பகவான் கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனிடம் மிக ஆழமான ஞானத்தை பகிர்ந்தார். “பார்த்தா, இந்த பரமாத்மா ஆதியில்லாததும், குணங்கள் இல்லாததும், அழிவில்லாததும் ஆகும். அது இந்த உடலில் இருப்பினும், அது எந்த செயலும் செய்யாது; எந்த மாசும் அதில் ஒட்டாது. எங்கும் பரவியிருக்கும் ஆகாயம், அதன் நுண்மையால் எந்தப் பிழையும் படாமல் இருப்பதைப் போல, இந்த ஆத்மாவும் உடல் முழுவதும் இருந்தாலும், எந்த மாசும் அதைப் புண்படுத்த முடியாது. ஒரே சூரியன் இந்த உலகனைத்தையும் ஒளியூட்டுவது போல, அந்த ‘க்ஷேத்ரஞ்ஞன்’—அதாவது, உடலை அறிந்தவன்—இந்த உடல் எனும் ‘க்ஷேத்திரம்’ முழுவதும் ஒளியூட்டுகிறான், ஹே பாரதா. இந்த உடல் மற்றும் உடலை அறிந்தவன் என்பவர்களுக்கிடையிலான வேறுபாட்டையும், ஜீவராசிகளின் இயற்கையிலிருந்து விடுதலையையும் ஞானக் கண்கள் கொண்டு காண்போர், அவர்கள் பரமாவதியை அடைகிறார்கள். இப்போது, எல்லா ஞானங்களிலும் உயர்ந்த ஞானத்தை மீண்டும் உனக்குச் சொல்கிறேன், அர்ஜுனா. இதனை அறிந்த முனிவர்கள், இந்த உலகத்திலிருந்தே பரிபூரணத்தை அடைந்தனர். இந்த ஞானத்தை அடைந்து, அவர்கள் என்னைப் போலவே ஆன்மாவாகி, சிருஷ்டியில் பிறப்பதில்லை, லயத்தில் துன்பமடைவதில்லை. என் புண்ணியமான கருவாக மஹத் ப்ரம்மம் உள்ளது; அதில் நான் விதையை இடுகிறேன். அதிலிருந்து எல்லா ஜீவராசிகளும் பிறக்கின்றனர், பாரதா. எந்த உருவங்களும் எந்த கருவிலிருந்தும் பிறந்தாலும், அந்த ப்ரம்மமே அவர்களின் கருவாகும்; நான் விதை இடுகிற பிதாவாக இருக்கிறேன். சத்த்வம், ரஜஸ், தமஸ்—இந்த மூன்று குணங்கள் இயற்கையிலிருந்து எழுகின்றன; இவை அழியாத ஆத்மாவை உடலுடன் கட்டியிடுகின்றன, மகாபாகு. இதில், சத்த்வம் தூய்மையானது, ஒளியூட்டும், நோயற்றது; ஆனாலும், அது ஆனந்தத்திலும் ஞானத்திலும் பற்றுதலால் பிணைக்கிறது. ரஜஸ் ஆசை மற்றும் பற்றிலிருந்து எழும்; அது செயலில் பற்றுதலால் ஜீவனை கட்டி வைக்கிறது. தமஸ் அறிவின்மையிலிருந்து பிறக்கிறது; அது எல்லா ஜீவர்களையும் குழப்பத்தில் ஆழ்த்தி, கவனக்குறைவு, சோம்பல், தூக்கத்தால் கட்டி வைக்கிறது. சத்த்வம் ஆனந்தத்தில் பற்றும், ரஜஸ் செயல்களில் பற்றும், தமஸ் அறிவை மறைத்து கவனக்குறைவிலும் சோம்பலிலும் பற்றும். ரஜஸ், தமஸை வென்றால் சத்த்வம் மேலிடும்; சத்த்வம், தமஸை வென்றால் ரஜஸ் மேலிடும்; சத்த்வம், ரஜஸ் வென்றால் தமஸ் மேலிடும். இந்த உடலில் எல்லா வாயில்களிலும் ஒளி பெருகும்போது, சத்த்வம் அதிகரித்திருப்பதை அறிய வேண்டும். பேராசை, செயல்கள், முயற்சி, அமைதி இழப்பு, ஆசை—இவை ரஜஸ் அதிகரிக்கும்போது தோன்றும். இருள், செயலின்மை, கவனக்குறைவு, மயக்கம்—இவை தமஸ் அதிகரிக்கும்போது தோன்றும். சத்த்வம் மேலானபோது இறந்து போனால், அந்த ஜீவன் பரஞ்சோதி அறிந்தவர்களின் தூயுலகை அடைகிறான். ரஜஸில் இறந்தால், செயலில் பற்றுடையவர்களிடம் பிறக்கிறான்; தமஸில் இறந்தால், மயக்கத்திலுள்ளவர்களிடம் பிறக்கிறான். நல்ல செயல்களின் பலன் தூய்மையானது, சத்த்விகம்; ரஜஸின் பலன் துன்பம்; தமஸின் பலன் அறிவின்மை. சத்த்வத்திலிருந்து ஞானம் பிறக்கிறது; ரஜஸிலிருந்து பேராசை; தமஸிலிருந்து கவனக்குறைவு, மயக்கம், அறிவின்மை. சத்த்வத்தில் நிலைபெற்றோர் மேலே எழுகின்றனர்; ரஜஸில் இருப்போர் நடுவில் நிற்கின்றனர்; தமஸில் இருப்போர் கீழே வீழ்கின்றனர். குணங்களுக்கு அப்பாற்பட்ட வேறு செய்பவரைக் காணாதவன், குணங்களை தாண்டியதை அறிந்தவன் என் நிலையை அடைகிறான். இந்த உடலிலிருந்து எழும் மூன்று குணங்களையும் தாண்டி, உடையவன் பிறப்பு, மரணம், முதுமை, துன்பம் ஆகியவற்றிலிருந்து விடுபட்டு அமரத்துவத்தை அடைகிறான். அர்ஜுனன் கேட்டான்: “பகவனே, இந்த மூன்று குணங்களை தாண்டியவரை எவ்வாறு அறியலாம்? அவர் எப்படி நடக்கிறார்? எவ்வாறு அவர் அதைத் தாண்டுகிறார்?” பகவான் பதிலளித்தார்: “ஒளி, செயல், மயக்கம்—இவை எழும்பும்போது வெறுக்காமல், மறையும்போது ஆசைப்படாமல் இருப்பவன், குணங்களால் பாதிக்கப்படாமல் இருப்பவன், ‘குணங்களே செய்கின்றன’ என்று அறிந்து அசையாமல் இருப்பவன், சுக-துக்கங்களில் சமமானவன், தன் உள்ளத்தில் நிலைபெற்றவன், மண், கல், பொன் ஆகியவற்றில் சமமானவன், இனிமை-இனிமையில்லாதவற்றில் சமமானவன், புகழிலும் பழியிலும் நிலைபெற்றவன், மரியாதை-அவமரியாதையில் சமமானவன், நண்பர்-பகைவரிடம் சமமானவன், எல்லா முயற்சிகளையும் விட்டுவிட்டவன், அவன் குணங்களைத் தாண்டியவன் என்று சொல்லப்படுகிறான். நம்பிக்கை கூடிய பக்தி யோகத்தால் என்னைத் தழுவி சேவிப்பவன், இந்த மூன்று குணங்களையும் தாண்டி ப்ரம்மமாவது தகுதியை அடைகிறான். ஏனெனில், நானே ப்ரம்மத்தின் ஆதாரம்; அமரத்துவத்தின், அழிவில்லாததன், சாஸ்வத தர்மத்தின், பரிபூரண ஆனந்தத்தின் ஆதாரம் நானே. அழியாத அசுவத்த மரம் இருப்பதாகச் சொல்வார்கள், அதன் வேர் மேலிலும், கிளைகள் கீழும் விரிந்துள்ளன; அதன் இலைகள் வேத மந்திரங்கள். இந்த மரத்தை அறிந்தவன் வேதங்களை உணர்ந்தவன். அதன் கிளைகள் மேலும் கீழும் பரவி, குணங்கள் எனும் ஊட்டத்தால் வளர்ந்து, விஷயங்கள் எனும் கொடிகளில் விரிகின்றன; அதன் வேர் கீழே பரவி, மனித உலகை செயல்களால் கட்டி வைக்கின்றன. இந்த மரத்தின் வகை, அதன் முடிவு, அதன் ஆதாரம், இங்கு இவ்வாறு காணப்படுவதில்லை. இந்த ஆழமான வேருள்ள அசுவத்தத்தை வைராக்கியத்தின் வலுவான கோடரியால் வெட்டி, திரும்பி வராத அந்தப் பாதையை நாட வேண்டும். அந்த ஆதிமூர்த்தியை அடைந்து, யாரிலிருந்து பழைய செயல் வெளிப்பட்டதோ, அவரிடம் சரணாகதி அடைய வேண்டும். அபிமானம், மயக்கம் ஆகியவற்றிலிருந்து விடுபட்டு, பற்றினை வென்று, எப்போதும் ஆத்மாவில் நிலைத்து, ஆசைகள் நீங்கி, சுக-துக்கங்கள் என்ற இரட்டைகளிலிருந்து விடுபட்டு, மயக்கமின்றி இருப்பவர்கள் அந்த அழியா நிலையை அடைகிறார்கள். அங்கு சூரியனோ, சந்திரனோ, அக்னியோ ஒளியூட்டுவதில்லை; அங்கு சென்றவர்கள் திரும்பி வருவதில்லை—அது என் பரமபதம். என் நித்ய அம்சம், ஜீவராசியாகி, இயற்கையில் உள்ள புலன்களையும் மனதையும் தன்னோடு இழுத்துக்கொள்கிறது. பரமாத்மா ஒரு உடலைப் பெறும்போதும், விட்டு விலகும்போதும், அவன் புலன்களையும் மனதையும் தன்னோடு எடுத்துச் செல்கிறான், காற்று வாசனைகளை எடுத்துச் செல்லும் போல். காது, கண், தொடு, நாக்கு, மூக்கு, மனம் ஆகியவற்றை ஆளும் சக்தியாக இருந்து, அவன் புலன்களின் பொருள்களை அனுபவிக்கிறான்.” இவ்வாறு பகவான் கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனுக்குச் சொன்னார், பரமாத்மாவின் இயல்பு, குணங்களின் விளைவு, அவற்றை தாண்டும் வழி, மோக மரத்தை வெட்டும் ஞானம், ஆத்மாவின் பயணம், மற்றும் பரமபதம் ஆகியவற்றை அருமையாக விளக்கியார்.