ்ஞாநஸ்ய யா பரா।।18.50।।
முழுமை பெற்றவன் எவ்வாறு பரம்பொருளை அடைகிறான் என்பதை சுருக்கமாக என்கிட்டிருந்து கேள், கௌந்தேயா; அது அறிவின் உச்சி.
புத்த்யா விஶுத்தயா யுக்தோ த்ரு'த்யாऽऽத்மாநம் நியம்ய ச।ஶப்தாதீந் விஷயாம்ஸ்த்யக்த்வா ராகத்வேஷௌ வ்யுதஸ்ய ச।।18.51।।
தூய்மையான புத்தியுடன், மனதை உறுதியாக கட்டுப்படுத்தி, ஒலி முதலான பொருட்களை விட்டு, ஆசையும் வெறுப்பையும் நீக்கி,
விவிக்தஸேவீ லக்வாஶீ யதவாக்காயமாநஸஃ।த்யாநயோகபரோ நித்யம் வைராக்யம் ஸமுபாஶ்ரிதஃ।।18.52।।
தனிமையில் வாழ்ந்து, குறைவாக உணவு உண்டு, சொல், உடல், மனதை கட்டுப்படுத்தி, எப்போதும் தியானத்தில் மனதை செலுத்தி, பற்றின்மையை ஏற்று,
அஹங்காரம் பலம் தர்பம் காமம் க்ரோதம் பரிக்ரஹம்।விமுச்ய நிர்மமஃ ஶாந்தோ ப்ரஹ்மபூயாய கல்பதே।।18.53।।
அஹங்காரம், பலம், பெருமை, ஆசை, கோபம், சொந்தம் என்பவற்றை விட்டுவிட்டு, 'எனது' என்ற உணர்வில்லாமல் அமைதியுடன் இருப்பவன் பரம்பொருளை அடைவதற்கு தகுதியானவன்.
ப்ரஹ்மபூதஃ ப்ரஸந்நாத்மா ந ஶோசதி ந காங்க்ஷதி।ஸமஃ ஸர்வேஷு பூதேஷு மத்பக்திம் லபதே பராம்।।18.54।।
பரம்பொருளாகி, மனதில் ஆனந்தத்துடன் இருப்பவன் துக்கப்படுவதும் இல்லை, விரும்புவதும் இல்லை; எல்லா உயிர்களிடமும் சமமாக இருந்து, எனது உயர்ந்த பக்தியை அடைகிறான்.
பக்த்யா மாமபிஜாநாதி யாவாந்யஶ்சாஸ்மி தத்த்வதஃ।ததோ மாம் தத்த்வதோ ஜ்ஞாத்வா விஶதே ததநந்தரம்।।18.55।।
பக்தியால் ஒருவர் என்னை உண்மையாக அறிந்து கொள்கிறான், நான் யார் என்பதை உணர்கிறான்; அப்படி அறிந்தவுடன் உடனே என்னுள் சேர்கிறான்.
ஸர்வகர்மாண்யபி ஸதா குர்வாணோ மத்வ்யபாஶ்ரயஃ।மத்ப்ரஸாதாதவாப்நோதி ஶாஶ்வதம் பதமவ்யயம்।।18.56।।
எல்லா செயல்களையும் எப்போதும் செய்து கொண்டிருந்தாலும், என்னை அடைக்கலமாகக் கொண்டு, என் அருளால் நிலையான, அழியாத நிலையை அடைகிறான்.
சேதஸா ஸர்வகர்மாணி மயி ஸம்ந்யஸ்ய மத்பரஃ।புத்தியோகமுபாஶ்ரித்ய மச்சித்தஃ ஸததம் பவ।।18.57।।
மனதை என்னிடம் அர்ப்பணித்து, என்னை உயர்ந்த குறிக்கோளாகக் கொண்டு, புத்தியின் யோகத்தில் நிலைத்து, எல்லா செயல்களையும் என்னிடம் சமர்ப்பித்து, எப்போதும் என்னை நினைத்து இரு.